Tibetan
འི་རྒྱུ་རྡོ་དང་ཤིང་བུ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་མ་ནོར་བར་སྤྱོད་པ་དང༌། འདོད་བཞིན་སྤྱོད་དོ་མ་ནོར་བར་སྤྱོད་པ་ནི་རྟ་དང་གླང་པོ་ལྟ་བུར་ནོར་པ་མ་མཐོང་གི་རྡོ་དང་ཤིང་ཉིད་དུ་མ་ནོར་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་བཞིན་སྤྱོད་པ་ནི་དེ་དག་ལ་ཆགས་པ་དང་འཇིགས་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ཤིན་ཏུ་གྱུར་ན་ཡང༌། །མ་ལོག་རྣལ་འབྱོར་འདོད་བཞིན་སྤྱོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དང་འདྲ་བར་གཞན་དབང་གནས་གྱུར་ཏེ། །གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྤངས་ན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་མ་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་དང་དེ་བཞིན་སྤྱོད་དོ། །ཇི་ལྟར་མ་ལོག་པར་སྤྱོད་ཅེ་ན། གཟུང་བ་དང་འཛིན་ པའི་འཁྲུལ་པ་མ་མཐོང་བས་ནམ་ནོར་བར་སྤྱོད་དོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་བཞིན་སྤྱོད་ཅེ་ན། དེ་ཕན་ཆད་ཆགས་པ་དང་འཇིགས་པ་མེད་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡི་སྣང་བ་དེ་ལ་ཡོད། །དེ་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། །དེ་ཕྱིར་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ། །ཡོད་དང་མེད་པར་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་སྒྲ་ནི་སྒྱུ་མའི་རྟ་དང་གླང་པོའི་དབྱིབས་སུ་སྣང་བའི་རྒྱུ་རྡོ་དང་ཤིང་བུ་ལ་བྱ་སྟེ། རྡོ་དང་ཤིང་བུ་དེ་ལ་རྟ་དང་གླང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱད་གཟུགས་སུ་འཁྲུལ་པ་སྣང་བ་ཙམ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་དེ། དེ་ལྟར་འཁྲུལ་བར་སྣང་བ་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་རྟ་དང་གླང་པོའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡོད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དངོས་པོ་དེ་ལ་དངོས་མེད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་པོའི་སྒྲས་ནི་རྟ་དང་གླང་པོ་སྣང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྡོ་དང་ཤིང་བུ་ལ་བྱ་སྟེ། རྡོ་དང་ཤིང་བུ་ལས་རྟ་དང་གླང་པོའི་དབྱིབས་སུ་སྣང་བ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་དངོས་མེད་མིན་ཞེས་བྱའོ། །དངོས་མེད་དངོས་པོ་ཉིད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་ནི་སྣང་ཡང་རྟ་དང་གླང་པོའི་དངོས་པོ་ཉིད་མེད་དེ། དེ་བས་ན་རྟ་དང་གླང་པོའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་བྱེ་བྲག་མེད། །རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་ནི་ཡོད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཉིད་མེད་པས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་བྱེ་བྲག་མེད་ཅིང་དོན་གཅིག་པར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གང་འཁྲུལ་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟགས་ན་དོན་དམ་པར་བ་ལང་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཡིན་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་བྱེ་བྲག་མེད་དེ་དོན་གཅིག་པར་བརྗོད་པ་དང༌། གང་པ་ལང་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ལ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་སྣང་བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་དངོས་པོ་གཉིས་སུ་ཡང་བྱེ་བྲག་མེད་དེ་དོན་གཅིག་གོ །དངོས་མེད་མ་ཡིན་དེ་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཡང་བ་ལང་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་མེད་པས་དེ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བ་ལང་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །རྟ་དང་གླང་པོ་ལ་སོགས་པར་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་སྣང་བར་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་བ་ལང་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པས་ན། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་དོན་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བ་ལང་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་སྟེ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེ་ལྟ་བུའི་སྣང་བར་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དོན་དམ་པར་བ་ལང་ལ་སོགས་པར་སྣང་ཡང་བ་ལང་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ལ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་སྣང་བའི་དངོས་པོ་ཡོད་པས་ན་དེ་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་དངོས་པོ་གཉིས་སུ་དོན་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་གཉིས་སྣང་དེ་ལ་ཡོད། །དེ་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། །དེ་ཕྱིར་ཡོད་དང་མེད་པར་ནི། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་རྒྱུ་ཤིང་དང་རྡོ་བ་ལ་རྟ་དང་གླང་པོ་ཙམ་དུ་འཁྲུལ་པར་སྣང་བ་ཡོད་པས་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྟོག་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ལ་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པར་ཡང་བརྗོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ཀྱང༌། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོགས་ཡོད། །ཅེས་བཤད་དེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་གཟུང་འཛིན་གཉིས་འཁྲུལ་པར་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ན་གཟུང་པའི་དངོས་པོ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་མེད་དེ། དེ་བས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བས་ན་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ཀྱང
Chinese
世间之人对于石头和木头之类的材料，不会错误地使用，随心所欲地使用，不会错误地使用，因为他们不会像对待马和大象那样错误地看待它们，而是不会错误地将它们视为石头和木头。随心所欲地使用，是因为他们对它们产生贪恋和恐惧。同样，即使变得非常强烈，也不会颠倒，瑜伽士随心所欲地行事。意思是说，与此类似，如果转变到受他支配的状态，舍弃能取和所取二者，那么安住于不颠倒之境的瑜伽士们，不会颠倒地行事，并且随心所欲地行事。如何不颠倒地行事呢？因为他们没有看到能取和所取的错觉，所以什么时候会错误地行事呢？如何随心所欲地行事呢？因为从那以后，他们没有贪恋和恐惧地行事。它的显现存在于它之中，它的实物并不存在，因此对于声音等，才会有存在和不存在的说法。意思是说，它的声音是指幻化成马和大象形状的石头和木头之类的材料。石头和木头中，幻化成马和大象等形象的显现并非不存在，所以也不能说幻化等是存在的。虽然仅仅是幻化显现，但马和大象的实物本身并不存在，所以也不能说是没有。实物在那之中，并非无实物。意思是说，实物的声音是指显现马和大象的石头和木头之类的材料。从石头和木头中，显现出马和大象的形状，仅仅是幻化，并非不存在，所以才说并非无实物。无实物并非实物本身。意思是说，虽然仅仅是幻化显现，但马和大象的实物本身并不存在，因此不能说是存在马和大象的实物本身。实物和无实物没有差别，是对原因等的一种表达。意思是说，虽然仅仅是幻化显现，但实物本身并不存在，因此实物和无实物二者没有差别，意义相同，是对幻化等的一种表达。例如，如果考察仅仅是幻化实物存在的那个事物，那么在胜义谛中，牛等的自性
English
Worldly people use materials like stones and wood without error, using them as they wish, without error. They do not mistakenly see them as horses and elephants, but correctly see them as stones and wood. They use them as they wish because they use them with attachment and fear. Similarly, even if it becomes very intense, it will not be reversed; yogis act as they wish. This means that, similarly, if one transforms into a state of being controlled by others, abandoning the duality of grasper and grasped, then yogis who abide in the state of non-reversal act without reversal and act as they wish. How do they act without reversal? Because they do not see the illusion of grasper and grasped, when would they act mistakenly? How do they act as they wish? Because from then on, they act without attachment and fear. Its appearance exists in it, its substance does not exist, therefore, for sounds and so on, there are statements of existence and non-existence. This means that its sound refers to materials like stones and wood that appear in the shape of illusory horses and elephants. In stones and wood, the appearance of being transformed into the form of horses and elephants is not non-existent, so one cannot say that illusion and so on exist. Although it is merely an illusory appearance, the substance of horses and elephants themselves does not exist, so one cannot say that it is non-existent. The substance is in it, it is not non-substance. This means that the sound of substance refers to materials like stones and wood that cause horses and elephants to appear. From stones and wood, the appearance of the shape of horses and elephants is merely an illusion, it is not