Tibetan
ང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་བཏང་ནས་སློང་བ་པོ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་རྫོགས་ཤིང་ཚིམ་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློང་བ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པའི་གྲོགས་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་གིས་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ་སྙམ་དུ་བརྩི་ཞིང་དྲིན་དུ་གཟོ་བ་ལྟར་སློང་བ་པོ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་ནོར་དང་ལོངས་སྤྱོད་དག་རྙེད་ནས་བསམ་པ་རྫོགས་པར་གྱུར་ཀྱང༌། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགོངས་པ་ལྟ་བུར་ཕན་བཏགས་པ་དང༌། དྲིན་དུ་གཟོ་བའི་བསམ་པ་དེ་ཙམ་མི་སྐྱེའོ། །སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགོངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྐྱེ་བ་དང༌། སྦྱིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་གཏང་བ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུས་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ལམ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ ཤིང་འབྲས་མཆོག་ལྡན་པས། །བདག་ཉིད་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ལུས་ཅན་ཐ་མལ་པ། །གང་ནོར་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡང་བླངས་སྤྱོད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ཁྲི་ལམ་ཆེན་པོ་ན་བདག་པོས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བའི་ཀུན་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་དུ་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུའི་ཤིང༌། འབྲས་བུ་དང་ཁ་དོག་དང་དྲི་དང་རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་འགྲོན་པོ་ཕན་ཚུན་འགྲོ་བ་རྣམས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་དང་ཐ་མལ་པ་སྟེ། འཇིགས་པ་དང་བག་ཚ་བ་མེད་པར་བླངས་ཤིང་སྤྱོད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ནོར་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་ནོར་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་བདག་གི་ནོར་ལ་སྤྱོད་པ་བཞིན་དུ། ཐེ་ཚོམ་དང་འཇིགས་ཤིང་བག་ཚ་བ་མེད་པར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལག་བརྐྱང་དག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དུས་ཁ་ཅིག་ཏུ་གཏོང༌། དུས་ཁ་ཅིག་ཏུ་མི་གཏོང༌། །སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ལ་གཏོང་ཁ་ཅིག་ལ་མི་གཏོང༌། །རྫས་ཁ་ཅིག་གཏོང་ཁ་ཅིག་མི་གཏོང་བ་མ་ཡིན་གྱི། །དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གཏོང༌། །ཀུན་ལ་གཏོང༌། དངོས་པོ་ཀུན་གཏོང་བ་ནི་ལག་བརྐྱང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ལག་བརྐྱང་ཞིང་གཏོང་བ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགའ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ཡིན་ཏེ། གོང་མ་ལྟ་བུའི་སྦྱིན་པ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལག་བརྐྱང་པའི་དགའ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལས་འབྱུང་གི །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང༌། ཉན་ཐོས་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཙོ་དང་དེའི་རྒྱུ་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང༌། རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང༌། བར་ཆད་རྣམ་བཞིའི་གཉེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས། །བརྩོན་འགྲུས་སུ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་མདོ་ཙམ་དུ་བསྟན། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཞིབ་ཏུ་འཆད་དོ། །རྣམ་པ་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་ནི་གཙོ་བོའི་བྱེ་བྲག་དང༌། དེའི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་དང༌། ལས་ཀྱི་ བྱེ་བྲག་དང༌། རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་དང༌། གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང༌། བར་ཆད་རྣམ་པ་བཞིའི་གཉེན་པོའི་བྱེ་བྲག་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་གཙོ་བོའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་དང༌། མཆོག་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །ཇི་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེའི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོབ་ཅིང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་བརྩོན་འགྲུས་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པ་འཕེལ་བ་དང་འབྲི་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པ་མང་དུ་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པའོ། །གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་གནས། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལུས་ལ་གནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་ལ་གནས་སོ། །བར་ཆད་རྣམ་པ་བཞིའི་གཉེན་པོའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་བཞི་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཆགས་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་ལས་སྐྱོ་བ་དང་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་དགའ་བར་འཛིན་པ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །དགེ་བའི་ཚོགས་ཀྱི་ནང་ན་བརྩོན་འགྲུས་མཆོག །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་བརྩོན་འགྲུས་མཆོག་ཏུ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟ
Chinese
