Tibetan
་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབྱུང་པོ་དགེ་བའི་ལོ་ཏོག་ཆེར་འཕེལ་རྒྱུ་ཕྱིར་སྤྲིན་དང་འདྲ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་སྤྲིན་ལས་ཆར་ཕབ་ནས་ལོ་ཏོག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་ཆར་ཕབ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཞིང་དང་འདྲ་བ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དགེ་བའི་ལོ་ཏོག་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་བར་བྱེད་པས་ན་སངས་རྒྱས་ནི་སྤྲིན་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་ཆར་འབེབས་པ་བསན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་དགུ་དག་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཆར་ཆེན་ལེགས་བཤད་མི་ཟད་རབ་ཏུ་འབེབས། །ཞེས་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཆར་ཆེན་ལེགས་བཤད་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཕྱིས་འབྱུང་ལ། སྐྱེ་དགུ་དག་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཆར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་སྔར་བྱུང་མོད་ཀྱི། ཚིག་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ་ཆོས་ཆེན་པོ་ལེགས་པར་བཤད་པ་མི་ཟད་པ་སྐྱེ་དགུ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འབེབས་པས་ན་སྤྲིན་དང་འདྲའོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་བྱའོ། །ཆོས་དེ་ཡང་ཐོག་མར་ཡང་དགེ། བར་དུ་ཡང་དགེ། ཐ་མར་ཡང་དགེ། དོན་བཟང་ཚིག་བཟང་བས་ན་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་དེ་ལན་ཅིག་རྟོགས་ན་འཁོར་བ་མཐའི་བར་དུ་ཡང་མེད་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འབེབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་པ་དེ་ཉིད་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུའི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པའི་ཁྱད་པར་བཤད་པའི་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ལན་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་དག་རི་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐྱབས་ཚོལ་བ་དང༌། ཉན་ཐོས་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྐྱབས་ཚོལ་བས་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་ འབྱུང་གནས་ལྟ་བུ་དང༌། སྤྲིན་ལྟ་བུའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་ན་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱབས་པས་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཐུའི་རྗེས་ལ་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པའི་ཁྱད་པར་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །རྒལ་བ་དང༌། སྔར་སྐྱབས་ཀྱི་སྐབས་བཤད་པ་དང་འདིར་སྐྱབས་ཀྱི་སྐབས་བཤད་པར་གཉིས་སུ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ནས། ལན་གཉིས་སུ་བཟླས་ཏེ་བཤད་ཅེ་ན། སྔར་ནི་གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐེག་ཆེན་མཆོག་ཕྱིར་དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སོང་བས། དེ་ཉིད་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་མཆོག་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ་
Chinese
为了开示意义，说“为了使众生善妙的庄稼增长广大，如同云彩”。譬如从云彩降下雨水后，使各种各样的庄稼生长繁茂，同样，众生是指有情，如来也降下法雨，使有情的心相续如同田地般，使波罗蜜多的善妙庄稼广大增长，因此佛陀如同云彩，是这个意思。为了宣说如何降下法雨，说“对于众生，善说无尽的大法雨，极其降下”。这里“大法雨善说无尽”的词句在后面出现，而“对于众生法雨”的词句之前已经出现过，像这样组合词句，将善妙宣说的无尽大法降在众生的心相续中，因此如同云彩般组合。所谓“大”，是指地和波罗蜜多的体性，大乘的法。那个法，最初也是善的，中间也是善的，最后也是善的，意义好，词句好，因此称为善说。那个法一旦证悟，直到轮回的尽头也不会消失，因此称为无尽。所谓“降”，是指为调伏的众生宣说，是这个意思。成佛者即是无上救护，有五颂。如果问，佛陀神力的章节之后，宣说无上救护的差别有什么关联呢？回答说，因为世间人寻求山等作为救护，声闻寻求涅槃作为救护，如果成就了如珍宝生处和如云般神力的佛陀，那么成为所有皈依者的救护者，因此是无上救护，为了开示这个，在神力之后关联着宣说无上救护的差别。还有，之前宣说皈依的章节，和这里宣说皈依的章节，两者有什么差别呢？为什么要重复宣说两次呢？回答说，之前是就补特伽罗的差别，为了大乘殊胜，皈依了诸佛，因此要知道那本身就是皈依的殊胜。
English
