Tibetan
་པའི་དངོས་པོ་དེ་དང་དེ་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ཞིང་ངེས་པར་འཛིན་ནུས་པའོ། །དྲན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་དེ་དང་དེ་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ཞིང་མངོན་པར་བརྗོད་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། གང་བརྟག་པའི་དངོས་པོ་དེ་དང་དེ་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ཞིང་ངེས་པར་སེམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། གང་བརྟག་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་དེ་དང་དེ་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ཞིང༌། ཆོས་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ། རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་འམ། རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པའམ། རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། སེམས་གཏོད་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །རེག་པ་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྦྱིན་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །ཚོར་བ་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། སྲིད་པ་སྐྱེ་བ་དང༌། བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །འདུ་ཤེས་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། དམིགས་བ་ལ་སེམས་མཚན་མར་འཛིན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ལས་བྱེད་དོ། །སེམས་པ་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། རྟོག་པ་དང༌། ལུས་དང༌། ངག་གི་ལས་ལ་སོགས་པ་སློང་བའི་ལས་བྱེད་དོ། །འདུན་པ་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་སྐྱེད་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །མོས་པ་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། ཡོན་ཏན་ནམ་ཉེས་པ་འམ། གཉི་ག་མ་ཡིན་པས་དམིགས་པ་ལ་དགའ་བར་བྱེད་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །དྲན་པ་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། ཡུན་རིང་པོ་ནས་བསམས་པ་དང༌། བྱས་པ་དང༌། སྨྲས་པ་དང༌། དྲན་པ་ལས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་སྦྱིན་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །ཤེས་རབ་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། སྤྲོས་པ་རྒྱུ་བ་དང༌། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང༌། མཐུན་ པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་དུས་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། ས་བོན་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཆོས་དེ་ལས་ཐ་མི་དད་པས་ན། འབྲས་བུ་བྱིན་མ་བྱིན་ལས་ཆོས་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་གོ །འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འགགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདས་པའོ། །རྒྱུ་ཡོད་ལ་མ་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་འོངས་པའོ། །བྱུང་ལ་མ་འགགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའོ། །སྐྱེ་བ་དང༌། རྒ་བ་དང༌། གནས་པ་དང༌། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅི
Chinese
對於那個事物，能夠隨之而行並確定把握。何謂憶念？對於所熟悉的事物，能夠隨之而行並明顯地陳述。何謂禪定？對於所觀察的事物，能夠隨之而行，並且確實依賴於思維而使心專一。何謂智慧？對於所觀察的事物本身，能夠隨之而行，並且對諸法進行徹底的辨別，即或是由理智所產生，或不是由理智所產生，或既不是由理智所產生也不是不由理智所產生。那麼，作意有什麼作用呢？它起到使心專注的作用。觸有什麼作用呢？它起到給予感受、認識和思維等安住之處的作用。感受有什麼作用呢？它起到產生存在和保持中捨的作用。認識有什麼作用呢？它起到對目標以心取相的假名作用。思維有什麼作用呢？它起到引發思維、身和語的行為等的作用。欲有什麼作用呢？它起到產生精進努力的作用。勝解有什麼作用呢？它起到使目標產生喜悅的作用，無論是功德還是過失，或者兩者都不是。憶念有什麼作用呢？它起到憶念長久以來所思考、所做、所說和所憶念的事物的作用。禪定有什麼作用呢？它起到給予智慧安住之處的作用。智慧有什麼作用呢？它起到使戲論流動、使一切煩惱、使完全清淨以及與之相符而行事的作用。那麼，三時的建立是怎樣的呢？因為種子與法不相異，就像果實是否給予而建立法一樣，這也是這樣建立的。果實的滅盡之相就是過去。具有因但尚未產生的相就是未來。產生但尚未滅盡的相就是現在。生、老、住、無常又是如何建立的呢？對於一切識的相續，一切種子的相續是同時的
English
Regarding that and that object, it is able to follow it and definitely grasp it. What is memory? Regarding the familiar object, it is able to follow it and clearly state it. What is samadhi? Regarding the object being examined, it is able to follow it, and definitely relying on thought, it makes the mind one-pointed. What is wisdom? Regarding the object being examined itself, it is able to follow it, and thoroughly distinguishes the dharmas, whether it is produced by reason, or not produced by reason, or neither produced by reason nor not produced by reason. Then, what does attention do? It performs the function of focusing the mind. What does contact do? It performs the function of giving a place of dwelling for feelings, perceptions, and thoughts. What does feeling do? It performs the function of generating existence and maintaining equanimity. What does perception do? It performs the function of naming, where the mind takes the mark of the object. What does thought do? It performs the function of arousing thoughts, bodily and verbal actions, and so on. What does desire do? It performs the function of generating diligent effort. What does aspiration do? It performs the function of making the object joyful, whether it is a virtue or a fault, or neither. What does memory do? It performs the function of recalling what has been thought, done, said, and remembered for a long time. What does samadhi do? It performs the function of giving a place of dwelling for wisdom. What does wisdom do? It performs the function of causing proliferation to flow, causing all afflictions, causing complete purification, and acting in accordance with it. Then, how is the establishment of the three times? Because the seeds are not different from the dharma, just as the dharma is established by whether or not the fruit is given, so too is it established. The characteristic of the cessation of fruits is the past. The characteristic of having a cause but not yet arisen is the future. The characteristic of having arisen but not yet ceased is the present. How are birth, aging, dwelling, and impermanence established? For all streams of consciousness, all streams of seeds are simultaneous.
