Tibetan
མདོ་སྡེ་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་བཤད། བློ་གྲོས་བརྟན་པ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་བཤད། བློ་གྲོས་བརྟན་པ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། སཱུ་ཏྲ་ཨ་ལཾ་ཀ་ར་བྲྀཏྟི་བྷཱ་ཥྱཾ། བོད་སྐད་དུ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་བཤད། འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོ་རིན་ཆེན་གཏེར་གྱུར་དང༌། །ཡང་དག་ཤཱ་ཀ་ཐུབ་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་དང༌། །རྒྱལ་བ་བདག་ཉིད་ཁྱུ་མཆོག་དེ་དེ་དང༌། །ཆགས་མེད་སྲས་ཀྱི་གཅུང་ལ་མོས་པ་དང༌། །བསྟན་བཅོས་གསལ་བར་འགྲོ་ལ་སྣང་བྱེད་དང༌། །བླ་མ་གཙོ་བོ་གང་ལས་འདི་ཐོས་པ། །རྟག་པར་ཀུན་ལ་བདག་གིས་སར་གཏུགས་ཏེ། །གུས་དང་བཅས་པས་སྤྱི་བོས་ཕྱག་འཚལ་ནས། །དོན་ལ་བསམ་བྱ་བདག་བློ་བླུན་པ་དང༌། །བསྟན་བཅོས་འདི་ཡི་ཚིག་དོན་ཟབ་པ་ཡང༌། །འགྲེལ་བའི་བསམ་པ་བདག་ལ་མ་བྱུང་བས། །དེ་ཕྱིར་བདག་ལ་ཕན་ཕྱིར་ཅུང་ཟད་བྱ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་གྱི་ལུས་སུ་བཞག་པ་ནི། མདོར་ན་རིགས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་བསླབ་ པར་བྱ་བ་དེ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རིགས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིགས་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བའི་ས་བོན་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རིགས་ཞེས་ཀྱང་བྱ། གཞི་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཉེ་བར་རྟོན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། རྒྱུ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། བརྟན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། གནས་ཞེས་ཀྱང་བྱ། སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འདི་དག་ནི་རིགས་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །རིགས་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་ལ་གནས་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་ལ་གནས་པའི་རིགས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་འཕྲལ་ལ་རྙེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རྙེད་པ་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བའི་སྐལ་བ་ཡོད་པའོ། །ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་ནི་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་དང༌། སྔོན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས་ལས་ངེས་པའི་རིགས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་གཉི་ག་ལ་བྱ་བར་རིགས་སོ། །དེ་ལ་ རང་བཞིན་ལ་གནས་པའི་རིགས་ནི་འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་ཅིང་མ་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་རིགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་
Chinese
《现观庄严论》释，慧 स्थिरमति。 《现观庄严论》释 慧 स्थिरमति。 印度语：Sūtra Alaṃkāra Vṛtti Bhāṣyaṃ。 藏语：《现观庄严论》释。顶礼圣妙吉祥！ 三宝珍宝之宝藏， 真实释迦能仁子， 胜者自性殊胜者， 无著之弟敬信者， 论典显明为众生， 光明上师从彼闻， 恒时一切我依止， 恭敬合掌以头顶。 思维修持我愚钝， 此论词义甚深故， 注释之想我未生， 是故为利我略作。 大乘《现观庄严论》之体性，简言之，即安住于种姓之菩萨发无上正等觉之心后，应学菩萨之行，此论即是宣说此义。 其中，所谓“安住于种姓”，种姓是指能成佛之种子，因此也称之为种姓，也称之为基、近依、因、坚固、处、先导，这些都是种姓的异名。种姓简而言之有两种：自性安住与如实成办。其中，自性安住之种姓，并非菩萨们最初获得之生处差别，而是从无始轮回以来，由一而相续而来，由法性而获得。具有此种姓之菩萨们，方有成无上正等觉之分。如实成办之种姓，是指不决定种姓者，依止善知识，先前串习善根，从而转变为业决定之种姓。此处应指以上二者。其中，自性安住之种姓，是指果未成办且未生起者。其中，种姓之果即是发菩提心与波罗蜜多。
English
Commentary on the Ornament of the Sutras, by Mati Sthira. Commentary on the Ornament of the Sutras Mati Sthira. In Sanskrit: Sūtra Alaṃkāra Vṛtti Bhāṣyaṃ. In Tibetan: Commentary on the Ornament of the Sutras. Homage to the noble Mañjuśrī! The Three Jewels, the treasure of treasures, The true Śākya, the foremost of the Sugata's sons, The Victorious One, the supreme leader of beings, And the brother of the unattached son, I have faith in. The treatise that illuminates and makes visible to beings, The principal lama from whom I heard this, Always and in all ways, I rely on them, With reverence and respect, I bow my head. Thinking about the meaning, my intellect is dull, And the words and meaning of this treatise are profound, The thought of commentary has not arisen in me, Therefore, for my own benefit, I will do a little. The essence of the Great Vehicle's Ornament of the Sutras is, in short, that a Bodhisattva abiding in the lineage, having generated the mind of unsurpassed, perfectly complete enlightenment, should train in the conduct of a Bodhisattva, and this treatise teaches that. Regarding "abiding in the lineage," lineage refers to the seed for attaining unsurpassed enlightenment. It is also called lineage, basis, proximate dependence, cause, steadfastness, place, and antecedent. These are synonyms for lineage. Lineage, in brief, is of two types: naturally abiding and genuinely accomplishing. Among these, the naturally abiding lineage is not the distinction of the birthplaces of Bodhisattvas that is immediately obtained, but rather it has come down through one from another since beginningless samsara, obtained by the nature of reality. Possessing this, Bodhisattvas have the potential to attain unsurpassed, perfectly complete enlightenment. The genuinely accomplishing lineage refers to those with an undetermined lineage who, by relying on a virtuous friend and having previously familiarized themselves with the roots of virtue, have become a lineage determined by karma. In this context, it is appropriate to refer to both. Among these, the naturally abiding lineage is that whose fruit has not been accomplished and has not arisen. The fruit of the lineage is generating the mind of enlightenment and the pāramitās.