In order to show the meaning, it is said, "Like clouds, for the sake of greatly increasing the good crops of beings." For example, just as rain falls from the clouds and causes various kinds of crops to grow and flourish, similarly, beings refer to sentient beings. The Tathagata also pours down the rain of Dharma, causing the minds of sentient beings, which are like fields, to greatly increase and flourish with the good crops of the pāramitās. Therefore, the Buddha is like a cloud, that is the meaning. In order to explain how the rain of Dharma is poured down, it is said, "For the sake of beings, the great rain of Dharma, well-spoken and inexhaustible, is abundantly poured down." Here, the phrase "great rain, well-spoken and inexhaustible" appears later, while the phrase "rain of Dharma for beings" has appeared before. Combining the phrases in this way, the inexhaustible great Dharma, well-spoken, is poured down into the minds of beings, therefore it is combined like a cloud. "Great" refers to the nature of the earth and the pāramitās, the Dharma of the Mahāyāna. That Dharma is good in the beginning, good in the middle, and good in the end. The meaning is good, and the words are good, therefore it is called well-spoken. Once that Dharma is realized, it will not disappear until the end of samsara, therefore it is called inexhaustible. "Pouring down" means explaining to those sentient beings who are to be tamed, that is the meaning. That Buddhahood is the unsurpassed refuge, there are five verses. If one asks, what is the connection between explaining the distinction of the unsurpassed refuge after the section on the power of the Buddha? The answer is, because worldly people seek refuge in mountains and so on, and Śrāvakas seek refuge in nirvāṇa, if one attains Buddhahood, which is like a source of jewels and has the power of a cloud, then one becomes the refuge of all who have taken refuge, therefore it is the unsurpassed refuge. In order to show this, the distinction of the unsurpassed refuge is explained in connection after the power. Furthermore, what is the difference between the previous explanation of the refuge and the explanation of the refuge here? Why is it repeated twice? The answer is, previously it was based on the distinction of individuals, and for the sake of the supreme Mahāyāna, refuge was taken in the Three Jewels, therefore one should know that itself is the supreme refuge.
Tibetan
ཞེས་སྨོས་ལ། འདིར་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དག་རྒྱལ་པོ་དང་རྐུན་པོ་ལ་སོགས་པས་འཇིགས་ནས་རི་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང༌། ཉན་ཐོས་པ་དག་འཁོར་བའི་སྐྱེ་རྒན་འཆི་ལ་སོགས་པས་འཇིགས་ནས་བདག་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་གང་ཟག་དེ་དག་པས་གང་ཟག་གང་སངས་རྒྱས་གང་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱས་ནས་བདག་ཉིད་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སྐྱབས་གཞན་པས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་དང་གཞན་གཉི་ག་གནོད་བ་ཐམས་ཅད་ལས་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱབས་སུ་སོང་བས་སོ། །དེའི་སྐབས་སུ་ནི་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་སྐབས་བཤད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བྱས་པས་ཏེ། སུས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པས་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཡོད་དོ། །སངས་རྒྱས་པ་ནི་སྐྱབས་ཡིན་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ། སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་སྐྱབས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅི་ལས་སྐྱོབ་ཆེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་ཚེ་གསུམ་ལས་སྐྱོབ་པས་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་སྐྱབས་ཞེས་བྱའོ། །རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་ཚོགས་ཀུན་དང༌། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་བར་གྱུར་ན་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ཡང་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་ཀུན་སེམས་ལ་མི་འབྱུང་ཞིང་ཉོན