Tibetan
དང༌། དཔེ་ལ་སོགས་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འབྱོར་པ་ཡི། །དེ་ཡི་ཆར་ཡང་ཉེར་མི་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང༌། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང༌། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཐད་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འབྱོར་པ་དང༌། ཡོན་ཏན་བརྒྱའི་ཆ་དང༌། སྟོང་དང༌། བྱེ་བའི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ས་བཅུའི་ས་བཅུ་པ་ལས་ཀྱང༌། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་ཡུལ་དང་བྱིན་གྱི་རླབས་འདི་ཡང་དེ་ལྟར་ཚད་མེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་འཇུག་པ་ཅི་འདྲ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་སྨྲས་པ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མི་ལ་ལ་ཞིག་གིས་འཇིག་རྟེན་གླིང་བཞི་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནས་རྡེའུ་རྒྱ་ཤུག་གི་ཚི་གུ་ཙམ་གཉིས་སམ་གསུམ་བླངས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པ་དག་ན་སའི་ཁམས་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད། རྡེའུ་འདི་ལས་ཇི་ཙམ་ཞིག་གིས་ལྷག་པར་འཕགས་ཤིང་ལྷག་པར་ཚད་མེད་ཅེས་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་ན། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དེ་ལྟར་ཁྱོད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པ་མངའ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་འཇལ་བ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་ཚིག་འདི་དང་འདྲ་བར་བདག་གི་དཔགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དང༌། ཟབ་པའི་ཁྱད་པར་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྱོར་པ་ཚད་མེད་པ་དང༌། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་སྟོན་ཏེ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ན་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚིག་གི་སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འབྱོར་པ་ལ་གྲངས་ཀྱིས་འདི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་ཅེས་བཅད་པར་མི་ནུས་པས་ན་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཟབ་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འབྱོར་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་འབྱོར་བ་ནི། །བསམ་ཡས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་རྣམས་ཀྱི་འབྱོར་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་འདོད་པ་དང༌། དཔག་ཏུ་མེད་པར་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འབྱོར་པ་ཟབ་པས་ཉན་ཐོ
Chinese
并且，对于比喻等等也是不允许的，这是所要表达的意义。如来之富饶，其一滴亦难近。这句话的意思是，从如来佛的福德和智慧的积累，以及神通和力量、无畏等等功德方面来说，菩萨的富饶，连百分之一、千分之一、万分之一也难以接近，这是所要表达的意义。十地经的第十地中也说：‘诸位佛子，菩萨们的行境和加持如此不可限量，那么如来佛的行境和入境又是如何呢？’菩萨金刚藏回答说：‘诸位佛子，比如某人从四大部洲的世界中取出两三颗芥子大小的石子，然后说：无边无际的世界中，有多少地界？这些石子比它多多少，更加不可限量呢？’诸位佛子，同样，你们用菩萨的法来衡量如来佛，阿罗汉，正等觉，拥有无量智慧者的法性，就像你们说的这句话一样，我这样认为。’等等。第三偈颂的总结意思是，通过种种分别的差别和甚深的差别，显示了佛的富饶是不可限量和不可思议的。通过种种分别的差别来说，是不可限量的，因为从语言的角度来说，无法确定如来佛的富饶有多少，所以说是不可限量的。通过甚深的差别来说，是不可思议的，因为如来佛的富饶超出了声闻和独觉等等的心识的范围。诸佛之富饶，视为无量不可思。这句话的意思是，如来佛的富饶和受用被认为是不可思议的，也被认为是不可估量的，这是所要表达的意义。那么，如何理解呢？因为富饶甚深，所以声闻
English
And, it is not allowed even for metaphors and so on, that is the meaning to be expressed. The wealth of the Tathagata, even a drop of it is difficult to approach. The meaning of this statement is that, in terms of the accumulation of merit and wisdom of the Buddhas, as well as the qualities of神通 (abhijñā, abhijna, supernormal knowledges) and strength, fearlessness, etc., the wealth of a Bodhisattva, even one hundredth, one thousandth, or one millionth is difficult to approach, that is the meaning to be expressed. In the tenth stage of the Ten Bhumi Sutra, it is also said: 'O sons of the Victorious One, the realm of activity and blessings of the Bodhisattvas are so immeasurable, then what is the realm of activity and entry of the Tathagatas?' Bodhisattva Vajragarbha replied: 'O sons of the Victorious One, for example, if someone takes two or three mustard seed-sized stones from the world of the four continents, and then says: In the boundless world, how many earth realms are there? How much more do these stones exceed it, even more immeasurable?' O sons of the Victorious One, similarly, you measure the Dharma nature of the Tathagatas, Arhats, Perfect Buddhas, possessors of immeasurable wisdom, with the Dharma nature of Bodhisattvas, just like this statement you made, that is how I think.' and so on. The summarized meaning of the third verse is that, through the differences of various distinctions and the difference of profundity, it shows that the wealth of the Buddha is immeasurable and inconceivable. Through the difference of various distinctions, it is said to be immeasurable, because from the perspective of language, it is impossible to determine how much wealth the Tathagata has, so it is said to be immeasurable. Through the difference of profundity, it is said to be inconceivable, because the wealth of the Tathagata exceeds the scope of the minds of Shravakas and Pratyekabuddhas, etc. The wealth of the Buddhas, is considered immeasurable and inconceivable. The meaning of this statement is that the wealth and enjoyment of the Tathagatas are considered inconceivable, and are also considered inestimable, that is the meaning to be expressed. So, how to understand it? Because the wealth is profound, therefore the Shravakas
