Tibetan
་ཡང་ནོར་བ་ཡིན་པས་ན་འཁྲུལ་པ་ཙམ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་རྒྱུས་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་འཁྲུལ་པ་ལ་ཡང་གནས་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་དེ་འདྲ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ ཅིའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་མ་གྱུར་ཅེ་ན། འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་མུན་པ་ཆེན་པོས་ཁེབས་པར་མ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རིག་པ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དངོས་པོ་འདི་དག་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཟག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་མེད་པས་ན། རིག་པ་མེད་བ་ཞེས་བྱའོ། །རིག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིག་བས་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པས་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བ་ཡོད་པས་རིག་པ་ཡོད་ཅེས་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མྱོང་ཡང་གསུམ་ཆར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མ་སྤངས། བདེ་བའི་ཚོར་བས་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་མ་སྤངས། བདེ་པ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མ་སྤངས་ཏེ། དེ་བས་ན་ཚོར་བ་གསུམ་ཆར་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མུ་སྟེགས་པ་དག་གིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་བདག་གིས་མྱོང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་ཞིང་དེ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་བདག་མེད་པས་ན་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་དངོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་བདག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མ་དང༌། སྨིག་རྒྱུ་བ་ཙམ་དུ་ཡོད་པས་ཆོས་དངོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཚིག་གིས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་དངོས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དོན་དམ་བར་ནི་ཆོས་དེ་ཡང་རང་བཞིན་དང་བདག་མེད་དེ་སྟོང་པ་ཡིན་པས་དེ་དངོས་མིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚིག་འདིས་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །དངོས་པོ་རྟེན་འབྱུང་མངོན་སུམ་འཇུག་པ་ལ། །འགྲོ་བ་ཇི་ལྟར་གཞན་དག་བྱེད་ལ་བརྟེན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་པོའི་སྒྲས་ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོ་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་ལ་
Chinese
又因为是错乱的缘故，所以叫做安住于错乱。因为它的缘故，产生出生和衰老等各种痛苦，所以叫做自性痛苦。这样，众生总是安住于错乱，也是痛苦的，为什么没有证悟到这样的体性呢？就像下面所说的，被巨大的黑暗所覆盖的意义。没有智慧，是因为没有通达这些事物是错乱的，是痛苦的，没有无漏的真实智慧的自性，所以叫做没有智慧。有智慧，是因为以真实的智慧之识，也有以有漏的意识感受快乐和痛苦，以及非乐非苦的体验，所以说有智慧。痛苦本身，虽然体验三种感受，但三种感受都是痛苦的体性。因为三种感受都舍弃了痛苦的自性。怎么样呢？痛苦的感受没有舍弃自性的痛苦。快乐的感受没有舍弃变异的痛苦。非乐非苦的感受没有舍弃行苦。因此，三种感受都是痛苦的。没有痛苦，外道们说那些痛苦是我所感受的。虽然有三种痛苦，但是没有具有三种痛苦并且感受它们的主体，所以说没有痛苦。法真实，这样，我在世俗中也是没有的，蕴和界等法在世俗中如幻如梦般存在，所以说“法真实”。以上这些词句显示了人无我。它非真实，在胜义中，法也是无自性和无我的，是空性的，所以说“它非真实”。这句话显示了法无我。事物依缘起而显现，众生如何依赖其他而行。
English
Also, because it is mistaken, it is called abiding in confusion. Because of this, various sufferings such as birth and aging arise, so it is called suffering by nature. Thus, beings are always abiding in confusion and are also suffering. Why have they not realized such a nature? It is like what is said below, covered by great darkness. Without wisdom, it is because there is no nature of undefiled true wisdom that understands that these things are mistaken and are suffering, so it is called without wisdom. With wisdom, it is because with the knowledge of true wisdom, there is also the experience of pleasure and pain with defiled consciousness, as well as neither pleasure nor pain, so it is said to have wisdom. Suffering itself, although experiencing three kinds of feelings, all three feelings are the nature of suffering. Because all three feelings have abandoned the nature of suffering. How is it? The feeling of suffering has not abandoned the suffering of its own nature. The feeling of pleasure has not abandoned the suffering of change. The feeling of neither pleasure nor pain has not abandoned the suffering of conditioning. Therefore, all three feelings are suffering. No suffering, the heretics say that those sufferings are felt by me. Although there are three kinds of suffering, there is no self that possesses the three kinds of suffering and experiences them, so it is said to be without suffering. Dharma is real, thus, I am also non-existent in the conventional, but the dharmas such as aggregates and elements exist in the conventional as illusions and mirages, so it is said that "Dharma is real." These words show the selflessness of the person. It is not real, in the ultimate sense, that dharma is also without self-nature and without self, it is emptiness, so it is said that "it is not real." This sentence shows the selflessness of phenomena. Things appear dependently arising, how do beings rely on others to act.
