Tibetan
་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལ། ཉེས་པའི་སྐྱོན་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་དེ་རྫས་སུ་འདོད་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་དེ་རྫས་སུ་འདོད་ན་ནི་ཡང་ཉེས་པ་འདི་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉེས་པ་གང་དག་འབྱུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་གནོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཇི་སྙེད་དུ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་སཱ་ལུ་ལྗང་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཞེ་ན། གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དང་འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས། བྱང་ཆུབ་བྱེད་པ་དང༌། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པས་ཆོས་གཟིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཡོད་ན་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དེས་གང་ཟག་དེ་གཟིགས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་གཟིགས་ཤིག་མཁྱེན་པར་གྱུར་ན་ནི་ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ཅིང་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་སངས་རྒྱས་དར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན། རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་གནོད། །ཅེས་བྱ་སྟེ། གནོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་གསུམ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་གསུམ་གང་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། ཟབ་མོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང༌། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་ལ་བདག་ མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན། ཟབ་མོ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སུ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མུ་སྟེགས་པ་དག་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ནི་བདག་ཡོད་པར་ལྟའི། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་མི་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དང༌། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཀུན་བརྟགས་རང་བཞིན་མེད་པར་མཁྱེན་པས་ན། ཟབ་མོ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་གྱི་དབང་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི
Chinese
就像儿子一样不存在啊。对于说补特伽罗作为实有存在的，为了显示还有其他的过失的错处，又说了“如果认为它是实有的话”。这句话的意思是说，如果认为补特伽罗是实有的话，那么又会产生这些过失。哪些过失会产生呢？因此，佛薄伽梵说了“损害三种圆满菩提”。这句话的意思是说，所谓佛，就是对所有存在的法的事实真相没有颠倒地领悟，所以才称为佛。因此，《萨罗树嫩芽经》中也说，所谓的佛薄伽梵是什么呢？就是因为领悟了一切法，所以称为佛。他和圣法的法身和智慧之眼，是证得菩提的原因，声闻和无学们见到了法。如果补特伽罗存在的话，那么一切智者就会见到那个补特伽罗。如果见到补特伽罗，并且了知，那么佛陀证悟和领悟三种法就会衰退，这是显而易见的。因此，说“损害三种圆满菩提”，意思是说，损害了没有领悟三种法的。三种法是什么呢？因此说了“甚深现证菩提，不共现证菩提，超世间现证菩提”。其中，因为领悟了法无我，所以是甚深现证菩提。因为领悟了补特伽罗无我，所以是不共现证菩提。和谁不共呢？和外道们不共。为什么呢？因为外道们认为有我，不认为补特伽罗无我。这样，领悟了法无我和补特伽罗无我，就是超世间菩提。因为世间人们没有证悟法和补特伽罗无我。或者，因为了知了遍计所执无自性，所以是甚深现证菩提。他缘遍计的
English
It is non-existent like a son. To show that there are other faults in saying that the person exists as a substance, it is also said, "If it is considered a substance." The meaning of this sentence is that if the person is considered a substance, then these faults will occur again. What faults will occur? Therefore, the Buddha Bhagavan said, "Harm the three perfect enlightenments." This sentence means that the so-called Buddha is the one who has understood the meaning of all the existing dharmas without any inversion, so he is called Buddha. Therefore, in the Sutra of the Salu Sapling, it is also said, what is the so-called Buddha Bhagavan? It is called Buddha because he has understood all the dharmas. He and the Dharma body of the Holy Dharma and the eye of wisdom are the reasons for attaining enlightenment, and the Shravakas and the non-learners have seen the Dharma. If the person exists, then the all-knowing one will see that person. If the person is seen and known, then the Buddha's enlightenment and understanding of the three kinds of dharmas will decline, which is obvious. Therefore, it is said, "Harm the three perfect enlightenments," which means that the three kinds of dharmas are harmed without being understood. What are the three dharmas? Therefore, it is said, "Profound direct enlightenment, uncommon direct enlightenment, and transcendental direct enlightenment." Among them, because of understanding the selflessness of Dharma, it is profound direct enlightenment. Because of understanding the selflessness of the person, it is uncommon direct enlightenment. With whom is it uncommon? It is uncommon with the heretics. Why? Because the heretics believe in the self, and do not believe in the selflessness of the person. In this way, understanding the selflessness of Dharma and the selflessness of the person is transcendental enlightenment. Because worldly people have not realized the selflessness of Dharma and the selflessness of the person. Or, because of knowing the completely imputed non-self-nature, it is profound direct enlightenment. The other's power is completely imputed.
