Tibetan
པར་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་པ་དང་ཟད་པར་འགྱུར་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཞུགས་ཀྱང་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་བ་དང་ནམ་མཁའི་མཐའ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བྱ་བ་ཟད་མི་ཤེས་པར་འབྱུང་སྟེ། རྐང་པ་བཞི་པ་འདིས་ནི་མི་ཟད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང༌། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་ཟད་པ་ནི་རྒྱུན་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་བལྟའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྐྱེ་བའི་གནས་ཀྱིས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ལྔ་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཉམས་པས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །མི་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཟད་པས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བསོད་ནམས་ཟད་པས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཚད་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་ཟད་པས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ།། གཟུགས་མེད་པའི་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཇི་ལྟ་བུར་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་སྐྱེས་པ་ཟད་ན་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །ཉན་ཐོས་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐར་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་བྲལ་བས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མི་ཟད་པ་སྟེ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་སྲས་རྣམས་མི་ཡི་གནོད་པ་བྱ་དཀའ་ ཐམས་ཅད་བཟོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གནོད་པ་ལ་མི་མཇེད་པའི་བཟོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང༌། ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བུ་གཅིག་པ་ལྟ་བུར་བྱམས་པས་ན་སེམས་ཅན་གྱིས་དབྱིག་པ་དང་རྡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་གནོད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྱད་དཀའ་བ་ནི་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང༌། བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྦྱིན་པར་བྱས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ན་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་དང་བཀྲེས་
Chinese
进入断绝戏论的寂灭之境即会穷尽，菩萨的戒律为大悲所摄持，即使进入无余涅槃，直至清净世间的智慧之轮和虚空边际存在之时，戒律的事业也不会穷尽，这第四句偈颂显示了不穷尽之义。因此，在《圣妙吉祥菩萨不退转轮经》中也说： “尊者舍利弗，不穷尽的戒律，是由于相续不穷尽的缘故。” 这是什么原因呢？凡夫的戒律会因转生之处而穷尽。外道的五神通者的戒律会因神通退失而穷尽。人们的戒律会因十善业道穷尽而穷尽。欲界天子的戒律会因福德穷尽而穷尽。色界天子的戒律会因无量和禅定穷尽而穷尽。无色界天子的戒律会因如其入定而生者穷尽而穷尽。声闻和有学与无学的戒律会在涅槃的尽头穷尽。独觉佛的戒律会因与大悲分离而穷尽。尊者舍利弗，菩萨的戒律是不穷尽的。这是什么原因呢？因为从这个戒律中产生一切戒律。”等等。 佛子们难以忍受人所造成的损害，全部都能忍受。 菩萨的忍辱有三种：对损害不介意的忍辱，对痛苦毫不在意的忍辱，以及对法 निश्चित 决定的忍辱。 菩萨们像慈爱独子一样慈爱众生，因此能忍受众生用棍棒和石头等造成的各种损害，这就是对损害毫不在意的忍辱。 难以实行的是成熟众生之事，以及自己行持佛陀的布施之法时，忍受寒冷和炎热以及饥饿
English
Entering the state of nirvana that has abandoned conceptual elaborations will lead to exhaustion. However, the discipline of a Bodhisattva, being fully embraced by great compassion, will ensure that even after entering nirvana without residue, the activities of discipline will never cease as long as the wheel of pure worldly wisdom and the expanse of space endure. This fourth line indicates the inexhaustible nature. Therefore, in the Sutra of Inexhaustible Intelligence, it is also said: "Venerable Sharadvatiputra, inexhaustible discipline is regarded as such because the continuum is inexhaustible." Why is that? The discipline of ordinary beings is exhausted by the place of rebirth. The discipline of those with the five supernormal powers of outsiders is exhausted by the decline of supernormal powers. The discipline of humans is exhausted by the exhaustion of the path of the ten virtuous actions. The discipline of the sons of gods in the desire realm is exhausted by the exhaustion of merit. The discipline of the sons of gods in the form realm is exhausted by the exhaustion of immeasurables and meditations. The discipline of the sons of gods in the formless realm is exhausted when those born from such samadhi are exhausted. The discipline of Hearers, Learners, and Non-learners is exhausted at the end of nirvana. The discipline of solitary Buddhas is exhausted by separation from great compassion. Venerable Sharadvatiputra, the discipline of Bodhisattvas is inexhaustible. Why is that? Because all disciplines arise from this discipline," and so on. Sons of the Buddha, all the harms that are difficult for humans to bear, they endure. There are three types of patience for Bodhisattvas: patience that does not mind harm, patience that does not care about suffering, and patience that is definitely certain about the Dharma. Because Bodhisattvas cherish sentient beings like their only child, they endure all kinds of harm caused by sentient beings using sticks and stones, and so on. This is patience that does not mind harm. What is difficult to practice is maturing sentient beings, and when engaging in the practice of giving the Buddha's teachings, enduring cold, heat, and hunger.
