Tibetan
ག་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ན་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བ་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་བས་ཚེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་བདག་གི་སྐྱབས་སུ་བདག་གྱུར་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་སྐྱབས་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །ད་ནི་སངས་རྒྱས་ན་སེམས་གཞན་ལ་ཡང་སྐྱབས་རྣམ་པ་ལྔ་བྱེད་པས་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཚེ་བ་དག་ནི་འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་དང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱོབ་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ལོང་བས་ནི་མིག་རྙེད། འོན་པས་ནི་སྒྲ་ཐོས། སྨྱོན་པས་ནི་དྲན་པ་རྙེད། ནང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལོ་ཉེས་ནི་ཞི་བར་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ཏེ། འདི་ནི་གཞན་གྱི་སྐྱོབ་པ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ །ངན་སོང་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ངན་སོང་ལས་སྐྱོབ་པ་སྟོན་ཏོ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འོད་བཏང་བས། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ངན་སོང་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་རེག་ནས་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱས་ཏེ། མཐོ་རིས་སུ་ སྐྱེ་བར་བྱས་པ་དང༌། ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་འོད་དེས་རེག་ནས་ངན་སོང་དུ་མི་སྐྱེ་བར་བྱས་ཏེ། འདི་ནི་གཞན་སྐྱོབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །ཐབས་མིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཐབས་མ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱོབ་པ་བསྟན་ཏེ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་རྣམ་བ་སྣ་ཚོགས་ཐལ་བ་ལ་ཉལ་བས་ཐར་པ་དང་མཐོ་རིས་ཚོལ་བ་དང༌། ཚེར་མ་ན་ཉལ་བས་ཐར་པ་དང་མཐོ་རིས་ཚོལ་བ་དང་བྲག་ཁ་ནས་མཆོང་བས་ཐར་པ་དང་མཐོ་རིས་ཚོལ་བ་དག་ནི་དེ་ལས་ཐར་པ་དང་མཐོ་རིས་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་ཐབས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐབས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཞུགས་པའི་མུ་སྟེགས་པ་དེ་དག་ལམ་ངན་པ་དོར་དུ་བཅུག་ནས། མཐོ་རིས་ཀྱི་ལམ་དང༌། དགེ་བ་བཅུ་དང་ཐར་པའི་ལམ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལ་འགོད་དེ་འདི་ནི་གཞན་སྐྱོབ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །འཇིག་ཚོགས་ནི་ཞེས་བྱ་བས་འཇིག་ཚོགས་ལ་སྐྱ་བ་པ་སྟོན་ཏེ། བདག་དང་བདག་གི་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་ཉན་ཐོས་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་ནས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བཀོད་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལས་སྐྱོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་གཞན་སྐྱོབ་པ་རྣམ་པ་བཞི་པའོ། །ཐེག་ཆུང་ལས་ཞེས་བྱ་བས་ཐེག་པ་ཆུང་དུ་ལས་སྐྱོབ་པ་བསྟན་ཏེ། མ་ངེས་པའི
Chinese
该怎么做呢？如果成佛，就不会有出生、衰老、生病和死亡等等，因此也能从生命的完全烦恼中救度出来，这就是它的意思。这段偈颂显示了自己成为自己的皈依处，因此显示了成佛本身就是皈依处。现在，因为佛陀对其他众生也能做五种救护，所以是无上的皈依处。 “从诸伤害中，以及一切害。”等说了一个偈颂。其中，从一切伤害中救护，是指如来以加持力使盲人复明，聋人复聪，疯狂者恢复记忆，以及平息各种内在现象和恶年等。这是救护他人的第一种方式。 “恶趣与”等表示从恶趣中救护。也就是，如来放出光明，接触到地狱等恶趣众生的身体，平息了恶趣的一切痛苦，使他们转生到天界。对于那些想要转生到恶趣的人，光明接触他们，使他们不转生到恶趣。这是救护他人的第二种方式。“非道与”等表示从非道中救护。外道有各种各样的见解，例如躺在灰烬上寻求解脱和天界，躺在荆棘上寻求解脱和天界，从悬崖上跳下寻求解脱和天界，这些都不能从中获得解脱和天界，所以称为非道。让那些进入非道的外道放弃邪道，安置在天界的道路、十善业道和解脱道——八正道上，这是救护他人的第三种方式。“坏聚”等表示从坏聚见中救护。在没有我与我所的五蕴上执着为我与我所，这就是坏聚见。对于那些具有坏聚见的众生，宣说声闻和独觉的法，即人无我，并将他们安置在声闻的寂灭涅槃中，这称为从坏聚见中救护。这是救护他人的第四种方式。“从小乘”等表示从小乘中救护，即从不确定的……
English
