Tibetan
ར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཕུང་པོ་བཤད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དུ་མའི་དོན་ནི་གཟུགས་གང་ཅིའང་རུང་སྟེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའམ་ནང་གིའམ་ཕྱིའིའམ་རགས་པའམ་ཕྲ་བ་འམ་ངན་པའམ་གྱ་ནོམ་པའམ་རྒྱང་རིང་པོའམ་ཐག་ཉེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ནི་དུ་མའི་དོན་ཏེ། འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་མང་པོ་དག་ལ་ཕུང་པོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོ་སྟེ། བསྡུས་ནས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཕྱེ་བའི་དོན་ཡང་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དུ་མའི་དོན་དང་བསྡུས་པའི་དོན་གཉིས་ཀྱང་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་ཐ་དད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཐ་དད་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཕྱེ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །འདིར་ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཡན་ལག་འདི་གསུམ་གྱི་ཕུང་པོའི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། ཕུང་པོའི་དོན་ནི་སྤུངས་པའི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་དུ་མ་དང་བསྡུས་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྤུངས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་མཐོང་ངོ༌། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་གཅིག་པུར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་པོར་ཇི་ནས་ཕུང་པོའི་དོན་ལ་མཁས་པར་བྱ་ བ་བཤད་དེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་རྣམས་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོར་གདགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོ་ཕུང་པོ་རྣམ་གསུམ་གཞག་སྟེ། རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་གཅིག་ཏུ་རྨོངས་པ་དང༌། བཟླུམ་པ་ལ་རྨོངས་པ་དང༌། མཚན་ཉིད་འདྲེས་པ་ལ་རྨོངས་པའོ། །ཕུང་པོའི་འོག་ཏུ་ཁམས་རྣམས་བསྟན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཕུང་པོའི་དོན་གྱི་འོག་ཏུ་ཁམས་ཀྱི་དོན་གསུངས་པ། འཛིན་དང་གཟུང་དང་དེ་འཛིན་པ། །ས་བོན་དོན་དེ་གཞན་དུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བའོ། །གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁམས་ཉིད་དང་སྦྱར་ཏེ་ཕུང་པོའི་འོག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ་བྱེད་པས་ཀྱང༌། གཞན་གང་ཞེ་ན།
Chinese
应加上“如此宣说”之语。其中，首先只讲蕴，那些也应理解为三种意义：多重之义，即无论任何色法，无论是过去、未来、现在，还是内部、外部，粗大、微细，低劣、殊胜，遥远、邻近，这些都是多重之义。因为对于过去等众多事物，称之为蕴。聚集之义即是蕴，是聚集后成为一体。完全分开之义也应与“蕴”相连。而“也”这个词，是说多重之义和聚集之义两者也是聚集之义。此处说明原因，色蕴的体性是为了与受等体性区分开来而安立的。不同也是完全分开，属于类别。此处为何要安立这三个支分的蕴之义呢？因为“蕴之义是堆积之义”，因此如此安立，因为在世间也能见到。如此在世间，无论是多重、聚集还是完全分开，那些都被称为堆积。色蕴如何，受蕴等也应如此理解。其中，无论如何产生，无论将要产生，等等，所有这些都是补特伽罗，为了对执着唯一的我的对治，如何精通蕴之义而进行解说。如何呢？对于过去等不同的色等聚集为一体的，安立为色等蕴。而且，为了对治三种愚昧，安立三种蕴，三种愚昧即是对一体愚昧，对圆形愚昧，对体性混淆愚昧。在蕴之后显示界，因此在蕴之义之后宣说了界之义。“执与所执及彼执，种子义彼异处想。”（འཛིན་དང་གཟུང་དང་དེ་འཛིན་པ། །ས་བོན་དོན་དེ་གཞན་དུ་འདོད། །，zhin dang gzung dang de 'dzin pa，sa bon don de gzhan du 'dod，执与所执及彼执，种子义彼异处想。）这就是所说的。 “异”这个词应与界本身相连，因为是在蕴之后显示的。因此，解说者也说，什么是异呢？
English
It should be added with the phrase "thus it is declared." Among these, initially only the aggregates are explained, and those should also be understood as having three meanings: the meaning of multiplicity, which means any form, whether it is past, future, or present, or internal, external, coarse, subtle, inferior, superior, distant, or near, these are the meanings of multiplicity. Because for many things such as the past, it is called an aggregate. The meaning of gathering is the aggregate, which is gathered and becomes one. The meaning of complete separation should also be connected with "aggregate." And the word "also" means that both the meaning of multiplicity and the meaning of gathering are also the meaning of gathering. Here, the reason is explained, the nature of the form aggregate is established to be different from the nature of feeling and so on. Difference is also completely separated, belonging to the category. Here, why is the meaning of the aggregate of these three branches established? Because "the meaning of aggregate is the meaning of accumulation," therefore it is established in this way, because it can also be seen in the world. Thus, in the world, whether it is multiplicity, gathering, or complete separation, those are called accumulation. How the form aggregate is, the feeling aggregate and so on should also be understood in this way. Among these, no matter how it arises, no matter what will arise, etc., all these are the person, in order to counteract the clinging to the single self, how to be proficient in the meaning of the aggregate is explained. How is it? For the different forms and so on, such as the past, gathered into one, it is established as the form and other aggregates. Moreover, in order to counteract the three kinds of ignorance, three kinds of aggregates are established, the three kinds of ignorance are ignorance of oneness, ignorance of roundness, and ignorance of confusion of nature. After the aggregates, the elements are shown, therefore after the meaning of the aggregates, the meaning of the elements is declared. "Grasping and what is grasped and that grasping, the meaning of seed is thought of as different." That is what is said. The word "different" should be connected with the element itself, because it is shown after the aggregates. Therefore, the commentator also says, what is different?