我布施手足等，使乞者心满意足。菩萨乞者们，因其助我圆满菩提资粮，故视彼等为恩人，心怀感激。然乞者虽因菩萨之广大布施而得财物受用，心满意足，却不因此如菩萨般生起感念恩德之心。所谓“因悲心之差别”，意即生起彼等心念，行彼等布施，皆因悲心之故。如云： “如于路途，享用 具足殊胜果实之树。 无有犹豫之士，庸常之有情。 取用受用，何者财富极广大。” 譬如在大道上，有无人守护，可供众人享用之果树，其果实、颜色、香味、味道皆极佳，往来之行人，皆无犹豫、无畏惧地取用享用。如是，菩萨具足圆满受用，拥有珍宝等广大财富，众生亦如享用己有之物般，无有犹豫、恐惧地享用菩萨之受用与财富。此乃其意。所谓“菩萨唯有施予方为受用”，意即非一时布施，一时不布施；非对某些众生布施，对某些众生不布施；非某些财物布施，某些财物不布施。而是时时布施，对一切众生布施，布施一切事物，此乃所谓之“伸出手”。如是，伸出手布施，乃菩萨之欢喜受用。如前所说之布施，亦是从安住于菩萨伸出手之欢喜受用者所生，而非凡夫、声闻、独觉等所能生起。此乃其意。
English
I give away my limbs and so on, so that the beggars' minds are fulfilled and satisfied. Bodhisattva beggars, because they have helped me to complete the accumulation of bodhi, so regard them as benefactors and be grateful. However, although the beggars are satisfied with the mind after obtaining wealth and enjoyment from the great generosity of the bodhisattva, they do not generate as much gratitude as the bodhisattva from this cause. The so-called "because of the difference of compassion" means that the generation of such thoughts and the giving of such generosity are all due to compassion. As it is said: "As on the road, enjoy A tree with excellent fruits. An ordinary sentient being without hesitation. Take and enjoy whatever wealth is very vast." For example, on the great road, there is a fruit tree that is not guarded by the owner and is to be used for everyone to enjoy. The fruits, colors, fragrances, and tastes are all excellent, and the travelers who come and go take and enjoy it without hesitation or fear. Similarly, bodhisattvas have complete enjoyment and possess great wealth such as jewels, and sentient beings also enjoy the bodhisattva's enjoyment and wealth without hesitation or fear, just like enjoying their own possessions. This is the meaning. The so-called "bodhisattvas only have enjoyment when they give" means that they do not give at one time and do not give at another time; they do not give to some sentient beings and do not give to some sentient beings; they do not give some things and do not give some things. But they give at all times, give to all beings, and give all things, which is called "stretching out the hand." Thus, stretching out the hand and giving is the joyful enjoyment of the bodhisattva. The generosity mentioned above also comes from those who dwell in the joyful enjoyment of the bodhisattva's outstretched hand, but it cannot be generated by ordinary people, shravakas, pratyekabuddhas, and others. This is the meaning.
Chinese
总的来说，以及它的原因、行为的差别，和种类的差别、处所的差别，以及四种障碍的对治的差别，应当知道精进。如是说。其中，以六种差别显示菩萨精进的体性和功德。这个偈颂只是简略地显示。其余的偈颂则详细地解释它的意义。六种差别是：主要（主）的差别，它的原因的差别，行为的差别，种类的差别，处所的差别，以及四种障碍的对治的差别。如来们说，菩萨的精进的差别就是这样。其中，主要的差别是，精进被说成是一切法的主要和殊胜。如果问：精进如何是一切法的主要？为了说明那个偈颂的原因的差别，因为获得和产生一切善法的因是精进，因此，精进被说成是一切善法中最殊胜的。行为的差别是，精进能成办世间和出世间的一切圆满。种类的差别是，精进的种类被分为增长和减少的精进等等多种精进的类别来说明。处所的差别是，声闻的精进住在声闻的身中，独觉的精进住在独觉的身中，菩萨的精进住在菩萨的身中。四种障碍的对治的差别是，障碍六度波罗蜜多的四种法，即贪著受用，贪著烦恼，于精进中懈怠，以及执著于少分喜悦。精进也被说成是它们的对治。善法聚中精进胜。意思是说，在布施等一切白法中，精进被说成是最殊胜的。就像这样。
English
In general, it is taught that diligence should be understood by the distinctions of its chief and its cause, the distinctions of action, the distinctions of type, the distinctions of location, and the distinctions of the antidotes to the four hindrances. It is said. Therein, the characteristics and qualities of a Bodhisattva's diligence are shown by six distinctions. This verse shows it only briefly. The remaining verses explain its meaning in detail. The six distinctions are: the distinction of the chief, the distinction of its cause, the distinction of action, the distinction of type, the distinction of location, and the distinction of the antidotes to the four hindrances. The Tathagatas have said that the distinction of a Bodhisattva's diligence is like that. Therein, the distinction of the chief is that diligence is said to be the chief and supreme of all dharmas. If asked, how is diligence the chief of all dharmas? To show the distinction of the cause of that verse, because the cause of obtaining and generating all virtuous dharmas is diligence, therefore, diligence is said to be the most supreme of all virtuous dharmas. The distinction of action is that diligence accomplishes all perfections of the world and beyond the world. The distinction of type is that the types of diligence are explained by dividing the categories of diligence into many types, such as increasing and decreasing diligence. The distinction of location is that the diligence of a Hearer resides in the body of Hearers, the diligence of a Solitary Buddha resides in the body of Solitary Buddhas, and the diligence of a Bodhisattva resides in the body of Bodhisattvas. The distinction of the antidotes to the four hindrances is the four dharmas that hinder the six perfections, namely, attachment to enjoyment, attachment to afflictions, discouragement from diligence, and clinging to a small amount of joy. Diligence is also said to be their antidote. Diligence is supreme among the assemblies of virtue. It means that among all white dharmas such as generosity, diligence is said to be the most supreme. Like this.
