Tibetan
པར་འདོད་པ་རྣམས་ཡང་ན་གང་ཟག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་བཟུང་སྟེ། གང་ཟག་ཡོད་པར་མི་སྨྲ་བ། ཡང་ན་ནི་གང་ཟག་མོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་བཟུང་སྟེ། གང་ཟག་མེད་པར་མི་སྨྲ་བར་ཅིའི་ཕྱིར་བཏགས་པར་ནི་ཡོད་པར་ཡང་སྨྲ་ལ། རྫས་སུ་མེད་པར་སྨྲ་སྟེ། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཆང་པར་མི་སྨྲ་ཞེ་ན། ལན་དུ་ཇི་ལྟར་ཕྱོགས་གཅིག་མ་ཡིན་པར་བཟུང་ན་ཡོད་པའི་ཉེས་པ་དང་མེད་པའི་ཉེས་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡོད་པའི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་བཟུང་ན་ཡང་ཡོད་པའི་སྐྱོན་གྱིས་གོས་པར་འགྱུར་རོ། །མེད་པའི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་བཟུང་ན་ཡང་མེད་པའི་སྐྱོན་གྱིས་གོས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནར་ཆད་པ་མ་ཡིན་པར་བཟུང་ན་ནི་ཡོད་པའི་ཉེས་པས་ཀྱང་མི་གོས། མེད་པའི་ཉེས་པས་མི་གོས་པས་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཆད་པར་མ་བཟུང་སྟེ། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བཟུང་ན་ཉེས་པས་ཇི་ལྟར་གོས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཕྱིས་འཆང་དོ། །དེའང་རྫས་སུ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་འདི་སྐད་དུ་གང་ཟག་དེ་རྫས་ཀྱི་དངོས་པོར་མེད་ཅིང་རང་བཞིན་མེད་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲིའོ། །དེའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་སྨོས་སོ། །ཀཱ་རི་ཀཱ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྫས་སུ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་ནི་གཉིས་ཏེ། མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང༌། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའོ། །འདི་ལྟར་གཟུགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་ཆོས་འདི་བདག་ཡོད་པ་ཡིན་པས་མིག་གི་དབང་པོ་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་དམིགས་ཤིང་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་སྟེ། མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་བཅད་པ་དེ་བཞིན་ཏེ་གང་ཟག་ནི་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གིས་ཀྱང་མ་དམིགས་ཤིང་མ་མཐོང་སྟེ། མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་མ་བཅད་པས་ན་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཟག་ནི་བློས་མི་རིག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་དང༌། གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་འདི་སྐད་ དུ་རྒོལ་ཏེ། གང་མིག་གིས་མཐོང་བ་དེ་འབའ་ཞིག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། མིག་གིས་མི་མཐོང་ལ་རྫས་སུ་ཡོད་ཅིང་བློས་རིག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང༌། མིག་གིས་མཐོང་བ་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འདི་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་གོ་ཞེས་བློས་རིག་ཅིང་བཅད་པ་ལ་ཡང་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་གང་ཟག་དེ་གཞན་དག་གིས་མ་རིག་མ་དམིགས་སུ་ཟིན་ཀྱང༌། བདག་ཅག་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བློས་ནི་གང་ཟག་མི་དམིགས་པ་དང་མི་རིག་པ་མ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་དག་གཅིག་གིས་རིག་ཅིང་དམིགས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གང་ཟག་བློས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་བཅད་པའི་ཕྱིར། གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གང་ཟག་དམིགས་སུ་རུང་བ་འཇུག་གི་ཚད་མས་ཀྱང་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་དམིགས་ཤིང་འདོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་ན་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གང་ཟག་རྫས་སུ་མེད་ཅིང་དམིགས་པ་ཡིན་ན། མདོ་དག་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དག་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གང་ཟག་ཏུ་དམིགས་གང་ཟག་ཏུ་འདོགས་སོ་ཞེས་བཀའ་མི་སྩོལ་བའི་རིགས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་གྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང༌། སེམས་ཅན་དག་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གང་ཟག་ལ་དམིགས་ཤིང་འདོགས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ན། ཇི་ལྟར་གང་ཟག་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱིས་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ཏུ་ཡང་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་ནི་དེ་རུ་དམིགས་ཀྱང་རྫས་སུ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཟག་དམིགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལས་དེ་དག་གིས་དམིགས་ཤིང་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་རྫས་ སུ་མེད་བཞིན་དུ། དེ་དག་གིས་དམིགས་ཤིང་མཐོང་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་གིས་གང་ཟག་དམིགས་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་ལས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་དམིགས་ཤིང་འདོགས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྐལ་པ་ཡང༌། གང་ཟག་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་བདག་དམིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བདག་མེད་བཞིན་དུ་བདག་ཏུ་ལྟ་ཞིང་བདག་ཏུ་དམིགས་སོ་ཞེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་དགོངས་ནས། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་དམིགས་ཤིང་འདོགས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བས་དྲིས་པ། གང་ཟག་འདི་ཡོད་པ་ལས་གང་ཟག་ཏུ་དམིགས་ཤིང་འདོ
Chinese
那些想要驳斥的人，要么执持“有补特伽罗”的观点，却不承认有补特伽罗；要么执持“有众多补特伽罗”的观点，却不否认无补特伽罗，为何安立为“说有”，却又说“非实有”呢？如果说不执持于一边，那么在“有”的过失和“无”的过失的场合，也不会改变吗？如此，如果仅仅执持“有”的方面，也会被“有”的过失所染污。如果仅仅执持“无”的方面，也会被“无”的过失所染污。因此，如果不执持于仅仅一边的断见，那么也不会被“有”的过失所染污，也不会被“无”的过失所染污，所以不执持于一边的断见。如果执持于一边，过失如何染污，将在后面阐述。那么，如何理解“非实有”呢？这是说，那些主张有补特伽罗的人会这样问：那个补特伽罗并非实有的事物，也没有自性，这如何显现呢？为了显示那个理由，所以说“因为不可得”。为了阐释那个颂词本身的意义，所以说“它不像色等一样，是不可得的”。对此，证明事物是实有的量有二：现量和比量。比如，从色到法，因为这个法是“我”所拥有的，所以被眼根和眼识等所缘取，并且显现可见。就像现量所决定的那样，补特伽罗不被任何根和识所缘取和看见，因为没有被现量所决定，所以补特伽罗不是实有的。所谓“缘取”，就是被心所认知。那些主张有补特伽罗的人说，补特伽罗不是不能被心所认知，对此，说“补特伽罗不可得”。那些主张有补特伽罗的人会这样反驳：凡是眼睛所见的，才是实有的，其他不是实有的，这样说也是不行的。因为有眼睛看不见，却是实有，并且能被心所认知的事物。比如，心和心所