Tibetan
བྱ་སྟེ། གཉི་ག་ལ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་ བ་ཡིན་པ་འཇིག་རྟེན་བ་ཀུན་གྱི་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་ངོ༌། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཕྱིའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་ས་བོན་དང་ས་གཞི་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བར་སྣང་ལ། ནང་གི་དངོས་པོ་ལྔ་ཡང་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་དང༌། ཕ་མའི་ཁྲག་དང༌། ཁུ་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣང་ན། ཆོས་འདི་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི། བདག་དང་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གིས་བྱས་སོ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་དང་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་རྟོག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཕྱིར་ཡོད་བ་མ་ཡིན་མེད་མཐོང་བས། །དེ་འདྲའི་མུན་ནག་རྣམ་པ་དེ་གང་ཞིག །ཅེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་མུན་པས་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མི་མཐོང་བར་བྱེད་དེ། ཡོད་པ་ནི་མི་མཐོང་གི་མེད་པ་ནི་མཐོང་བར་བྱེད་པ་མུན་པ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་མ་རིག་པའི་མུན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མི་མཐོང་བར་བྱེད་ལ་མུ་སྟེགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་མེད་པ་དེ་མཐོང་བར་བྱེད་པའི་དེའི་མུན་ནག་དེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་མུན་པ་དང་འདྲ་བ་མ་ཡིན་པ་ངོ་མཚར་དུ་གྱུར་པའི་མུན་པ་ཞིག་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་མེད་པར་ཞི་བ་དང་སྐྱེ་བར་རུང་བར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་གི་སྒྲ་འདི་མུ་སྟེགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་དང་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་ཡང་འགྲོ་སྟེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་དང་གང་ཟག་དང་ཤེད་ཅན་དང་ཤེད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བདག་གི་སྒྲ་ཆོས་ལ་བྱ་བར་ཡང་མཐོང་སྟེ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཞེས་བཤད་ན་བདག་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་གོང་དུ་བདག་ནི་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཙམ་དུ་ཟད་ལ་དོན་དམ་པར་ཆོས་དེའང་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ་མུ་སྟེགས་པ་དང་ཉན་ཐོས་པ་དག་འདི་སྐད་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་རྒོལ་ལོ། །འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གྱུར་པའི་མུ་སྟེགས་པ་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་བདག་མེད་པ་ཡང་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ། །ཆོས་འདི་དག་ཉན་ཐོས་པ་དག་ནི་ཆོས་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་ཏོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འདི་དག་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་ཇི་ལྟར་བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་ དོ་ཞེས་འཛིན་ཏོ། །དེ་གཉི་ག་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་ཆོས་སུ་ལྟ་བ་ལ་གནས་ན་བདག་ཀྱང་ཡོད་པར
Chinese
即，二者也是依赖和合而生，这是世间人人都明见的。如何理解呢？外在事物也是从种子和土地以及水、火、风等因缘而生，内在五蕴也是从无明和行等，以及父母的血和精液所生的因缘显现。这些法不是依赖和合而生，而是由我和作者等其他所造，为何要那样观察和思索呢？因为见到不存在的，不见存在的。那样的黑暗是什么样的呢？对于这个问题，世间所说的黑暗是使人看不见存在的事物，不是看不见存在而能看见不存在的黑暗是不存在的。众生心中存在的无明黑暗，是使人看不见内外之法依赖和合而生的自性，却能看见外道所臆想的“我”，那样的黑暗与世间的黑暗不同，是令人惊奇的黑暗。名为“无我寂静且能生”的偈颂中，“我”这个词也指外道所臆想的“我”和补特伽罗的别名，比如众生、命、补特伽罗、力者、力等。 “我”这个词也用于法，如说“具有自性的法”，意为“具有我的法”。对此，前面说“我”是不存在的，只是法而已，胜义中法也不存在，外道和声闻乘对此反驳说“存在”。这些外道由于颠倒，将无我执着为我。这些声闻乘对法执着颠倒。他们认为色等法就像凡夫所认为的那样，是实有的。这二者都由于颠倒，安住于我见和法见，认为我也是存在的。
English
That is, both arise dependently and harmoniously, which is clearly seen by everyone in the world. How to understand it? External things also appear to arise from the causes and conditions of seeds and land, as well as water, fire, wind, etc. The five internal aggregates also appear to arise from the causes and conditions of ignorance and action, as well as the blood and semen of parents. These dharmas do not arise dependently and harmoniously, but are made by me and the maker, etc. Why should we observe and think like that? Because we see what does not exist and do not see what exists. What kind of darkness is that? Regarding this question, the darkness that is said in the world is that it makes people unable to see existing things. It is not that it cannot see existence but can see non-existence. Darkness does not exist. The darkness of ignorance that exists in the minds of sentient beings is that it makes people unable to see the nature of the internal and external dharmas arising dependently and harmoniously, but can see the "self" imagined by heretics. That kind of darkness is different from the darkness of the world, and is a surprising darkness. In the verse called "Selflessness is peaceful and can be born", the word "self" also refers to the "self" imagined by heretics and the alias of Pudgala, such as sentient beings, life, Pudgala, powerful one, power, etc. The word "self" is also used for dharma, such as saying "dharma with self-nature", which means "dharma with self". In this regard, it was said earlier that "self" does not exist, it is only dharma, and in the ultimate sense, dharma does not exist either. Heretics and Shravakas refuted this by saying "exists". These heretics, due to being inverted, cling to selflessness as self. These Shravakas cling to dharma in a reversed way. They believe that dharmas such as form are real in nature, just as ordinary people think. Both of these, due to being inverted, abide in the view of self and the view of dharma, and think that I also exists.