Tibetan
པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པ་ནི་སྤྱད་དཀའ་བ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཕྱི་ནང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་བཟོད་པས་ན་རྐང་པ་དང་པོ་འདིས་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང༌། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བཟོད་པར་བལྟའོ། །སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པར་བལྟའོ། །མི་གནོད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པར་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །མཐོ་རིས་མི་ནུས་པ་དང་འཇིགས་པ་ཕན་བཏགས་ལྟ་བས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བཟོད་པ་ལ་གནས་པ་ཡང་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་ལ་གནས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། །མངོན་པར་ཤེས་པར་དྲུག་ཐོབ་པས་ན་མཐུ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་མཐུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན། འཇིགས་པ་ལྔ་དང་བྲལ་བས་རྒྱལ་པོ་དང་རྐུན་པོས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་མ་ཡིན། བདག་གིས་སེམས་ཅན་འདི་དག་ལ་བཟོད་པར་བྱས་ནས་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཟོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་རྐང་པ་གཉིས་པ་འདིས་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཟླ་མེད་བཟོད་པས་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད། །ཅེས་བྱ་བའི་རྐང་པ་གསུམ་པ་འདིས་དོན་ཆེན་པོ་བསྟན་ཏོ། །བཟོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་པ་ བཟུང་བའི་བཟོད་པ་ཡིས་ནི་འཇིག་རྟེན་མི་ཟད་གཞག །ཅེས་བྱ་བའི་རྐང་པ་བཞི་པ་འདིས་མི་ཟད་པ་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་ཡང་བཤད་དོ། །ཚིག་གི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་དོན་ཀྱང་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་དེས་བཟོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གང་ཞེ་ན། གང་བྲག་ཅའི་སྒྲ་དང་མཚུངས་པར་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སྤྱོས་པ་ལས་མི་སྤྱོ་བ་དང༌། ལུས་གཟུགས་བརྙན་དང་མཚུངས་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། བརྡེག་པ་ལས་སླར་མི་རྡེག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང༌། གཞན་ཡང་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། གང་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་དེ་ལ་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ལ་ཡང་བསལ་བ་མེད། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡང་མེད་དེ། ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཉིད་སྟོང་པའོ་ཞེས་གང་འདི་ལ་བཟོད་པ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་བཟོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ
Chinese
忍受饥渴等一切痛苦，就是忍受一切难忍之事。这被称为对痛苦毫不在意的忍耐。因此，由于忍受内外一切痛苦，这第一句就显示了广大。因此，在《圣妙吉祥智慧无尽之经》中也说：‘贤者舍利弗之子，以三十二相观察菩萨之忍耐。’三十二相是什么呢？‘为了断除随眠而观察忍耐。为了不损害而观察忍耐。’等等，广为宣说。‘不以希求天界，不以畏惧无能，不以图报恩情而忍耐。’菩萨安住于忍耐，不是为了获得天界的安乐而安住于忍耐。不是因为获得了六神通而具有神力，因此不是因为对大神通等无能为力而忍耐。不是因为远离五种怖畏，害怕国王和盗贼而忍耐。不是因为我忍受了这些众生，他们就会报答我而忍耐。因此，这第二句显示了无有杂染。‘以无与伦比的忍耐，将一切众生安置于三种菩提。’这第三句显示了重大意义。三种忍耐被称为无上忍耐。知识 以掌握的忍耐，安立无尽世界。这第四句显示了无尽，也宣说了对法确定领悟的忍耐。详细解释词义，应如前所述结合。其意义也在《圣妙吉祥智慧无尽之经》中说：‘何为彼忍耐完全清净？即如实了知，如山谷之回声，故不以辱骂还辱骂。如实了知身体如影像，故不以殴打还殴打。’等等。此外，何为彼甚深忍耐？即了悟空性，对成为见者亦无所破除，亦不于空性中妄加增益，见者即是空性，故于此之忍耐，是为甚深忍耐。’
English
Enduring all sufferings such as hunger and thirst is to endure all that is difficult to endure. This is called endurance that does not care about suffering. Therefore, since all internal and external sufferings are endured, this first line shows vastness. Therefore, in the *Arya Akshayamati Sutra*, it is also said: 'The son of the venerable Sharadvati observes the patience of the Bodhisattvas with thirty-two aspects.' What are the thirty-two aspects? 'He observes patience in order to abandon latent tendencies. He observes patience in order not to harm,' and so on, which are extensively taught. 'Not for the sake of heavenly realms, not for fear of inability, not for the sake of repaying kindness.' Bodhisattvas abide in patience, not to obtain the happiness of heavenly realms. It is not because they have obtained the six superknowledges and possess power, therefore they do not endure because they are incapable of great powers and so on. It is not because they are free from the five fears and are afraid of kings and thieves that they endure. It is not because 'I have endured these beings, and they will repay me' that they endure. Therefore, this second line shows the absence of contamination. 'With unparalleled patience, he places all beings in the three enlightenments.' This third line shows great meaning. The three kinds of patience are called unsurpassed patience. Knowledge With the patience of grasping, he establishes the inexhaustible world. This fourth line shows inexhaustibility, and also explains the patience of definite understanding of the Dharma. The detailed explanation of the meaning of the words should be combined as explained before. Its meaning is also stated in the *Arya Akshayamati Sutra*: 'What is that patience that is completely pure? That is, truly understanding it to be like the sound of a valley, therefore not reviling back when reviled. Truly understanding the body to be like an image, therefore not striking back when struck,' and so on. Furthermore, what is that profound patience? That is, realizing emptiness, there is no elimination even for that which has become a view. There is also no superimposition on emptiness, the one who has become a view is emptiness, therefore this patience is profound patience.'