Tibetan
ར་འབྱུང་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའོ། །མཉམ་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའོ། །མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་བཤད་པ་འདི་ནི་འགྲེལ་པ་དང་འགལ་ལོ། །དེ་ལྟར་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་མཁས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཙམ་དུ་ཟད་པར་མཐོང་བས་བདག་རྣལ་འབྱོར་ཅན་དུ་འཛིན་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །ང་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཏགས་བཅས་རྒྱུར་བཅས་རྒྱུ་མཚན་དང༌། །རབ་ཏུ་ཞི་བ་དོན་བཅས་ནི། །ཐ་མ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཐ་མར་བཤད་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདུས་བྱས་ནི་བཏགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ །འདུས་མ་བྱས་ནི་དོན་དང་བཅས་པའི་རབ་ཏུ་ཞི་བས་རྣམ་པར་གཞག་གོ །བཏགས་པ་དང་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མཚན་ཡང་མི་ཤེས་ནས་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བཏགས་པ་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མིང་དང་ཚིག་གི་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང༌། ཁྱད་པར་གཉིས་བཏགས་པས་ན་ མིང་དང་ཚིག་གི་ཚོགས་གཉིས་ནི་བཏགས་པའོ། །ཡི་གེའི་ཚོགས་ནི་དེ་གཉི་ག་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བཏགས་པའོ། །རྒྱུ་ནི་ས་བོན་དུ་བསྡུས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ་འབྲས་བུ་མ་བྱིན་པ་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པར་བསྡུས་པ་ཉིད་དེ། འབྲས་བུ་བྱིན་པ་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། ས་བོན་དུ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི་གནས་དང་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དུ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འཇུག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བསྡུས་པ་ཡིད་དང་འཛིན་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བསྡུས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་གནས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཏེ། དེར་སྣང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །གནས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་བསྡུས་པས་ན་གནས་སུ་བསྡུས་པའོ། །ལུས་སུ་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ལ་ལུས་སུ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལུས་ནི་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ཁོག་པ་ལུས་དེར་སྣང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ལུས་སུ་བསྡུས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ལོངས་སྤྱོད་དུ་བསྡུས་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་ཉིད་དེ། དེ་གཉིས་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དག་དབང་བྱེད་པའི་དངོས་པོར་ལོངས་སྤྱོད་པས་ན་ལོངས་སྤྱོད་དོ། །ཡང་ན་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པས་ན་ལོངས་སྤྱོད་དེ། དེར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དུ་བསྡུས་པའོ། །བཏགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། འདུས་བྱས་དེ་ནི་དེ་ཉིད་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་གང་གི་རྒྱུ་མཚན་ཞེ་ན། མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་རང་བཞེན་དང་བྱེ་བྲག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིད་དང་འཛིན་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ ཡང་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཡིད་དང་འཛིན་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཏེ། དེ་ལ་བག་ཆགས་བརྟས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། །གཞན་དག་ནི་རང་བཞིན་བྱེ་བྲག་ཏུ་འདོགས་པས་ན་འདོགས་པའི་མཚན་མ་ནི་འདུ་ཤེས་ཏེ། མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གནས་དང་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དུ་བསྡུས་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བག་ཆགས་བརྟས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཞིའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །ཡིད་དང་འཛིན་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་མཚན་མར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཡིན་ལ། གཉི་ག་མཚན་མར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང༌། དམིགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་གང་རྟག་རུ་རློམ་སེམས་པའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་གམ་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་གང་རྟག་པར་རློམ་སེམས་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་དང༌། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང༌། བདག་ལ་ཆགས་པ་དང༌། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང༌། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