English
Those who wish to refute either hold the view that "there is a person" but do not admit that there is a person, or they hold the view that "there are many persons" but do not deny that there is no person. Why is it established as "saying there is" but then saying "not substantially existent"? If you say that you do not hold to one side, then in the case of the fault of "existence" and the fault of "non-existence," will it not change? Thus, if you only hold to the side of "existence," you will be stained by the fault of "existence." If you only hold to the side of "non-existence," you will be stained by the fault of "non-existence." Therefore, if you do not hold to a one-sided extreme, then you will not be stained by the fault of "existence," nor will you be stained by the fault of "non-existence." So, do not hold to a one-sided extreme. If you hold to one side, how the fault will stain you will be explained later. Then, how is "non-substantial existence" to be understood? This is to say that those who assert the existence of a person will ask: How does that person, which is not a substantially existent thing and has no self-nature, manifest? To show that reason, it is said, "Because it is not perceived." To explain the meaning of that verse itself, it is said, "It is not perceived as a substance, like form and so on." In this regard, there are two valid cognitions that prove that things are substantially existent: direct perception and inference. For example, from form to dharma, because this dharma is possessed by "I," it is apprehended by the eye sense and eye consciousness, etc., and appears visibly. Just as direct perception determines, the person is not apprehended or seen by any sense or consciousness. Because it is not determined by direct perception, the person is not substantially existent. "Apprehending" means to be cognized by the mind. Those who assert the existence of a person say that the person is not something that cannot be cognized by the mind. To this, it is said, "The person is not perceived." Those who assert the existence of a person will object in this way: Only what is seen by the eye is substantially existent; it is not permissible to say that others are not substantially existent. Because there are things that are not seen by the eye but are substantially existent and can be cognized by the mind. For example, mind and mental factors.
Chinese
就像聚集的云朵一样。像这样，所谓的“缘”不仅仅是指眼睛所见，也指意识通过思维认知和判断“这是这样的”，所以即使其他人没有认知和缘及这个人，我们这些说有我的人的思维也不会认为这个人是不可认知和不可缘及的，而是有人认知和缘及这个人。这样，因为这个人被思维显现出来，所以被现量所确定，所以说人是实有的。因为人是可以被缘及的，也被比量所证实。世尊也说，在此生中缘及并执着于我，那么怎么会是缘及呢？如果人不是实有却被缘及，那么经典中世尊就不会说众生在此生中缘及人，执着于人了。不是这样的，世尊也说，众生在此生中缘及并执着于人，那么怎么能说人是不可缘及的呢？这里，所谓“缘及”就是心所见的意思。“执着”就是也用语言表达的意思。虽然在那里缘及，但不会变成缘及实有，为什么呢？因为是颠倒的缘故。对于说有我的人来说，即使缘及了人，也不是因为人是实有才缘及和看到的，而是人不是实有的情况下，他们缘及和看到，所以他们缘及人也是颠倒的。世尊在经典中说，在此生中缘及并执着于我，也不是考虑到人本身真实存在而说缘及我，而是考虑到众生明明无我却执着于我，缘及于我，颠倒地说，所以才说在此生中缘及并执着于我。这怎么知道呢？说有我的人问道：因为这个人存在，所以缘及并执
English
Like a gathering of clouds. Similarly, the so-called "object of focus" does not only refer to what is seen by the eyes, but also to the mind's consciousness recognizing and judging "this is like this." Therefore, even if others do not recognize or focus on this person, the minds of us who speak of a self will not consider this person unrecognizable or unobservable. Rather, someone recognizes and focuses on this person. Thus, because this person is made manifest by thought, he is determined by direct perception, so it is said that a person is real. Because a person can be focused on, it is also proven by inference. The Blessed One also said that in this very life, one focuses on and clings to a self. How could it be a focus? If a person is not real but is focused on, then in the sutras, the Blessed One would not say that sentient beings in this very life focus on and cling to a person. It is not like that. The Blessed One also said that sentient beings in this very life focus on and cling to a person. How can one say that a person is unobservable? Here, the so-called "focusing on" means seeing with the mind. "Clinging" means also expressing in words. Although one focuses there, it will not become focusing on reality. Why? Because it is inverted. For those who speak of a self, even if they focus on a person, it is not because the person is real that they focus on and see him. Rather, it is when the person is not real that they focus on and see him. Therefore, their focusing on a person is also inverted. The Blessed One said in the sutras that in this very life, one focuses on and clings to a self. It is not because he considered that the person himself truly exists that he said one focuses on a self. Rather, he considered that sentient beings, although without a self, cling to a self and focus on a self, speaking in an inverted way. Therefore, he said that in this very life, one focuses on and clings to a self. How is this known? Those who speak of a self asked: Because this person exists, one focuses on and cl