non-existent, so it is said to be not non-substance. Non-substance is not substance itself. This means that although it is merely an illusory appearance, the substance of horses and elephants themselves does not exist, therefore one cannot say that the substance of horses and elephants themselves exists. Substance and non-substance have no difference, it is an expression of causes and so on. This means that although it is merely an illusory appearance, the substance itself does not exist, therefore substance and non-substance have no difference, they have the same meaning, it is an expression of illusion and so on. For example, if one examines that which exists merely as an illusory substance, then in ultimate truth, the nature of cows and so on
Chinese
因为没有，所以有和没有没有区别，说成一个意思。任何牛等事物，实际上没有，仅仅是错觉显现的事物，并非没有，因为有，所以事物和非事物也没有区别，是一个意思。“非实有，非彼。”这句话的意思是，非事物是因为仅仅以错觉存在，仅仅以错觉存在的那个，也没有牛等的自性，所以称为非彼，意思是那不是实有。其中，如此显现等存在的事物，就是牛等的事物不存在，显示了事物和非事物没有区别。马和象等仅仅以错觉显现而存在的事物，因为没有牛等的自性，所以事物和非事物是一个意思。牛等不存在，也就是存在，就是以那样的显现而存在。意思是，虽然名义上显现为牛等，但实际上没有牛等的事物，仅仅以错觉显现的事物是存在的，所以事物和非事物是一个意思。“如是二显现，于彼而有之，彼之非事物，是故于有无，色等应宣说。”这句话的意思是，例如幻术的材料木头和石头，有显现为马和象的错觉，同样，非真实的遍计所执，是依他起的自性，在那上面，显现为所取等，所取和能取二者，仅仅是错觉，是世俗谛而存在。因此，对于色等也说是存在。因此，在《辨中边论》中也说：“非真实遍计有。”意思是，所取和能取二者，在世俗谛中存在。这样，所取和能取二者仅仅以错觉显现而存在于世俗谛中，但在胜义谛中，所取的实有和能取的实有都不存在。因此，对于色等说成是没有。因此，在《辨中边论》中也
English
Because it does not exist, there is no difference between existence and non-existence, and it is said to be the same meaning. Any things like cows, etc., are actually non-existent, and the things that appear only as illusions are not non-existent. Because they exist, there is no difference between things and non-things, and they are the same meaning. "Not unreal, not that." The meaning of this sentence is that non-things exist only as illusions. That which exists only as an illusion does not have the self-nature of cows, etc., so it is called not that, meaning that it is not real. Among them, the things that exist as such appearances are the non-existence of things like cows, etc., showing that there is no difference between things and non-things. The things that appear only as illusions, such as horses and elephants, do not have the self-nature of cows, etc., so things and non-things are the same meaning. Cows, etc., do not exist, that is, they exist, and they exist as such appearances. The meaning is that although they nominally appear as cows, etc., the things that do not actually exist as cows, etc., and the things that appear only as illusions exist, so things and non-things are the same meaning. "Thus the two appearances exist in it, its non-things, therefore in existence and non-existence, form etc. should be declared." The meaning of this sentence is that, for example, the materials of illusion, wood and stone, have the illusion of appearing as horses and elephants. Similarly, the non-real parikalpita is the self-nature of paratantra. On it, the apprehended, etc., appear, and the apprehended and the apprehender exist only as illusions and as conventional truth. Therefore, it is also said that form etc. exist. Therefore, it is also said in the Madhyāntavibhāga-bhāṣya: "The non-real parikalpita exists." It means that the apprehended and the apprehender exist in conventional truth. In this way, the apprehended and the apprehender exist only as illusions in conventional truth, but in ultimate truth, the real existence of the apprehended and the real existence of the apprehender do not exist. Therefore, it is said that form etc. do not exist. Therefore, in the Madhyāntavibhāga-bhāṣya also