། སེམས་པ་དང༌། རེག་པ་དང༌། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །འཛིན་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རང་རིག་པ་ཡིན་པས་བརྗོད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །བཏགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་ལས་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་འགོག་པ་དང་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་དོན་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ནི་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་བར་རུང་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་དོན་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་ཞི་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་གཉིས་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡང་མེད་པ་སྙམ་ན། ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་དོན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལམ་ཡང་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། དེས་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རབ་ཏུ་ཞི་བའོ། །འདིས་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལམ་ཡང་རབ་ཏུ་ཞི་བའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་གཅིག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ལམ་གཉི་ག་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བར་བཟུང་ངོ༌། །ཅི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་འདུས་བྱས་སམ་འོན་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་ཤེ་ན། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་འདུས་བྱས་སོ། །གལ་ཏེ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་དང༌། འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བརྗོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་དོན་འདིས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐོག་མ་དུ་མ་ཉིད་དང་ནི། །བསྡུས་དང་ཡོངས་སུ་ཕྱེ་བའི་དོན། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྒྱས་པར་ཐམས་ཅད་ལ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་བསྡུས་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །རྒྱས་པར་ནི་རྣམ་པ་བཅུར་བཤད་དོ། །དེ་བས་ན་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་དེ་ཁོ་ན་དང༌། སྣང་བའི་དེ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་དེ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་དེ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་མོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་དེར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བའི་དེ་ཁོ་
Chinese
声闻的乘是出离。不依赖于平等，自己决定出离是独觉佛的乘。获得不住涅槃，以法无我的境界，无分别的智慧之自性而决定出离，称为大乘。这个解释与注释相违背。像这样，通达三乘，仅仅视为瑜伽，则执着自我为瑜伽士的情况就会消失。我为了显示有为和无为的意义，说了：具有施设、具有因、具有因缘，完全寂静具有意义，这是最终的宣说。说了这些。什么是最终的宣说呢？因此，说了有为和无为，因为是所有一切的最终宣说。其中，有为以具有施设、具有因的因缘来安立。无为以具有意义的完全寂静来安立。因为不了解施设、因和因缘，为了显示这些，所以说了施设是名称的集合等等。因为名称和词的集合的事物的自性以及差别二者被施设，所以名称和词的集合二者是施设。文字的集合是为了使那二者明显而施设的。因是归纳为种子的阿赖耶识，这也是随逐一切有漏法的习气，未给予果报，归纳为集谛。为了从给予果报中区分开来，所以说了归纳为种子。因缘是归纳为处所、身体和受用，这要与阿赖耶识结合起来。进入是归纳为识，归纳为意和执取以及分别。其中，处所是器世间，在那里显现的阿赖耶识。因为归纳为处所的自性，所以是归纳为处所。显现为身体的自性称为归纳为身体。身体是具有根的身体，在那里显现的阿赖耶识。归纳为身体是身体的
English
The vehicle of the Hearers is emergence. Independently deciding to emerge without relying on equality is the vehicle of the Solitary Realizers. Deciding to emerge with the nature of non-conceptual wisdom, which has the object of selflessness of phenomena, which causes the attainment of non-abiding nirvana, is called the Great Vehicle. This explanation contradicts the commentary. Thus, being skilled in the three vehicles, seeing it as merely yoga, the clinging to oneself as a yogi will be reversed. I, in order to show the meaning of conditioned and unconditioned, said: With imputation, with cause, with condition, completely pacified, with meaning, this is explained as the ultimate. These were said. What is the ultimate explanation? Therefore, it is said that conditioned and unconditioned, because it is the ultimate explanation of all. Among these, the conditioned is established by the condition of having imputation and having cause. The unconditioned is established by the complete pacification of having meaning. Because one does not understand imputation, cause, and condition, in order to show these, it is said that imputation is the collection of names, etc. Because the nature of the objects of the collection of names and words, as well as the two differences, are imputed, therefore the two collections of names and words