Tibetan
ང་བ་དང་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་དང༌། འདུས་མ་བྱས་ཏེ་འདི་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱི་གཞི་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པ་དང༌། གཞན་དབང་དང༌། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། གཞི་དང༌། འཇོག་པ་དང༌། སྣང་བ་དང༌། མེ་ལོང་དང༌། གནས་སོ། །དེ་གསུམ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་ན་ནི་མཐའ་ཡས་ཏེ་མདོ་ཙམ་དུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གཞག་གོ །དེ་ལ་མཚོན་བྱ་དང༌། མཚན་ཉིད་གཉིས་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལྟ་བུའོ། །མཚོན་བྱེད་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་བས་ན་འོག་ནས་ཀྱང་མཚོན་བྱ་དང་མཚན་ཉིད་གཉིས་མཚོན་པར་བྱེད་ཅིང་ཤེས་པར་བྱེད་པས་ན་མཚོན་བྱེད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །མཚོན་བྱ་དང་མཚན་ཉིད་དང་མཚོན་བྱེད་གསུམ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་བཤད་ཅེ་ན། དེ་གསུམ་ཡང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །མཚོན་བྱ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་གང་ལྟ་བར་བཅས་པ་དང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང༌། གཟུགས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་འདི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་སྟེ། གཟུང་བར་སྣང་བ་དང༌། འཛིན་པར་སྣང་བའོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ནི་གཟུང་བར་སྣང་བ་སྟེ། དེས་ནི་གཟུགས་བསྟན་ཏོ། །འཛིན་པར་སྣང་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དུ་སྣང་སྟེ། དེས་ནི་སེམས་བསྟན་ཏོ། །ལྟ་བར་བཅས་ཞེས་བྱ་བའི་ལྟ་བའི་སྒྲས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཞེན། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ནི་གསལ་ཞིང་རྒོད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་ བའི་ཆོས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་གནས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་བསྟན་ཏེ། སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་སེམས་དང་གཟུགས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ལས་བྱུང་བས་ན་དེའི་གནས་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ནམ་གཟུགས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གསུམ་འདུས་ནས་བསྒྲིབས་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འགོག་པའི་གཟུགས་ལས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ཕུང་པོ་ལྔ་སྐྱེས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྐྲ་དཀར་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལ་རྒ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་གསུམ་གྱི་གནས་ལ་འདུ་བྱེད་སེམས་དང་མི་ལྡན་པར་གདགས་པར་ཟད་དོ། །མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་འགྱུར་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང༌། མ་བརྟགས་པར་འགོག་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ། འདུས་མ་བྱས་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་ལས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའི་འདུས་མ་བྱས་སུ་སྣང་ལ། སེམས་ལ་སྣང་བའི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་མི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པས་ན་འདུས་མ་བྱས་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་མདོར་ན་མཚོན་བྱ་ཡིན། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཚད་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་ཙམ་དུ་ན་གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དང༌། སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་དང༌། འདུས་མ་བྱས་ལྔ་ནི་མཚོན་བྱ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྔ་པོ་དེའི་མཚན་ཉིད་རེ་རེ་ནས་ཕྱེ་ནས་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྔ་པོ་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་གནས་དང༌། རྟེན་ཡིན་པས་ན་མཚོན་བྱ་ཞེས་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྨྲ་དོན་ཇི་བཞིན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང༌། གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དང༌། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་སྨྲ་བའོ། །བུམ་བ་དང་སྣམ་བུ་ནི་དོན་ཏོ། །ཇི་བཞིན་གྱི་འདུ་ཤེས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཏེ། འདི་ནི་བུམ་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་འདི་ནི་སྣམ་ བུ་མ་ཡིན་པ་དང༌། འདི་ནི་སྔོན་པོ་ཉིད་ཡིན་གྱི་སེར་པོ་མ་ཡིན་ཞེས་རྟོག་པའོ། །མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་བུམ་བ་དང་སྣམ་བུ་དང་སེར་པོ་དང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡུལ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་ཤེས་འཇུག་པའོ། །དོན་དུ་ན་ཐ་སྙད་ལ་མཁས་པ་རྣམས་སྣམ་བུ་དང་བུམ་པ་དང༌། སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདི་ནི་བུམ་པ་འདི་ནི་སྣམ་བུ་ཞེས་རྟོག་པ་དང༌། རྟོག་པ་དེའི་ཡུལ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཅིག་གོ །དེའི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨྲ་དོན་ཇི་བཞིན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་དེ་ཞེས་རྟོག་སྟེ། དེའི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་ལ་རླན་པ་ཡང་ནམ་ཞིག་ན་སྨྲ་དོན་ཇི་བཞིན་གྱི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་བག་ཆགས་ལ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཀུན་བ
Chinese
无我与心不相应行，以及非缘起法，此乃三种自性之基。自性有三种：遍计所执性，依他起性，圆成实性。自性有五种：基、安立、显现、明镜、处所。若将此三者分开阐释，则无边无际，简而言之，可归纳为三种。其中，所诠与自性二者，犹如应知之境。能诠乃应知之智慧。因此，下文亦将诠释所诠与自性二者，并加以了解，故称能诠。为何要阐述所诠、自性与能诠三者？此三者乃为利益有情众生，佛陀所说之结论。为阐释所诠，故说“心与所见相连。”等语。以“心”之名，表示识与色。为何如此？心有二种显现：显现为所取，显现为能取。其中，显现如五根与五境者，乃显现为所取，此即表示色。显现为能取者，乃从眼识至意识之间的六识，此即表示心。“与所见相连”之“所见”一词，指心所。为何称心所为“所见”？因一切心所皆具有明晰且活跃之自性，故称“所见”，此即表示心所法。于“彼之处所”中，“彼之处所”表示与心不相应行。与心不相应行诸法，亦由心、色与心所之境而生，故称“彼之处所”。如何理解？何时色、心与心所三者聚合而遮蔽，从心与心所之灭尽色中产生灭尽定，以及五蕴生起称为生，色蕴转变为白发等相称为老，如是则
