Tibetan
མ་པར་གཏོགས་པའི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསླབ་པ་གཉིས་པ་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་གནས་པ་དང༌། མཆོག་གཅིག་པུས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་གནས་པ་དང༌། སོ་སོ་དང་འདྲེན་མར་མཐུན་མཐུན་དུ་བསྒོམ་པ་དེ་སྟོན་ཏོ། །གང་གིས་ཐོག་མར་འགྱོད་མེད་ལ། །ཕྱི་ནས་བདེ་དང་ལྡན་འགྱུར་བ། །མཁས་པ་གང་ལ་སློབ་པ་དེ། །བསླབ་པ་ཀུན་གྱི་ཐོག་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི། ཇི་ལྟར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་འགྱོད་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཕྱི་མའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་གནས་པ་དེ་སྟོན་ཏོ། །གང་གིས་དགེ་བ་འབྱུང་ལྡན་པ། །ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བྱེད་པ། །མཁས་པ་གང་ལ་སློབ་པ་དེ། །བསླབ་པ་ཀུན་གྱི་བར་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསླབ་པ་མཆོག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །གང་གིས་སེམས་ནི་རྣམ་གྲོལ་ལ། །སྤྲོས་པ་ཡང་ནི་འགག་འགྱུར་བ། །མཁས་པས་གང་ལ་སློབ་པ་དེ། །བསླབ་པ་ཀུན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོར་སྟོན་ཏོ། །ལམ་གྱི་ཐོག་མ་བསྟན་པ་དེ། །མ་དག་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ལམ། །དེ་བཞིན་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་སྟེ། །དེ་ནི་གཅིག་པུས་འགྲོ་བར་ འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཉམས་ན་ངན་འགྲོའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དང༌། ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ན་བདེ་འགྲོའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དང༌། བསླབ་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་མེད་པར་ཡང་འབའ་ཞིག་གིས་སྒྲུབ་ནུས་པ་དེ་སྟོན་ཏོ། །ལམ་གྱི་བར་མ་བསྟན་པ་དེ། །རྣམ་པར་དག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ། །ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་འགྲོ་བ་མིན། །དེ་ནི་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ལམ་བར་མ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་དག་པར་འགྲོ་བ་དང༌། ཁམས་གོང་མའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་ཞིང༌། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་གཏན་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དང༌། ཇི་ལྟར་མཆོག་མེད་ཅིང་དང་པོ་མེད་པར་འབའ་ཞིག་གིས་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་སྟོན་ཏོ། །ལམ་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟན་པ་དེ། །རྣམ་པར་དག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ། །ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ། །དེ་ཡང་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་འདོད། །ཅེས་བྱ་བས་ནི། ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང༌། བག་ལ་ཉལ་ཡང་གཏན་གྱི་ཕྱིན་པ་དང༌། ཇི་ལྟར་མཆོག་དེ་ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ། སྔ་མ་གཉིས་མེད་པར་ཡང༌། གཅིག་པུས་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་སྟོན་ཏོ། །སློབ་དང་མི་སློབ་གང་ཡིན་དེ། གཉི་ག་མཁས་པར་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ཀྱིས་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལ་བསླབ་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་སློབ་ཀྱི། ལོག་པར་མི་སློབ་པའི་ཕྱིར། མཁས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །སློབ་དང་མི་སློབ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་གཉི་ག་ཡིན་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་འོག་མ་ཕྱེད་ཀྱིས་ནི་ལོག་པར་སློབ་པ་དང༌། མི་སློབ་པའི་ཕྱིར་བྱིས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྤངས་པ་དང༌། །གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བ་དང༌། །དེ་བཞིན་ཤེས་བྱ་མངོན་སུམ་ཕྱིར། །བསླབ་པ་བླང་བ་རྣམ་གསུམ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས། ཁྱིམ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་ གང་ཡིན་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང༌། བདེན་པ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསླབ་པ་གསུམ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་སྟོན་ཏོ། །དམིགས་བཅས་དམིགས་པ་མེད་པ་དང༌། །ཕྲ་བ་དང་རགས་པར་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་པ་འདིས་ནི། མཆོག་གཉིས་དང༌། དང་པོ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དང༌། དམིགས་པ་མེད་པ་དང༌། ཕྲ་བ་དང༌། རགས་པས་རབ་ཏུ་བྱེ་བ་སྟོན་ཏོ། །ཡང་དག་བླང་དང་རབ་དབེན་དང༌། །སྒྲ་དང་བསྟོད་པས་ཡང་དག་བསྒྲུབས། །ཤེས་བྱ་འོག་མ་ཕྱེད་ཀྱིས་ནི། །དང་པོ་དང་བར་མ་དང་མཆོག་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དམ་བཅས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་དང་ལུས་དང་སེམས་དབེན་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང༌། གཞན་གྱི་སྒྲ་དང་ནང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་སྟོན་ཏོ། །བསླབ་པ་གཅིག་ནི་གཅིག་པུས་འབྱུང༌། །ཕྱི་མ་ཟླ་དང་བཅས་པ་ཡིན། །གཅིག་ནི་ཟླ་དང་གསུམ་ཡིན་ཏེ། །དེ་དག་མཁས་པས་འདའ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བས་ནི། དང་པོ་གཅིག་ནི་གཅིག་པུས་འབྱུང་བ་སྟོན་ཏོ། །བར་མ་ལ་ནི་དེ་མེད་དུ་མི་རུང་ངོ༌། །མཆོག་ལ་ནི་དེ་གཉི་ག་མེད་དུ་མི་རུང་ངོ༌། །དེ་དག་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་ནི་མི་སློབ་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསླབ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཉམས་དང༌། །དམ་བཅས་དང་ཡང་ལྡན་པ་དང༌། །ཆོ་ག་བཟང་པོ་མ་སྨད་དང༌། །གནས་ལྔ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་སྤངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བ
Chinese
除了最初的，其余的增上戒学，是接近于因的实事；唯一殊胜的涅槃，是接近于因的实事；各自和引导者共同修习，这要阐明。谁最初没有后悔，后来变得快乐，智者向谁学习，那是所有学处之初。这句偈颂阐明了，增上戒学的学处，如何按照没有后悔等等的顺序，是接近于后者的因的实事。谁具有善妙，能清净智慧，智者向谁学习，那是所有学处之中。这是说，增上心学的学处，从修习中产生的善根，特别是殊胜的产生等等的顺序，是殊胜学处之因。谁的心是解脱，戏论也将会止息，智者向谁学习，那是所有学处之主。这是说，增上慧学的学处，因为是涅槃之因，所以是主要的。所说道路之初，是不清净转生的道路，同样是趣向善趣，那是独自趣入。 想要说的是，如果增上戒学的学处衰败，就会变成恶趣之因，如果正确修习，就会变成善趣之因，没有后两种学处，也能独自成办。所说道路之中，是趋向清净的道路，不是一切都永远趋向，那不是独自想要的。想要说的是，如何中间的道路，因为远离欲界的贪欲而清净，所以是趋向清净，没有远离上界的贪欲，并且欲界贪欲的习气也不是永远没有，所以不是一切都永远趋向清净，如何没有殊胜并且没有最初，就不能独自成就。所说道路之主，是趋向清净的道路，一切都永远趋向，那也不是独自想要的。这是说，三界之
English
Besides the initial one, the remaining higher trainings in discipline are close to the reality of the cause; the uniquely supreme Nirvana is close to the reality of the cause; individually and with guides, practicing together, this is to be explained. Whoever initially has no regrets, and later becomes happy, the wise person who learns from whom, that is the beginning of all trainings. This verse explains how the training of higher discipline, according to the sequence of having no regrets, etc., is close to the reality of the cause of the latter. Whoever has virtue and is endowed, and purifies wisdom, the wise person who learns from whom, that is the middle of all trainings. This means that the training of higher mind, the root of virtue arising from meditation, especially the sequence of the arising of excellence, etc., is the cause of the supreme training. Whose mind is liberation, and whose proliferation will also cease, the wise person who learns from whom, that is the chief of all trainings. This means that the training of higher wisdom is the chief because it is the cause of Nirvana. The teaching of the beginning of the path is the path of becoming impure, similarly, it is going to the happy realms, that is to go alone. What is meant is that if the training of higher discipline declines, it will become the cause of bad destinies, and if it is practiced correctly, it will become the cause of happy destinies, and without