Tibetan
་ཆོས་དང༌། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གང་ཟག་གི་རང་བཞིན་གཉིས་བྲལ་བ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཙམ་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཞིང༌། ཡོད་པ་ཙམ་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་ཀྱང་མ་རྟོགས་པས་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་སུ་ལ་ཡང་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ཅིང་གང་ཟག་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཟབ་མོ་ཅིའང་ཐུས་སུ་ཆུད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ཇི་ལྟར་འཛིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གང་ཟག་དང་བདག་ཡོད་པར་ནི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་ལྷག་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཟབ་མོ་ཅིའང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་གང་ཟག་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་ན་ནི་མུ་སྟེགས་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་ཡག་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་ཞེས་སྨོས་ཏེ། མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་བདག་ཡོད་པར་ལྟ་བས། མུ་སྟེགས་པ་ལ་ལྷག་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐུན་མོངས་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མཁྱེན་པར་གྱུར་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་གང་ཟག་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་མ་འོངས་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཁོར་བ་ཡུན་རིང་པོ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་ཞེན་པས་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གང་ཡང་ལྷག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་ལྟ་ན་ཉེས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་གང་ཟག་ནི་ལྟ་བ་པོ་ནས་རྣམ་པར་རིག་པ་པོའི་བར་དུ་ཡིན་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འབད་པ་དང་བཅས་པ་དང་མེད་པར་འགྱུར་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་ཟག་དེ་ལྟ་བ་པོ་ནས་རྣམ་པར་རིག་པ་པོའི་བར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྟག་གོ །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དང་པོ་ལྟ་བ་འདོད་པ་སྐྱེའོ། །དེ་ནས་མིག་འབྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་འབད་པ་བྱས་ནས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འདོད་དམ། འོན་ཏེ་མིག་འབྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་འབད་པ་མེད་པར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འདོ
Chinese
法和，由遍计所执的补特伽罗的自性二者分离，并非仅是心和心所生起，仅仅是存在就领悟了，因此称为不共的现证菩提。像这样，由于外道等任何人都未证悟，所以称为不共。由于领悟了圆成实的体性，所以称为超世间的现证菩提。因为圆成实的体性任何世间人都没有，所以称为超世间。如果补特伽罗现证，并且领悟了补特伽罗，那就什么深奥的都没有领悟了。那是什么原因呢？因为就像这样执着，这是所有世间都领悟的，这样说了。因为世间所有人都领悟了补特伽罗和我的存在，所以佛陀并没有比世间更领悟什么深奥的。另外，如果未领悟补特伽罗，那就与外道没有区别了。为什么呢？因为外道们现前执着，这样说了。因为外道们也认为我是存在的，所以佛陀并没有比外道更了知任何不共的法。另外，如果世尊领悟了补特伽罗，那么这样一来，也不是超离世间了。为什么呢？因为与轮回长久相应，这样说了。因为凡夫们从无始轮回以来就执着于认为有我，所以佛陀世尊并没有比世间更领悟什么超离世间的。为了显示认为补特伽罗实有，还有其他的过失。又，如果补特伽罗是从能见者到能识者之间，那么能见等有勤奋和无勤奋就会消失，这样说了。像这样，如果补特伽罗是从能见者到能识者之间，那么这可以从两个方面来观察。怎么样呢？像这样，首先产生想看的欲望。然后想要通过睁眼等努力，来做看色法的行为吗？或者是不通过睁眼等努力，来做看色法的行为呢？
English
And the Dharma. The two natures of the person of complete imputation are separate. It is not merely mind and mental events. Because it is understood as merely existent, it is called the uncommon manifest enlightenment. In this way, since no one, including non-Buddhists, has realized it, it is called uncommon. Because the characteristic of the perfectly established is understood, it is called the transcendent manifest enlightenment. Because the characteristic of the perfectly established is not possessed by anyone in the world, it is called transcendent. If a person is manifestly enlightened and a person is understood, then nothing profound is understood. Why is that? Because it is said that this is how it is grasped, and that is understood by all the world. Because the existence of a person and a self is understood by all the world, the Buddha does not understand anything profound more than the world. Furthermore, if the person is not understood, then it is not good to be indistinguishable from non-Buddhists. Why is that? Because it is said that non-Buddhists are manifestly attached. Because non-Buddhists also see the self as existent, the Buddha does not know any uncommon Dharma more than non-Buddhists. Furthermore, if the Blessed One were to understand the person, then in that case, it would not be beyond the world. Why is that? Because it is said to be in accordance with long-lasting samsara. Because ordinary beings are attached to seeing themselves as existent from beginningless samsara, the Buddha, the Blessed One, does not understand anything transcendent more than the world. In order to show that there are other faults in seeing the person as substantially existent. Again, if the person is from the seer to the discriminator, then seeing and so on, with effort and without effort, will disappear, it is said. In this way, if the person is made from the seer to the discriminator, then it is examined in two ways. How is it? In this way, first the desire to see arises. Then, do you want to make the act of seeing form by making efforts such as opening the eyes? Or do you want to make the act of seeing form without making efforts such as opening the eyes?