Tibetan
ག་རྒྱུ་བར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། རྐྱེན་ཡོད་ལ། རྐྱེན་ཡོད་པའི་དབང་གིས་རྒྱུད་སྔ་ནས་མ་བྱུང་བ་ལས་དང་པོ་ཆོས་གང་འབྱུང་བ་དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་རྒ་བའོ། །དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཞན་ཉིད་དུ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང༌། ཐ་དད་པས་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་ནི་གཞན་ཉིད་དུ་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །མི་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་ནི་ཐ་དད་པར་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་སྐྱེ་བ་ཙམ་གྱི་སྐད་ཅིག་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་གནས་པའོ། སྐྱེ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་ཕན་ཆད་སྐད་ཅིག་མི་གནས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་མཚན་ཉིད་བཞིར་འགྱུར་རོ། །རྐྱེན་ནི་བཞི་སྟེ། རྒྱུའི་རྐྱེན་དང༌། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང༌། དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང༌། བདག་པོའི་རྐྱེན་དང༌། དེ་ལ་ས་བོན་གྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཏེ། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དག་འབྱུང་བར་ངེས་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་དག་གི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།། བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་ས་བོན་མ་གཏོགས་པའི་གནས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མིག་དང༌། དེའི་གྲོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང༌། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ། །དེ་ལ་ས་བོན་ལས་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་གོ །ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་གོ །དམིགས་པ་ལས་ནི་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་གོ །གནས་དང་གྲོགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་གོ །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དང༌། རྐྱེན་གང་དག་ཡིན་པ་ཞེས་གང་བསྟན་པ་དེ་ལ། བཞི་པོ་འདི་དག་ཉིད་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་གཅིག་པོ་ནི། རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ། རྐྱེན་ཡང་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྐྱེན་ཉིད་དོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང༌། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་གང་བསྟན་པ་ལ། དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། དགེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་སྟེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་ནས་
Chinese
又于因上作分别，有缘，由有缘之故，从前未生之相续中，最初生起之法，即名为有为之相生。彼之变异即是老。彼复有二种，谓于异性而变异，及由差别而变异。其中，相似而生起者，是于异性而变异。不相似而生起者，是由差别而变异。生已刹那之生，随逐于后，即是住。生是刹那，乃至刹那不住者，即是无常性。彼等亦由彼法之时间差别，而转为四相。缘有四种，谓因缘，等无间缘，所缘缘，增上缘。其中，种子是因缘。等无间缘者，谓任何识之后，决定生起任何识，彼即是彼等之等无间缘。所缘缘者，谓心及心所法之任何所缘。增上缘者，谓除种子外之任何处所，如眼识之眼，及属于彼之任何法等。其余诸识亦与此相同，为能摄受可意与不可意之果故。任何善与不善，及与如是者相应者，是增上缘。其中，从种子而安立因缘。从自性而安立等无间缘。从所缘而安立彼。从处所及助伴等而安立增上缘。于彼所说之任何识生起之因，及任何缘者，于此四者中，唯因缘是因亦是缘。其余诸法唯是缘。于彼所说之善与不善，及无记等，彼等之差别为何耶？善是一种，以无罪之义故。有二种，生已
English
Furthermore, distinctions are made regarding causes. There are conditions, and because of the existence of conditions, the very first dharma that arises from a previously unborn continuum is called the characteristic of the conditioned, which is birth. Its alteration is aging. This again has two aspects: alteration into a different nature and alteration through differentiation. Among these, that which arises similarly is alteration into a different nature. That which arises dissimilarly is alteration through differentiation. The moment immediately following birth is abiding. Birth is momentary, and that which does not remain for even a moment is impermanence. These also transform into the four characteristics due to the difference in time of that very dharma. There are four conditions: the causal condition, the immediately preceding condition, the objective condition, and the dominant condition. Among these, the seed is the causal condition. The immediately preceding condition is that which, following any consciousness, any consciousness is certain to arise; that is the immediately preceding condition for those. The objective condition is any object of mind and mental factors. The dominant condition is any place other than the seed, such as the eye of eye consciousness and any dharma belonging to it. The remaining consciousnesses are similar to this, because they can accept agreeable and disagreeable results. Any virtue and non-virtue, and those that are in accordance with such, are the dominant condition. Among these, the causal condition is established from the seed. The immediately preceding condition is established from the nature. That is established from the object. The dominant condition is established from the place and companions, etc. Regarding what is taught as any cause of the arising of consciousness and any condition, among these four, only the causal condition is both cause and condition. The remaining dharmas are only conditions. Regarding what is taught as virtue, non-virtue, and neutral, what is the distinction between them? Virtue is one kind, because of the meaning of being without fault. There are two kinds, having arisen...