What should be done? If one becomes a Buddha, there will be no birth, aging, sickness, and death, etc. Therefore, one is also saved from all the afflictions of life. This is the meaning of that. This verse shows that oneself becomes one's own refuge, and therefore shows that becoming a Buddha is itself the refuge. Now, because the Buddha can also provide five kinds of protection to other beings, it is the supreme refuge. "From harms and all harms," etc., one verse is mentioned. Among them, saving from all harms means that by the blessing of the Tathagata, the blind regain their sight, the deaf hear sounds, the mad regain their memory, and various internal phenomena and bad years are pacified, etc. This is one way of saving others. "Evil destinies and" etc. indicate saving from evil destinies. That is, the Tathagata emits light, touches the bodies of sentient beings in evil destinies such as hell, pacifies all the sufferings of evil destinies, and causes them to be reborn in the heavens. For those who want to be reborn in evil destinies, the light touches them and prevents them from being reborn in evil destinies. This is the second way of saving others. "Non-paths and" etc. indicate saving from non-paths. There are various views of non-Buddhists, such as lying on ashes to seek liberation and heaven, lying on thorns to seek liberation and heaven, and jumping off cliffs to seek liberation and heaven. These cannot obtain liberation and heaven from them, so they are called non-paths. Causing those non-Buddhists who have entered non-paths to abandon the evil path and placing them on the path to heaven, the ten virtuous actions, and the path to liberation—the eightfold noble path—this is the third way of saving others. "Ruinous aggregates" etc. indicate saving from the view of ruinous aggregates. Clinging to the five aggregates, which are without self and what belongs to self, as self and what belongs to self, this is the view of ruinous aggregates. For those sentient beings who have the view of ruinous aggregates, the Dharma of the Hearers and Solitary Buddhas, i.e., the absence of self in the person, is proclaimed, and they are placed in the extinction of suffering of the Hearers. This is called saving from ruinous aggregates. This is the fourth way of saving others. "From the Lesser Vehicle" etc. indicate saving from the Lesser Vehicle, i.e., from the uncertain...
Tibetan
་རིགས་ཅན་དག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཞུགས་པའམ། འཇུག་དུ་འདོད་པ་རྣམས་དེ་ལས་བཟློག་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འགོད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཐེག་པ་ལས་སྐྱོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་གནས་གཞན་སྐྱོབ་པ་རྣམ་པ་ལྔའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱབས་ནི་དམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཡང་སྐྱབས་རྣམ་པ་ལྔ་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་པས་ནི་སྐྱབས་དམ་པ་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པས་སྐྱབས་དེ་ཉིད་དཔེ་མེད་པ་དང༌། མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་སྐྱབས་པས་ཀྱང་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གོང་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོ་དང་གཉིས་པར་བསྟན་པའི་དོན་གཉིས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་དོན་དུ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་སྐྱབས་ནི་དཔེ་མེད་མཆོག་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་སྨོས་སོ། །སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་བ་ཉིད་བདག་དང་གཞན་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱབས་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱབས་དང་སྐྱབས་འདི་གཉིས་སུ་འདྲའོ་ཞེས་དེ་དང་བསྟུན་ཅིང་འདྲ་བར་གཞལ་དུ་རུང་བ་འཇིག་རྟེན་གང་ན་ཡང་མེད་པས་ན་དཔེ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་པ་དག་རི་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང༌། ཉན་ཐོས་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་བས། སྐྱབས་འདི་དམ་པ་ཡིན་པས་ན་མཆོག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ན་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་འཆི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་བར་གྱུར་ན་