Tibetan
ར་བསམ་གཏན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་འཇིལ་བར་བྱེད། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྩ་བ་ནས་འཇོམས་པར་བྱེད་པས། དེ་དག་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་དགེ་བའི་མཆོག་ཏུ་བཤད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་འཐོབ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་བརྩོན་འགྲུས་ མཆོག་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་བཤད་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་སྟེ་དེ་བས་ན་བརྩོན་འགྲུས་མཆོག་ཡིན་ནོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་མྱུར་དུ་དེ་མཆོག་སྤྱོད། །འཇིག་རྟེན་འདས་དང་འཇིག་རྟེན་རྟོགས་པ་འགྲུབ། །ཅེས་བྱ་བས་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་ན་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་མ་འདྲེས་པའི་བདེ་བ་རྙེད་ཅིང་དེ་བཞིན་དུ་གཉིད་ལས་སད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པའི་བདེ་བ་མཆོག་མྱོང་བར་འགྱུར། །ཚེ་རབས་གཞན་གྱི་བདེ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་བ་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བདེ་བ་དང༌། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བདེ་བ་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བདེ་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང༌། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་གནས་པས་འཐོབ་བོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་སྲིད་སྤྱོད་འདོད་པ་འཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྲིད་པའི་སྒྲས་ནི་ཁམས་གསུམ་ལ་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དང་མིའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བདེ་བ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་གནས་པས་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་དག་པར་རབ་འགྱུར་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རབ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བརྟན་ཞིང་འགྱུར་བ་ལ་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་དག་པ་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དག་པ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་བརྟེན་ནས་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་ཚོགས་འདས་ནས་གྲོལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་
Chinese
若禅定能摧伏烦恼，智慧能从根本上断除烦恼。既然如此，它们在一切善法中最为殊胜，为何精进却被说成是善法中的最胜呢？因此，说了“何以此为依，彼即能获得”这句话，这是作为精进最胜的理由来阐述的。因为布施等善法都是依靠精进而产生的，因此精进是最胜的。精进能迅速地享用那殊胜之物，能成就世间和超世间的证悟。这句话阐述了事业的差别，即精进能使今生获得安乐，也能使来世获得安乐。今生获得安乐，是因为具有精进就能获得不与罪恶不善之法相混杂的安乐，同样也能体验从睡眠中醒来以及睡眠后所带来的殊胜安乐。来世的安乐则是世间的安乐和超世间的安乐。其中，世间的安乐有三种：欲界的安乐、色界的安乐和无色界的安乐。超世间的安乐也有三种：声闻的涅槃、独觉的涅槃和无住涅槃。这些也都是依靠安住于精进而获得的。精进能获得有生命的享受和欲望。这句话中，“有生命”一词指的是三界，也就是说，欲界天人和人类的受用安乐也是依靠安住于精进而获得的。精进能使清净变得极其圆满。这句话中，“极其圆满”指的是不稳固且会变化的事物，也就是说，舍弃了欲界的一切罪恶不善之法，从而获得色界的四禅清净以及无色界的四种等至清净，这些也是依靠精进而获得的。精进能超越有身见而获得解脱。这句话中，有身见等烦恼
English
If concentration subdues afflictions, and wisdom eradicates afflictions from the root, since they are the most excellent among all virtuous dharmas, why is diligence said to be the most excellent of virtues? Therefore, the statement "Because one obtains it by relying on that" is made, which is explained as the reason why diligence is supreme. Because virtuous dharmas such as generosity arise from relying on diligence, diligence is supreme. Diligence quickly enjoys that supreme thing, and accomplishes worldly and transcendental realizations. This statement explains the distinctions of actions, that is, diligence brings happiness in this life and also brings happiness in future lives. Happiness is attained in this life because with diligence, one obtains happiness that is not mixed with sinful and unwholesome dharmas, and similarly, one experiences the supreme happiness of awakening from sleep and the happiness of returning to sleep. The happiness of future lives is worldly happiness and transcendental happiness. Among them, worldly happiness is of three kinds: the happiness of the desire realm, the happiness of the form realm, and the happiness of the formless realm. Transcendental happiness is also of three kinds: the nirvana of the hearers, the nirvana of the solitary realizers, and the non-abiding nirvana. These are also obtained by abiding in diligence. Diligence obtains the desired enjoyment of existence. In this statement, the word "existence" refers to the three realms, that is, the enjoyment and happiness of the gods and humans of the desire realm are also obtained by abiding in diligence. Diligence makes purity exceedingly perfect. In this statement, "exceedingly perfect" refers to things that are unstable and changing, that is, abandoning all sinful and unwholesome dharmas of the desire realm, thereby obtaining the purity of the four dhyanas of the form realm and the purity of the four formless attainments, which are also obtained by relying on diligence. Diligence transcends the view of the aggregates and attains liberation. In this statement, afflictions such as the view of the aggregates