Tibetan
ས་པོ་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ཡོད་པར་འཇིག་རྟེན་འཁྲུལ་བར་གྱུར་ཞེས་དྲིས་པ་དང༌། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་ནི་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །སྒྱུ་མ་ནི་གང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པས་སྟོང་ཡང༌། གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་པོ་དེ་ལའམ། དེས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་པོར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པས་ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་པའོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གིས་ནི། །ཇི་ལྟར་འདི་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཀུན་རྟོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །ཀུན་རྟོག་པའི་ཚིག་གིས་ནི་དོན་ ཇི་ལྟ་བུར་ཀུན་རྟོག་པ་དོན་དེ་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་སྟོན་ཏེ། །དེ་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང༌། ད་ལྟར་གྱི་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དང༌། ཁམས་གསུམ་པ་དང༌། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་དན། འཁོར་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དག་ནི། །ཁྱད་པར་མེད་པར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའོ། །ཁྱད་པར་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་གཟུང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི། དོན་དང་སེམས་ཅན་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་བདག་དང་རྣམ་པར་རིག་པར་སྣང་བའོ། །གཉིས་པོ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་གཟུང་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །འཛིན་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དེ། དབེན་པ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཡང་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཐག་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་དངོས་པོ་སྟོང་སྟེ། དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཐག་པའི་དངོས་པོ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་ནི་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གློ་བུར་གྱི་སྒྲིབ་པས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཆུ་ཁམས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གང་ན་གང་མེད་པ་དེ་ནི། །དེས་སྟོང་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞིག་གང་ན་མེད་ཅེ་ན། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ལ་གཉིས་པོ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ
Chinese
如果无有自性，为何世间会迷惑地认为它存在呢？当被问及这个问题时，佛陀回答说：“因此，它存在。” 这指的是对能取和所取的分别念。幻象虽然空无大象等事物，但却显现为大象等形象。这两种非真实的，或者说，通过对这两种非真实的进行完全的分别念，就产生了非真实的遍计。通过“非真实”这个词，表明了能取和所取在其中并不存在。通过“遍计”这个词，表明了事物并非如分别念所认为的那样存在。这样就阐述了从能取和所取中解脱出来的自性。那是什么呢？是心和心所，过去和未来，现在，作为因和果，三界，无始的时间，涅槃的终极，以及与轮回相顺应的事物。这些都无差别地是非真实的遍计。差别在于对能取和所取的分别念。其中，对所取的分别念是显现为事物和有情的分识。对能取的分别念是显现为我和识的分识。这两个，即能取和所取。其中，所取是色等。能取是眼识等。远离能取和所取的实性，即空性，就是非真实遍计的空性。然而，非真实遍计并非不存在。例如，绳子空无蛇的实性，由于其非蛇的自性，因此在任何时候都是空性的。但绳子的实性并非不存在，这里也是如此。因此，“它存在”指的是非真实的遍计。因此，由于突如其来的遮蔽而产生烦恼。因此，表明了它不能像水界等一样被证悟。因此，在何处无有何物，就以其空性如实地随顺证悟。那么，什么在何处不存在呢？在非真实的遍计中，二者（能取和所取）都不存在。因此，真实
English
If there is no inherent existence, why does the world mistakenly believe that it exists? When asked this question, the Buddha replied, "Therefore, it exists." This refers to the conceptualization of the grasper and the grasped. Illusions, although empty of things like elephants, appear as elephants and so on. These two unreal, or rather, through the complete conceptualization of these two unreal, arise the unreal imputation. Through the word "unreal," it is shown that the grasper and the grasped do not exist therein. Through the word "imputation," it is shown that things do not exist as conceptualized. Thus, the nature of liberation from the grasper and the grasped is explained. What is that? It is mind and mental factors, past and future, present, as cause and effect, the three realms, beginningless time, the ultimate of nirvana, and things that accord with samsara. These are all undifferentiatedly unreal imputations. The difference lies in the conceptualization of the grasper and the grasped. Among them, the conceptualization of the grasped is the consciousness that appears as things and sentient beings. The conceptualization of the grasper is the consciousness that appears as self and awareness. These two, namely the grasper and the grasped. Among them, the grasped is form and so on. The grasper is eye consciousness and so on. The very absence of the reality of the grasper and the grasped, namely emptiness, is the emptiness of unreal imputation. However, unreal imputation is not non-existent. For example, a rope is empty of the reality of a snake, and due to its non-snake nature, it is empty at all times. But the reality of the rope is not non-existent, and it is the same here. Therefore, "it exists" refers to unreal imputation. Therefore, afflictions arise due to sudden obscurations. Therefore, it is shown that it cannot be realized like the water element and so on. Therefore, where there is nothing, one truly follows and realizes its emptiness. So, what does not exist where? In unreal imputation, both (the grasper and the grasped) do not exist. Therefore, the real
Tibetan