are imputations. The collection of letters is imputed in order to make those two clear. The cause is the alaya-consciousness condensed into seeds, which also follows the habits of all contaminated dharmas, not giving fruit, condensed into the truth of origination. In order to distinguish it from giving fruit, it is said to be condensed into seeds. The condition is said to be condensed into place, body, and enjoyment, which is to be combined with the alaya-consciousness. Entering is condensed into consciousness, condensed into mind, grasping, and discrimination. Among these, the place is the container world, the alaya-consciousness that appears there. Because it is condensed into the nature of the place, it is condensed into the place. The nature that appears as the body is called condensed into the body. The body is the body with the senses, the alaya-consciousness that appears there. Condensed into the body is the body's
Chinese
是具有自性的词语。包含于受用中就是上面所说的那些。对于那二者，其他的识也作为能控制的事物而受用，所以是受用。或者因为受用饮食等事物，所以是受用。在那里显现的识就是包含于受用中。具有施设并且具有因的理由，是因为与具有相同者一起，包含了他者的自在的体性，所以应当了知为有为法。与具有相同者一起，就是心所。显示了那个有为法不是仅仅如此。那又是什么理由呢？是名蕴等的理由。因为那是能说出那些的体性和差别的缘故。由于随顺那些，对于自性和差别而显现执着的，心和心所，意和执取和分别，这些的理由也是。有些人说，意和执取和分别也是阿赖耶识的理由，因为对于它能使习气增长的缘故。另一些人说，因为施设自性差别，所以施设的相是想，因为是执取相的自性之故。包含于处所和身体和受用中的阿赖耶识，因为能使习气增长的缘故，是基础的理由。意和执取和分别等，因为将所缘作为相的缘故，也是所缘的理由。因为二者都作为相，所以想是所缘和能缘的理由，我是这样想的。对此，意是指恒常认为我的行相。凡是恒常认为我或者我的，那就是意，那是对于我的愚昧和，我见和，我爱和，我是这样的我慢和，五种遍行，受和，想和，思和，触和，作意等相同而具有的。执取是指五种识蕴，因为是执取境的自性的体性的相之故。因为是自证，所以是不能言说的，所以是执
English
is the term for possessing self-nature. What is included in enjoyment is what was said above. For those two, other consciousnesses also enjoy as objects of control, so it is enjoyment. Or, because it enjoys things such as food and drink, it is enjoyment. The consciousness that appears there is what is included in enjoyment. The reason for having imputation and having cause is that, together with having the same, it includes the nature of the other's independence, so it should be known as conditioned phenomena. Together with having the same are the mental factors. It shows that that conditioned phenomenon is not just that. What is the reason for that? It is the reason for the aggregates of names, etc. Because that is what can express the nature and differences of those. Because of following those, the reasons for mind and mental factors, such as mind, grasping, and discrimination, which are manifestly attached to self-nature and differences, are also reasons. Some say that mind, grasping, and discrimination are also the reason for the alaya-consciousness, because it is what makes the habitual tendencies increase. Others say that because of imputing self-nature and differences, the sign of imputation is perception, because it is the nature of grasping signs. The alaya-consciousness, which is included in place, body, and enjoyment, is the basic reason because it makes habitual tendencies increase. Mind, grasping, and discrimination are also the reasons for the object because they make the object a sign. Because both are signs, I think that perception is the reason for the object and the objectifier. In this regard, mind refers to the aspect of thinking that something is permanent. Whatever is constantly thought of as "I" or "mine" is called mind, which is ignorance of self, the view of self, attachment to self, the pride of "I am," and the five pervasive [mental factors]: feeling, perception, thought, contact, and attention, all of which are equally possessed. Grasping refers to the five aggregates of consciousness, because it is the characteristic of grasping the nature of the object. Because it is self-awareness, it is unspeakable, so it is gras
Chinese
称之为“是”。分别念是意识，因为它是对诸法自相和共相具有分别念的缘故。由于依附于假立且具有因，又因两种烦恼所显现聚合，故为有为。无为是寂灭的灭尽和寂灭之义的真如，如果灭尽是寂灭的因所生的痛苦寂灭之相，那么灭尽是寂灭的止息，真如怎么是寂灭之义呢？因为是寂灭之义的缘故。如果认为灭尽和真如二者毫无关联，那么怎么是寂灭之义呢？ 因为真如是道的对境的缘故。如果道也是寂灭自性，那又该怎么说呢？因为它能使寂灭的缘故。因为寂灭的缘故，涅槃是寂灭。因为此能使寂灭的缘故，道也是寂灭。这样，由于词语组合各异，因此用一个词语来理解涅槃和道二者都是寂灭。 道的谛是有为还是无为呢？因为是需要生起的，所以是有为。如果说业和烦恼没有显现聚合，并且由于无为而完全分开，所以称为无为，则没有过失。因此，通过这个道理，了解蕴等，就是善巧了知蕴等，即：最初众多性，以及摄略和完全分开之义。这是说，要详细地对一切进行阐述。仅仅是那个意义的概括，简而言之，那个仅仅是两种。广而言之，则说了十种。因此，说了“简而言之是两种”。两种是哪两种呢？说了“如镜般的那个仅仅和显现的那个仅仅”。其中，根本的那个仅仅是如镜般的那个仅仅，它也是三种自性。为什么称其为如镜般的那个仅仅呢？因为自性等的其余部分都显现在那里的缘故。显现的那个仅仅