Tibetan
ཁམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ས་བོན་གྱི་དོན་ནི་ཁམས་ཀྱི་དོན་ཏེ། དཔེར་ན་གསེར་ཡོད་པའི་རྡོ་རྗེ་ལ་གསེར་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གསེར་གྱི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། འཛིན་པའི་ཁམས་དང༌། གཟུང་བའི་ཁམས་དང༌། དེ་འཛིན་པའི་ཁམས་སོ། །དེ་ལ་འཛིན་པའི་ས་བོན་གྱི་དོན་ནི་མིག་གི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་དག་མིག་གི་ཁམས་ནས་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཁམས་དེ་དག་མིག་གི་ཁམས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་འཛིན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་དག་གོ །རིགས་མཐུན་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །གཟུང་བའི་ས་བོན་གྱི་དོན་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ནས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཐུག་གི་བར་དག་གོ །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དག་གོ །དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཚུངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་ཁམས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་འཛིན་པའི་ས་བོན་གྱི་དོན་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་འཛིན་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དག་གོ །དེ་དག་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མཚུངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཁམས་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་བར་དག་གོ །ཁ་ཅིག་ན་རེ་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསྒོས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསྒོས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསྒོས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་ཁམས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་ཀྱི། མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་ཏེ། འདི་ནི་བསམ་དགོས་པའོ། །བྱེད་པ་དང་བྱ་བ་དང༌། ལས་རྣམས་ལ་རྨོངས་པ་ལྡོག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ས་བོན་གྱི་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་གོ །འདི་ལ་
Chinese
名为“界”的已述说。种子的意义就是界的意义。例如，含有黄金的金刚石被称为“黄金的界”，这就像显现为“黄金的种子”一样。又因为果的不同，所以分为三种：能执的界、所执的界、以及彼执的界。其中，能执的种子的意义就是眼界等。哪些是眼界等呢？就是从眼界到意界之间的那些界。这些界之所以是能执，是因为它们是执持色等境的处所。又因为它们是同类的眼等之因，所以称为“界”。所执的种子的意义就是从色界等直到法界。这些界之所以是所执，是因为它们是眼等识的境。同样，这些界之所以被称为“界”，是因为它们是色等相似之物的因的实体。彼执的种子的意义就是眼识界等。因为它们是色等之识的自性，所以执持色等的是眼识，直到意识。这些界之所以被称为“界”，是因为它们是相似的眼识等的因，也就是从眼识界到意识界。有些人说，将眼等显现执著之业的习气熏染的阿赖耶识，就是眼等的种子，这是按照顺序说的。同样，将色等显现执著之业的习气熏染的阿赖耶识，就是色等的种子，这也是按照顺序说的。同样，将眼等识显现执著之业的习气熏染的阿赖耶识，就是眼识的种子，这也是按照顺序说的。这样一来，只有阿赖耶识才被称为“界”这个词，而眼等则不被称为“界”，这是需要思考的。为了遣除对作者、所作和业的愚昧，所以对三种种子之义安立了界。对此，
English
The term 'dhātu' has been mentioned. The meaning of 'seed' is the meaning of 'dhātu'. For example, a diamond containing gold is called a 'gold dhātu', which is like appearing as a 'gold seed'. Furthermore, because of the difference in results, it is divided into three types: the grasping dhātu, the grasped dhātu, and the dhātu that grasps them. Among these, the meaning of the grasping seed is the eye dhātu, etc. Which are the eye dhātu, etc.? Those dhātus from the eye dhātu up to the mind dhātu. These are called grasping because they are the places for grasping objects such as form. Also, because they are the cause of similar eyes, etc., they are called 'dhātus'. The meaning of the grasped seed is from the form dhātu, etc., up to the dharma dhātu. These are called grasped because they are the objects of the consciousnesses of the eye, etc. Similarly, these are called 'dhātus' because they are the substantial cause of similar things such as form. The meaning of the seed that grasps them is the eye consciousness dhātu, etc. Because they are the nature of knowing objects such as form, the eye consciousness grasps form, etc., up to the mind consciousness. These are called 'dhātus' because they are the cause of similar eye consciousnesses, etc., that is, from the eye consciousness dhātu to the mind consciousness dhātu. Some say that the ālaya-vijñāna, which is imbued with the habitual tendencies of actions of manifest clinging to the eye, etc., is the seed of the eye, etc., in order. Similarly, the ālaya-vijñāna, which is imbued with the habitual tendencies of actions of manifest clinging to form, etc., is the seed of form, etc., in order. Similarly, the ālaya-vijñāna, which is imbued with the habitual tendencies of actions of manifest clinging to the consciousness of the eye, etc., is the seed of the eye consciousness, in order. In this way, only the ālaya-vijñāna is referred to by the term 'dhātu', and the eye, etc., are not referred to as 'dhātu'. This needs to be considered. In order to dispel ignorance about the agent, the action, and the deed, the dhātu is established for the three meanings of seed. Regarding this,