English
Non-self and formations not associated with mind, and the unconditioned, these are the basis of the three natures. There are three kinds of natures: the completely imputed nature, the other-powered nature, and the thoroughly established nature. There are five kinds of natures: basis, establishment, appearance, mirror, and place. If these three are explained separately, they are limitless, but in brief, they can be summarized into three types. Among them, the signified and the nature are like objects to be known. The signifier is the wisdom to be known. Therefore, the following will also signify the signified and the nature, and because it makes them known, it is called the signifier. Why are the signified, nature, and signifier explained? These three are for the benefit of sentient beings, the conclusion spoken by the Buddha. To explain the signified, it is said, "The mind together with what is seen." etc. The word "mind" indicates consciousness and form. Why is that? This mind appears in two ways: appearing as the object to be grasped and appearing as the grasper. Among them, what appears like the five sense faculties and the five objects is what appears as the object to be grasped, which indicates form. What appears as the grasper is the six consciousnesses from eye consciousness to mind consciousness, which indicates mind. The word "seen" in "together with what is seen" refers to mental factors. Why are mental factors called "seen"? Because all mental factors have the nature of being clear and vivid, they are called "seen," which indicates mental phenomena. In "its place," "its place" indicates formations not associated with mind. Formations not associated with mind also arise from the state of mind, form, and mental factors, so it is called "its place." How is it? When form, mind, and mental factors gather and obscure, from the cessation of form of mind and mental factors arises the cessation attainment, and the arising of the five aggregates is called birth, and the transformation of the form aggregate into characteristics such as white hair is called aging, thus
Chinese
三界的处所，可以安立为没有与行蕴心识不相应的法。所谓“不变”是指，不变是不生不灭的虚空和分别抉择的灭尽，以及非分别抉择的灭尽，还有真如。如果问：为什么说不生不灭是不变的呢？因为从这种识的角度来看，虚空等不生不灭的事物显现出来。在心中显现的虚空等事物，没有生和灭的体性变化，所以说不生不灭是不变的。总的来说，这是所诠释的对象。详细区分是无量的。所谓“详细区分是无量的”是指，简而言之，色、心、心所法、与心不相应的行蕴、不生不灭这五者是所诠释的对象。如果将这五者的体性一一分开，那是不可估量的，所以说是无量的。这五者是三种体性的处所和所依，所以说是所诠释的对象。为了显示体性，所以说了“如其所说之义的意识之相”等等。其中，体性有三种：遍计所执的体性、依他的体性、圆成实的体性。遍计所执的体性也有三种。说“这是瓶子，这是布”是言说。瓶子和布是意义。如其所是的意识是心所法，即认为“这是瓶子，不是布”，“这是蓝色，不是黄色”的分别。作为相的意识的对境是瓶子、布、黄色、蓝色等等，即意识所依赖的对境。实际上，精通名相的人们，对于布和瓶子等，会分别“这是瓶子，这是布”，这种分别的对境，瓶子和布等，称为遍计所执的体性。这是遍计所执的一种体性。所谓“它的习气”是指，对于如其所说之义的意识之相，会分别“那是……”。它的习气熏染在阿赖耶识上，总有一天会成为产生如其所说之义的意识之因，所以习气也称为遍计所执的体性。这是遍
English
In the realm of the three realms, it is only posited that there are no formations that are not associated with consciousness. The so-called "unchanging" refers to the unconditioned space, the cessation of separate analysis, the cessation of non-separate analysis, and Suchness. If asked, why is it said that the unconditioned is unchanging? Because from the perspective of this consciousness, the unconditioned such as space appears. The unconditioned such as space that appears in the mind does not change in the nature of arising and ceasing, so it is said that the unconditioned is unchanging. In short, this is the object to be explained. The detailed distinctions are immeasurable. The so-called "detailed distinctions are immeasurable" means that, in short, form, mind, mental factors, formations that are not associated with mind, and the five unconditioned are the objects to be explained. If the nature of each of these five is separated, it is immeasurable, so it is said to be immeasurable. These five are the place and basis of the three natures, so they are called the objects to be explained. In order to show the nature, it is said, "the mark of the consciousness of the meaning as it is said," and so on. Among them, there are three kinds of nature: the nature of complete imputation, the nature of dependence, and the nature of perfect accomplishment. The nature of complete imputation also has three kinds. Saying "This is a vase and this is cloth" is speech. Vase and cloth are the meaning. The consciousness as it is is a mental factor, that is, the distinction of thinking "This is a vase, not cloth," and "This is blue, not yellow." The objects of the consciousness of the mark are vases, cloths, yellow, blue, etc., that is, the objects on which consciousness depends. In fact, those who are proficient in terminology will distinguish "This is a vase, this is cloth" for cloth and vases, etc. The objects of this distinction, vases and cloths, etc., are called the nature of complete imputation. This is one kind of nature of complete imputation. The so-called "its habit" means that for the mark of the consciousness of the meaning as it is said, one will distinguish "That is..." Its habit is imbued on the Alaya consciousness, and one day it will become the cause of producing the consciousness of the meaning as it is said, so the habit is also called the nature of complete imputation. This is the