Tibetan
གེ་བ་འཕེལ་བ་རྣམས་རྣམས་པར་གྲོལ་བར་བཞག་པ་དང༌། དགེ་བ་མ་བསགས་པ་རྣམས་དགེ་བ་འཕེལ་བ་ལ་བཀོད་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་དེ་ལྟར་བྱས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཕྱོགས་ཕྱོགས་ཏེ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་གྲོལ་བར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སུས་དེ་ལྟར་མཛད་ཅེ་ན། རྒྱལ་བས་ཏེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཛད་དོ། །རྒྱུ་གང་ གིས་མཛད་ཅེ་ན། རབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བཤད་པའི་ཐབས་ཀྱིས་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པས་ན། ཡོངས་སྨིན་སྨིན་པ་ལྟར་འགྱུར་བ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོན་ཏེ། དེ་ལྟར་བཤད་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མཆོག་ཏུ་འཕེལ་བ་ལ་བཀོད་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་སོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བཀོད་བས་རྣམ་པར་དག་པ་མཆོག་ཐོབ་པར་བྱས་སོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་དེ་ཡང་སྐབས་འགའ་ཙམ་ལན་འགའ་ཙམ་མཛད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་མཛད་པས་རྟག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུན་དུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་ན་འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་ཟད་བར་མི་འགྱུར་རམ་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར། མ་ལུས་འདིར་མ་ཡིན་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་རྟག་ཏུ་སྨིན་པར་མཛད་ཀྱང་འཁོར་བའི་གནས་འདི་ནས་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པར་ཟད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གནས་སུ་ཡང་འཕེལ་པ་དང་ལྷག་པ་མེད་དེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ། ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ཡིན་པ་དང༌། ངོ་མཚར་ཆེ་བ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རྙེད་དཀའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་དེ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བདག་མེད་དཀའ་སྤྱོད་བརྒྱ་རྣམས་དང༌། །དཔག་མེད་དགེ་བ་བསགས་པ་དང༌། །དཔག་མེད་པ་ཡི་དུས་དང་ནི། །དཔག་མེད་སྒྲིབ་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར། །སྒྲིབ་པ་ཀུན་གྱི་དྲི་མེད་པ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འཐོབ། །ཅེས་བཤད་པ་ལྟར་ན། བྱང་ཆུབ་དེ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །རྙེད་པར་དཀའ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དེ་བསྟན་པས་རྟག་ཏུ་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཐོབ་ན་བདག་གི་དོན་ཀྱང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་གཞན་གྱི་དོན་ཀྱང་ཕུང
Chinese
将善根增长者安置于解脱中，未积累善根者安置于增长善根中，并非仅在一个世界中如此行事，而是在各个方向，即十方世界中使其成熟和解脱，此乃其义。谁如此行事呢？胜者，即佛陀薄伽梵行之。以何因行之呢？以善说，即以宣说十二部经之方便行之。如是宣说故，愿皆如成熟般成熟。如是宣说，未成熟之善根，安置于善根之最胜增长中，使其完全成熟。已成熟之善根，安置于涅槃中，使其获得最胜之清净。如是使其完全成熟，并非仅偶尔为之，而是持续不断地直至轮回之尽头，故称之为恒常。如是恒常使众生成熟，难道不会使轮回之众生穷尽吗？为此，言“非尽于此”，如是恒常使其成熟，然轮回之此地，众生不会完全穷尽，为何呢？因众生之界无限无边故。于涅槃之境，亦无增减，因法界无生灭故。第二偈之总义为，于使众生成熟之事中，显示奇特与非奇特之特征。如是“难得”之义，所谓“如是则”，乃指前述，如前述，菩提是难得的。如何难得呢？如云： “无我百难行， 积聚无量善， 无量之时间， 无量障尽故， 无垢一切障， 得证一切智。” 如是说，菩提是难得的。显示此难得之大菩提，意为恒常获得。若得之，则自利亦圆满，他利亦丰
English
Those who have increased in virtue are placed in liberation, and those who have not accumulated virtue are placed in the increase of virtue. This is not done in just one world system, but in all directions, that is, in all ten directions, they are made to mature and be liberated. This is the meaning. Who does this? The Victorious One, that is, the Buddha Bhagavan does it. By what cause does he do it? By excellent teaching, that is, by the method of explaining the twelve branches of scripture. By explaining in this way, may all become as mature as maturity. By explaining in this way, those roots of virtue that have not matured are placed in the supreme increase of virtue, and thus they are made to fully mature. Those roots of virtue that have matured are placed in Nirvana, and thus they are made to attain the supreme purity. This making them fully mature is not done just occasionally, but continuously until the end of Samsara, therefore it is called constant. If sentient beings are constantly made to mature in this way, will the sentient beings of Samsara not be exhausted? Therefore, it is said, "Not all here." Even though they are constantly made to mature in this way, sentient beings will not be completely exhausted from this place of Samsara. Why? Because the realm of sentient beings is infinite and boundless. In the state of Nirvana, there is neither increase nor decrease, because the Dharmadhatu has no birth or death. The condensed meaning of the second verse is that in the act of making sentient beings fully mature, it shows the characteristics of being wonderful and not wonderful. As for the meaning of "difficult to find," the term "in this way" refers to what was said before. As it was said before, Bodhi is difficult to find. How is it difficult to find? As it is said: "Without self, a hundred difficult practices, Accumulating immeasurable merit, Immeasurable time, Because immeasurable obscurations are exhausted, Without stain of all obscurations, Attaining the all-knowing." As it is said, Bodhi is difficult to find. Showing this great Bodhi that is difficult to find means that it is always attained. If it is attained, then one's own benefit will also be perfect, and the benefit of others will also be abunda