་མོངས་པས་མི་གོས་པར་གྱུར་བ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉེས་སྤྱོད་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དང༌། །ཞེས་བྱ་བས། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱོབ་པར་བསྟན་ཏེ། མཚམས་མེད་པ་ལྔ་དང༌། མི་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ན་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་དང་མི་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་མི་མཛད་པ་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒ་དང་ཤི་བ་དག་ལས་ཀྱང༌། །ཞེས་བྱ་བས་ཚེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱོབ་པར་སྟོན་ཏེ། འདིར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སུ་ཟིན་གྱིས་ཀྱང༌། མ་སྐྱེས་པར་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་མི་སྲིད་པས་སྐྱེ་བ་ཡང་དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་བསྟན་པར་རི
Chinese
如是说。此处，世间之人因国王和盗贼等所怖畏而皈依山等，声闻之人因轮回的生老病死等所怖畏而为了自我救护而皈依三宝，那些人中，无论何人皈依了哪位佛，获得了那位佛，自己就成为一切有情的救护者，因此皈依三宝的菩萨比其他救护者更为殊胜。因为为了从自己和他人的所有损害中救护而皈依。那时，是就人的角度而宣说皈依的，不是就菩提的角度而言的。此皈依的差别在于发起了菩提心，谁获得了无上菩提，谁就成了自他的救护者，因此是无上的皈依，如是宣说。因此，差别就在于此。佛是救护者，这句话的意思是，断除了烦恼障和所知障，通达了一切法，佛陀本身就是救护者。从何处救护呢？从烦恼、业和寿命三者中救护，因此佛陀本身就是救护者。恒时烦恼诸众，这句话的意思是，将从烦恼的烦恼中救护。如果成了佛，直到轮回的尽头，见道和修道所要断除的一切烦恼之众都不会在心中生起，也不会被烦恼所染污，这就是从烦恼中救护的意思。一切恶行，这句话表明，将从业的遍一切烦恼中救护。五无间罪和十不善等被称为恶行。如果成了佛，就不会造作五无间罪和十不善等，这就是从业的遍一切烦恼中救护的意思。以及老和死，这句话表明，将从寿命的遍一切烦恼中救护。虽然这里已经提到了生，但是没有生就不会有老和死，因此生的含义也通过意义的力量而显示出来。
English
Thus it is said. Here, worldly people, fearing kings and thieves, etc., take refuge in mountains, etc., and Hearers, fearing the birth, old age, sickness, and death, etc., of samsara, take refuge in the Three Jewels for the sake of self-protection. Among those people, whoever takes refuge in whichever Buddha, having attained that Buddha, becomes the protector of all sentient beings. Therefore, the Bodhisattva who takes refuge in the Three Jewels is superior to other protectors, because he takes refuge in order to protect himself and others from all harm. At that time, the explanation of taking refuge is made from the perspective of the person, not from the perspective of Bodhi. The distinction of this refuge lies in having generated Bodhicitta. Whoever attains unsurpassed Bodhi becomes the protector of himself and others, therefore it is an unsurpassed refuge, thus it is taught. Therefore, the distinction lies in that. The Buddha is the refuge. This means that having abandoned the afflictive obscurations and the obscurations to knowledge, and having comprehended all Dharmas, the Buddha himself is called the refuge. From what does he protect? He protects from the three: afflictions, karma, and life, therefore the Buddha himself is the refuge. Always from all the hosts of afflictions. This means that he will protect from the afflictions of afflictions. If one becomes a Buddha, until the end of samsara, all the hosts of afflictions to be abandoned by seeing and meditating will not arise in the mind, and one will not be defiled by afflictions, this is the meaning of protecting from afflictions. All misdeeds. This shows that he will protect from the all-pervasive afflictions of karma. The five heinous crimes and the ten non-virtues, etc., are called misdeeds. If one becomes a Buddha, one will not commit the five heinous crimes and the ten non-virtues, etc., this is the meaning of protecting from the all-pervasive afflictions of karma. And also from old age and death. This shows that he will protect from the all-pervasive afflictions of life. Although birth has already been mentioned here, without birth there would be no old age and death, therefore the meaning of birth is also shown by the force of the meaning.