Tibetan
དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་མ་བསྐྱེད་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་སྤྱོད་པ་ལ་མ་ཞུགས་ན་རིགས་ཡོད་པར་མི་རྟོག་པས་ན་ཕྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་ནི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་རགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱི་རིགས་ལ་ལྟོས་ནས། དེ་ཙམ་དུ་ཟབ་པ་དང་ཕྲ་བ་མ་ཡིན་པས་རགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལས་ཀྱང་འཕགས་པ་ཡིན་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཞན་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་བས་ན་རིགས་དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་མཆོག་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི་མདོར་ན་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་དང༌། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དག་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་དག་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང༌། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉི་ག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། དེ་བས་ན་མཆོག་ཁྱད་པར་ཅན་བླ་ན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་རྣམ་པ་བཞིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཞི་པོ་དེ་གང་ཞེ་ན། དབང་པོ་དང༌། རབ་ཏུ་སྒྲུབ་བ་དང༌། མཁས་པ་དང༌། འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་དབང་པོའི་ཁྱད་པར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོའོ། །རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་འབྲིང་ངོ༌། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་ཐ་མའོ། །རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་བདག་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་ཤིང་སྒྲུབ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་ནི་བདག་ལ་ཕན་པ་དང༌། གཞན་ལ་ ཕན་པ་དང༌། འགྲོ་བ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་དང༌། འགྲོ་བ་མང་པོ་ལ་བདེ་བ་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང༌། ལྷ་དང་མིའི་སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་དོན་དང༌། བདེ་བ་དང༌། ཕན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་ན། དེ་དག་ལ་མཁས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང༌། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་དང༌། བདེན་པ་ལ་མཁས་པར་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པར་བྱེད་པས་སོ། །འབྲས་བུའི་ཁྱ
Chinese
第六是行持，未生起菩提心，若未进入到波罗蜜多的行持，则不认为有种姓，因此是微细的。真实修行的种姓是具有果实的粗大，相对于自性种姓而言，并非仅是深奥和微细，因此称为粗大。具有此种姓的菩萨们，即使是声闻和独觉也无法相比，更何况是其他的凡夫俗子呢？因此，此种姓是无上殊胜的。这是为什么呢？因为这二者总的来说是要清净，即从烦恼障中清净，以及从所知障中清净。其中，声闻和独觉的种姓者，仅仅是从烦恼障中清净而已，并非从所知障中清净。菩萨的种姓者，是从烦恼障和所知障二者中解脱的，因此应知是殊胜无上的。再者，以四种方式可以了知菩萨们超越声闻和独觉，这四种方式是什么呢？即根器、精进、智慧和果实。其中，根器的差别是，菩萨们自性根器敏锐，独觉们自性根器中等，声闻们自性根器下等。精进的差别是，声闻和独觉们是为了自己获得利益和安乐而进入修行。菩萨们是为了自己获得利益，以及为了他人获得利益，为了众多有情获得利益，为了众多有情获得安乐，为了对世间怀有慈悲心，为了天人和人类众多众生的利益、安乐和福祉而精进，因此，对于他们来说，智慧的差别是，声闻和独觉们仅仅是对蕴、界、处，以及缘起、处与非处，和真谛精通而已，而菩萨们是对五明处全部精通的。果实的差
English
Sixth is the practice. If one has not generated the mind of enlightenment and has not entered into the practice of the perfections, then one is not considered to have the lineage, therefore it is subtle. The lineage of true practice is called coarse because it has fruits. In relation to the nature lineage, it is not just profound and subtle, therefore it is called coarse. Bodhisattvas who possess this lineage are superior even to Shravakas and Pratyekabuddhas, let alone other ordinary beings. Therefore, this lineage is unsurpassed and supreme. Why is that? Because these two, in short, are to be purified, that is, to be purified from the obscuration of afflictions and to be purified from the obscuration of knowledge. Among them, those with the lineage of Shravakas and Pratyekabuddhas are only purified from the obscuration of afflictions, but not from the obscuration of knowledge. Bodhisattvas with the lineage are liberated from both the obscuration of afflictions and the obscuration of knowledge. Therefore, it should be known as supreme and unsurpassed. Furthermore, in four ways, it can be known that Bodhisattvas surpass Shravakas and Pratyekabuddhas. What are these four ways? They are faculties, diligence, wisdom, and fruit. Among them, the difference in faculties is that Bodhisattvas are naturally sharp in their faculties, Pratyekabuddhas are naturally medium in their faculties, and Shravakas are naturally inferior in their faculties. The difference in diligence is that Shravakas and Pratyekabuddhas enter into practice for the sake of benefiting and bringing happiness to themselves. Bodhisattvas enter into practice for the sake of benefiting themselves, as well as benefiting others, benefiting many sentient beings, bringing happiness to many sentient beings, having compassion for the world, and for the sake of the benefit, happiness, and welfare of many gods and humans. Therefore, for them, the difference in wisdom is that Shravakas and Pratyekabuddhas are only proficient in the aggregates, elements, sense bases, as well as dependent origination, what is and is not, and the truth, while Bodhisattvas are proficient in all five sciences. The difference in fruit