Tibetan
་སུམ་ཚོགས་པར་མཛད། །ཡོངས་ཏན་མཆོག་ལྡན་རྨད་འབྱུང་བ། །ཞེས་བྱབས། བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དེ་ཐོབ་ན་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང༌། མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཉན་ཐོས་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་མེད་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བས་ན། ཡོན་ཏན་མཆོག་ལྡན་རྨད་འབྱུང་བ། །ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པར་མི་སྲིད་བས་ན་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་རྟག་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་པའི་བྱང་ཆུབ་པས་འཕགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་དེ་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ཡོད་པས་རྟག་བ་ཞེས་བྱའོ། །ནམས་ཀྱང་ཉམས་ཤིང་འགྱུར་བ་མེད་པས་ན་བརྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱབས་མེད་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་ཞེས་བྱ་བས་གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འཇོག་བར་བྱེད་པ་མེད་པས་ན་སྐྱབས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སུ་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ན་སྐྱབས་མེད་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱོགས་ཕྱོགས་སུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འགའམ་ཕྱོགས་འགའ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའང་སུས་འཐོབ་ཅེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་འཐོབ། །ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དུས་ཀུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མ་རེ་རེ་ལའང་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྟག་ཏུ་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལའང་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ངོ་མཚར་མཆོག །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའ་བྱང་ཆུབ་དེ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་དུ་ཉི་མ་རེ་རེ་དང་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ལེན་ཅིང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ངོ་མཚར་མཆོག་ཏུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚུལ་སྤྱོད་པས་རྨད་འབྱུང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ན་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་འབྲས་སཱ་ལུ་བཏབ་པ་ལ། འབྲས་བུ་ཡང་སཱ་ལུ་འབྱུང་བ་ངོ་མཚར་མི་ཆེ་བ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ལ་བྱ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ལམ་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌།
Chinese
圆满成就。名为“功德圆满稀有者”。显示了自身利益的圆满。如果获得大菩提，就会具有力量和无畏等，以及声闻和异生凡夫所没有的功德。因此，名为“功德圆满稀有者”。因为这些功德声闻等不可能具有，所以称为稀有。名为“大菩提常有”中，无上菩提胜过声闻和独觉的菩提，所以称为大菩提。菩提存在到轮回的尽头，所以称为常有。因为任何时候都不会衰退和改变，所以称为稳固。名为“无怙者的怙佑”显示了利益他者。因为能将众生从轮回的痛苦中解脱出来，并安置于涅槃之中，所以称为无怙者。因为能将这些众生从轮回的痛苦中解脱出来，并安置于涅槃的境界，所以称为无怙者的怙佑。名为“在各个方向”中，菩萨也不是只获得某个世界的界限或某个方向，而是获得十方世界的一切界限的意思。那么，名为“稳固”的菩提，是谁获得的呢？是菩萨们获得的。是这个意思。名为“在一切时”是指每一天都能获得的意思。名为“恒常获得”是指每一刹那都能获得的意思。名为“这是世间最稀有的”中，像这样极其难得的菩提，菩萨们在十方世界的一切界限中，每一天和每一刹那都能领受和获得，这才是世间最稀有的。名为“行为如法不稀有”中，有两种情况并不稀有。为什么呢？就像种下因果的稻子，结出的果实也是稻子一样，并不稀奇。行为如法是指与获得菩提相符的道路，也就是获得无上菩提的道——地和波罗蜜多等。
English
Accomplished perfectly. Named "Possessing Supreme Qualities, Wonderful." It shows the perfection of one's own benefit. If one attains great Bodhi, one will possess strength and fearlessness, as well as qualities that Sravakas and ordinary beings do not have. Therefore, it is named "Possessing Supreme Qualities, Wonderful." Because these qualities are impossible for Sravakas and others to possess, it is called wonderful. In the name "Great Bodhi, Everlasting," the unsurpassed Bodhi is superior to the Bodhi of Sravakas and Pratyekabuddhas, so it is called great Bodhi. Bodhi exists until the end of Samsara, so it is called everlasting. Because it never declines or changes, it is called stable. The name "Refuge of the Refuge-less" shows the benefit of others. Because it can liberate beings from the suffering of Samsara and place them in Nirvana, it is called the refuge-less. Because it can liberate these beings from the suffering of Samsara and place them in the state of Nirvana, it is called the Refuge of the Refuge-less. In the name "In Every Direction," the Bodhisattva does not only obtain the boundary of a certain world or a certain direction, but obtains all the boundaries of the ten directions. Then, who obtains the Bodhi called "Stable"? It is obtained by the Bodhisattvas. That is the meaning. The name "At All Times" means that it can be obtained every day. The name "Constantly Obtain" means that it can be obtained every moment. In the name "This is the Most Wonderful in the World," the Bodhisattvas receive and obtain such extremely rare Bodhi in all the boundaries of the ten directions, every day and every moment, which is the most wonderful thing in the world. In the name "Acting According to the Dharma is Not Wonderful," there are two situations that are not wonderful. Why? Just as planting the rice of cause and effect, the fruit that is produced is also rice, which is not surprising. Acting according to the Dharma refers to the path that is in accordance with obtaining Bodhi, that is, the path to obtaining unsurpassed Bodhi - the Bhumis and Paramitas, etc.