སྐྱེ་འཆི་ཀུན་ལས་སྲུང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཕན་ཆད་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་ན་བ་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིས་ནི་ཚེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་བ་ལས་སྐྱོབ་པར་བསྟན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྲུང་བར་བྱེད་དོ། །ངན་སོང་ཀུན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྲུང་བར་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཕན་ཆད་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་དང་མི་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ལས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིས་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱོབ་པ་བསྟན་ཏོ། །ཚིག་དེ་དག་གིས་སངས་རྒྱས་ནས་བདག་གི་སྐྱབས་སུ་བདག་འགྱུར་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ང་སངས་རྒྱས་ན་གཞན་གྱི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་བ་ཡང་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྣ་ཚོགས་འཇིགས་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་འཇིག
Chinese
具有种姓者，若进入声闻乘，或欲进入者，令其从此返回，安置于大乘，此名为救护于乘。此乃救护他处五种。因此，所谓“皈依是殊胜的”，是因为也为其他有情作五种救护，因此，成就佛陀，即是殊胜皈依，无上皈依之义。那是用三颂说明，因为皈依是无与伦比的，并且是殊胜的，因为是世间和出世间的皈依，所以也是无上皈依，如前第一颂和第二颂所示，以二义显示无上的意义。 因此，说了“佛陀皈依是无与伦比的殊胜”等一颂。成为佛陀本身即成为自他的处所，所以是佛陀的皈依。佛陀的皈依和此皈依二者相似，如是随顺且相似，在世间任何地方都无法衡量，所以称为无与伦比。世间人等皈依山等，声闻等皈依涅槃，相比之下，此皈依是殊胜的，所以称为殊胜，因此是无上皈依。如何是无上的，故说生老病死，成为佛陀就能从一切生老病死中守护。那是因为什么呢？因为成为佛陀之后，不会有生、老、病等，这显示了从寿命的一切烦恼中救护。所谓烦恼，成为佛陀就能从烦恼中守护。所谓从一切恶趣中，即是从业的一切烦恼中守护。那是因为什么呢？因为成为佛陀之后，不会造作五无间罪和十不善业等，这显示了从业的一切烦恼中救护。那些语句显示了从成佛到成为我的皈依。为了显示我成佛时，也成为他人的皈依，所以说了“种种恐怖转变”等，佛陀是恐怖
English
Those with lineage, if they enter the Hearer Vehicle, or wish to enter, causing them to return from that and establishing them in the Great Vehicle, this is called saving from the vehicle. This is the five kinds of saving from other places. Therefore, the so-called "refuge is supreme" is because it also provides five kinds of refuge for other sentient beings, therefore, achieving Buddhahood is the meaning of supreme refuge, unsurpassed refuge. That is explained with three verses, because refuge is incomparable, and it is supreme, because it is a refuge of the world and beyond the world, so it is also an unsurpassed refuge, as shown in the first and second verses above, with two meanings showing the meaning of unsurpassed. Therefore, it is said, "Buddha refuge is incomparable and supreme," etc., one verse. Becoming a Buddha itself becomes the place of self and others, so it is the refuge of the Buddha. The refuge of the Buddha and this refuge are similar, and as such, it is impossible to measure in any place in the world, so it is called incomparable. Worldly people take refuge in mountains, etc., and Hearers take refuge in Nirvana, compared to that, this refuge is supreme, so it is called supreme, therefore it is an unsurpassed refuge. How is it unsurpassed, therefore it mentions birth and death, becoming a Buddha can protect from all birth and death. Why is that? Because after becoming a Buddha, there will be no birth, old age, sickness, etc., this shows saving from all the afflictions of life. The so-called affliction, becoming a Buddha can protect from afflictions. The so-called from all evil destinies, that is, protecting from all afflictions of karma. Why is that? Because after becoming a Buddha, one will not commit the five heinous crimes and the ten non-virtuous deeds, etc., this shows saving from all the afflictions of karma. Those words show the transformation from becoming a Buddha to becoming my refuge. In order to show that when I become a Buddha, I also become the refuge of others, therefore it is said, "various fears transform," etc., the Buddha is fear.