Tibetan
ས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་ཏེ། །གྲངས་ཀྱིས་འདི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་དོ། །ཞེས་ཚིག་གིས་བཅད་པར་མི་ནུས་པས་ན་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཚད་མེད་པ་དང༌། ཇི་ལྟར་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གང་གིས་གང་དུ་ཇི་ལྟ་དང༌། །ཇི་ཙམ་གང་དུ་འཇུག་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་ཟག་གི་དོན་དུ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཚད་མེད་ཅིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ། གང་ཟག་གཅིག་གཉིས་ཀྱི་དོན་དུ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་གྱི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པའི་དོན་དུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་འཇུག་པ་ཡང་བསམ་ཡས་ཤིང་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞུགས་པ་ཡང་བསམས་ཡས་ཤིང་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། རྣམ་པའམ་ཐབས་སམ་རྒྱུ་གཅིག་གཉིས་ཀྱིས་འབྱོར་པ་བསྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་གྱི་རྒྱུ་དང་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ཙམ་དུ་འཇུག་པ་ཡང་བསམ་ཡས་ཤིང་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། སེམས་ཅན་ལ་ལ་ལ་ཕན་པ་དང༌། བདེ་བ་མང་པོ་བྱས་པ་ཕན་མང་པོ་བཏགས་པ་ཡང་གྲངས་མེད་ལ། སེམས་ཅན་ལ་ལ་ལ་ཕན་པ་དང༌། བདེ་བ་ཀུན་དུ་ཕན་བཏགས་པའི་ཉུང་དུས་ཕན་བཏགས་པ་ཡང་གྲངས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་བསམ་ཡས་ཤིང་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པའི་པར་འཇུག་ཅིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འབྱོར་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ། །འབྱོར་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གཅིག་གིས་འབྱུང་བ་ལས། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱི་དོན་བཤད་ནས་ཕྱི་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྷག་མ་བརྒྱད་ཀྱིས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྱོར་པ་དང༌། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་ཐ་དད་པ་མང་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་འདིའི་གནས་གྱུར་ན་འབྱོར་པ་འདི་ ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་གཞན་གྱུར་ན། །འབྱོར་པའི་མཆོག་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་པོ་དྲུག་ལས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་བཞག་སྟེ་མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་དབང་པོ་ལྔ་གཞན་དུ་གྱུར་ཏེ་དག་པར་གྱུར་ན་འབྱོར་པའི་མཆོག་དམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་
Chinese
由于超出了地和独觉佛之心的境界，所以是不可思议的。彻底的区分是无边无际的，用数量来说有多少等等，由于不能用言辞来限定，所以是不可估量的。如果问：如何是无量的？如何是不可思议的呢？因此说了“以何在何处如何，多少在何处进入”。意思是说，为了众生的利益而进入也是无量且不可思议的，不是为了一个两个人的利益而进入，而是为了无量众生的利益而进入。在何处进入也是无数且不可估量的，不是为了不存在两个世界的众生的利益而进入，而是为了进入不可估量的世界。如何进入也是无数且不可估量的，不是用一种两种方式或方法或原因来成就财富，而是用不可估量的原因和方法的形态来成就。进入多少也是无数且不可估量的，对于某些众生做了许多利益和安乐，施加了许多利益也是无数的，对于某些众生利益和安乐普遍施加利益，在短时间内施加利益也是无数的。在多长的时间里进入也是无数且不可估量的，因为在无数劫中进入并成办。剩下的偈颂是通过转变的差别来显示财富的差别。在显示财富的差别上，有十一偈出现，其中解释了三偈的意义后，从后面剩下的八偈显示了五蕴住所转变的不同方面，佛的财富和受用也有许多不同之处。显示了如果此法的住所转变，就能获得此财富等等的意思。偈颂说：五根若转变，亦得胜妙财。对于这句，六根中舍弃了意根，从眼根到身根的五根转变而清净，就能获得殊胜的两种财富的意思。
English
Because it transcends the realm of the minds of the earth and solitary Buddhas, it is inconceivable. The thorough distinctions are limitless. How many are there in number, etc.? Because it cannot be limited by words, it is immeasurable. If asked, how is it immeasurable? How is it inconceivable? Therefore, it is said, "With what, where, how, and how much does one enter?" It means that entering for the benefit of beings is also immeasurable and inconceivable. It is not entering for the benefit of one or two individuals, but entering for the benefit of immeasurable beings. Where one enters is also countless and immeasurable. It is not entering for the benefit of beings who do not exist in two worlds, but entering into immeasurable worlds. How one enters is also countless and immeasurable. It is not accomplishing wealth through one or two ways, methods, or causes, but accomplishing it through immeasurable forms of causes and methods. How much one enters is also countless and immeasurable. For some beings, one has done much benefit and happiness, and bestowing much benefit is also countless. For some beings, one universally bestows benefit and happiness, and bestowing benefit in a short time is also countless. For how long one enters is also countless and immeasurable, because one enters and accomplishes in countless eons. The remaining verses show the difference in wealth through the difference in transformation. In showing the difference in wealth, eleven verses appear. After explaining the meaning of three verses, the remaining eight verses show the different aspects of the transformation of the five aggregates' dwelling place. The Buddha's wealth and enjoyment also have many differences. It shows the meaning that if the dwelling place of this Dharma transforms, one will obtain this wealth, etc. The verse says: If the five faculties transform, one will also obtain excellent wealth. Regarding this, among the six faculties, the mind faculty is omitted. If the five faculties from the eye faculty to the body faculty transform and become pure, it means that one will obtain the two excellent and supreme wealths.