the latter two trainings, one can accomplish it alone. The teaching of the middle of the path is the path of going purely, not all go forever, that is not what one wants alone. What is meant is how the middle path, because it is separated from the desire of the desire realm, is pure, so it is going purely, not separated from the desire of the upper realms, and the latent tendencies of the desire of the desire realm are not forever absent, so not all go purely forever, and how without the supreme and without the first, it cannot be accomplished alone. The teaching of the chief of the path is the path of going purely, all go forever, that is also not what one wants alone. This means that the three realms of
Chinese
远离贪欲和嗔恨，习气也彻底断除，如何殊胜者皆能彻底证得，若无前二者，仅凭一者亦不能成办，此乃其义。无论是学还是非学之人，二者皆被认为是智者。这半偈说明，对于这三学，学者应如实学习，不应颠倒学习，这是智者的特征。无论是学还是非学之人，都被认为是二者兼具。后半偈说明，颠倒学习和不学习是愚者的特征。舍弃一切执着，远离恶趣，以及为了现证所知，三种学修因此而生。此句说明，舍弃对家庭、妻子等一切的执着，以及舍弃与禅定相违的恶趣，通过现证四谛的自性，从而依次成就三学。具有所缘和无所缘，具有微细和粗大。这半偈说明，殊胜二者，最初依次是具有所缘和无所缘，以及通过微细和粗大来区分。以正确的受持和极度的寂静，以及声音和赞颂来正确地成就。后半偈说明，最初、中间和殊胜者，依次是通过立誓来显现成就，通过身心寂静来显现成就，以及通过他人的声音和内在的如理作意来显现成就。一学唯由一者而生，后者与伴侣相随，一者与伴侣和三者相随，智者能超越这些。此句说明，最初一者唯由一者而生。中间者则不可或缺。殊胜者则二者皆不可或缺。从这些中正确超越者，应知是不再学习的阿罗汉。从学修中戒律不退失，又具足誓言，仪轨良好不轻蔑，五处亦完全舍弃。
English
Free from attachment and aversion, and habitual tendencies are also completely eliminated. How the supreme ones can all be completely attained, and without the former two, it cannot be accomplished by one alone, this is what it shows. Whether one is learning or not learning, both are considered wise. This half-verse shows that for these three trainings, the learners should learn correctly and not learn perversely, which is the characteristic of the wise. Whether one is learning or not learning, it is considered that both are possessed. The latter half-verse shows that perverse learning and not learning are the characteristics of the foolish. Abandoning all clinging, being free from evil destinies, and likewise, for the sake of directly realizing what is to be known, the three trainings arise accordingly. This verse shows that abandoning all clinging to family, wife, etc., and abandoning the evil destinies that are contrary to samadhi, through directly realizing the nature of the four truths, the three trainings will be accomplished in order. Having an object of focus and having no object of focus, possessing subtle and coarse. This half-verse shows that the two supreme ones, the first in order, are having an object of focus and having no object of focus, and distinguishing through subtle and coarse. With correct upholding and extreme solitude, and with sound and praise, one correctly accomplishes. The latter half-verse shows that the first, the middle, and the supreme ones, in order, are manifested by making vows, manifested by the solitude of body and mind, and manifested by the sound of others and the inner proper attention. One training arises from one alone, the latter is accompanied by a partner, one is accompanied by a partner and three, the wise can transcend these. This verse shows that the first one arises from one alone. For the middle one, it is indispensable. For the supreme one, both are indispensable. From these, the one who correctly transcends should be known as the Arhat who no longer learns. From the training, the precepts do not degenerate, and one is also endowed with vows, the rituals are good and not despised, and the five places are also completely abandoned.