་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ལ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པར་མཐོང་ངོ༌། །འདི་ལ་ལྷག་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་དེ་འདི་ལ་ལྷག་མ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། །ཡང་དག་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། དེ་གཉི་ག་ཡང་འདིར་ཡོད་པར་མ་སྐུར་བ་དང༌། སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་པར་མཐོང་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ལ་གཉིས་པོ་ མེད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་སྒྲོ་མི་འདོགས་སོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐུར་པ་མི་འདེབས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོད་པ་དང་གང་གིས་སྟོང་པ་དེ་དེ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་མེད་པའམ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པོ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་གཉིས་པོ་ནི་རི་བོང་གི་ར་དང་འདྲེན་ཡང་ཇི་ལྟར་དེས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་སྟོང་སྟེ། དཔེར་ན་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞིན་དུ་གཞན་གྱིས་གཞན་སྟོང་པར་མཐོང་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ཐག་པ་ལའམ་སྒྱུ་མ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པར་སྦྲུལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དེ་ལ་ཁ་ཅིག་འཛིན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། སྦྲུལ་དང་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལ་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དེ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་འཛིན་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་དོར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཞེས་བཤད་དོ། །སྟོང་པ་མ་ཡིན་མི་སྟོང་མིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་བརྩམས་ཤེ་ན། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཐམས་ཅད་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མཐའ་གཅིག་བཀག་པས་འདི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ནང་ནས་བཤད་པའི་དགོངས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ན་ལྟག་འོག་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་དབུ་མའི་ལམ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ནི་གཅིག་ཏུ་སྟོང་པ་ཁོ་ནའམ། མི་སྟོང་པའི་མཐར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་སྐུར་པ་འདེབས
Chinese
非真实遍计所执于二空性中见。于此有何剩余，彼即是有，于此有何剩余耶？非真实遍计所执空性，及彼二者亦于此不诽谤，不妄加，见如实，如是善知。于彼非真实遍计所执于二 不见故不妄加。见有非真实遍计所执与空性故，不诽谤，何为空性，彼即是有，及何所空，彼于此无故。空性之体性如实示现。一切皆无或一切皆有，空性亦体性颠倒，空性即成无。若无空性之名，则不成空性，法性系于事物故，如无常性等。若二者皆有耶？空性即成无。设若二者如兔角，云何彼非真实遍计所执空耶？譬如诸比丘如寺庙，见他者他空耶？譬如于绳索或幻术上，自性本无而显现蛇之相及士夫等，为遮遣彼等执取故。如是说空于蛇及士夫等，如是，于非真实遍计所执亦自性本无而显现能取与所取之相，为令童蒙舍弃执取及显现耽著故，说示二者。空非不空非。此偈颂为何而作耶？为令知一切有为及无为皆离二故。如是遮止一端故，此一切非空亦非不空，如是乃是显示般若波罗蜜多中所说之意趣。否则即成上下相违。又为善示中观之道故，否则即成唯独空或不空之边。又或诽谤。
English
Unreal parikalpita is seen as empty of two. What remains in this is what exists, what remains in this? Unreal parikalpita emptiness, and those two are also not slandered here, not falsely added, seeing as it is, thus well known. In that unreal parikalpita in two Not seeing, therefore not falsely adding. Seeing that there is unreal parikalpita and emptiness, not slandering, what is emptiness, that is what exists, and what is empty, that is not in this. The nature of emptiness is shown as it is. Everything is nothing or everything is something, emptiness is also a perverted nature, emptiness becomes nothing. If there is no name called emptiness, then it cannot be emptiness, because the nature of Dharma depends on things, such as impermanence and so on. If both exist? Emptiness becomes nothing. If the two are like rabbit horns, how can that unreal parikalpita be empty? For example, like monks seeing a monastery, do they see others as empty of others? For example, on a rope or illusion, the appearance of a snake and a man, etc., which are not self-existent, is to prevent some from grasping. Just as it is said that snakes and men, etc. are empty, so too, in unreal parikalpita, the appearance of the grasper and the grasped, which are not self-existent, is said to show the two in order to abandon the grasping and manifest attachment of children. Empty is not not empty. Why was this verse composed? It is to know that all conditioned and unconditioned things are free from two. Thus, by blocking one extreme, this is all neither empty nor not empty, thus it is showing the intention of what is said in the Prajnaparamita. Otherwise, it will become contradictory. Furthermore, it is to show the Middle Way well, otherwise it will become only empty or the extreme of not empty. Or slander.
Tibetan
་པ་དང་སྒྲོ་འདོགས་པ་དགག་པ་བཤད་མ་ཐག་པ་མཇུག་བསྡུ་བའི་དོན་དུ་དེ་བརྩམས་སོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་འབྲེལ་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཏེ། དེ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདུས་མ་བྱས་སོ། །བཤད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་འབྱུང་བའོ། །ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་སྟེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པོ་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ལ་དེའི་ཆོས་ཉིད་དུ་ཡོད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོར་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོས་སྟོང་པའོ། །དེ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས། འོད་སྲུངས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཐའ་གཅིག་གོ །མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཐའ་གཉིས་ཏེ། འོད་སྲུངས་མཐའ་གཉིས་པོ་འདི་དག་གི་དབུས་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དབུ་མའི་ལམ་དེ་དང་མཐུན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ། །གཅིག་ཏུ་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་དང༌། དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་ཏུ་མི་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་གཉིས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཡོད་པའམ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ནི་མཐའ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི། དབུ་མའི་ལམ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའི་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དང༌། མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི། ཡོད་པར་ཉེ་བར་མཚོན་པས་ཡོད་པ་ཉིད། ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དེས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཡོད་པར་སྟོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་བཞིན་དུ་མེད་པར་ཉེ་བར་མཚོན་པས་མེད་པ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ལ་གཉིས་པོ་མེད་ པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས
Chinese
为了总结刚才所说的对否定增益和附加的论述，所以造了这部论著。因为是从因和缘的关系中产生的缘故。 非真实遍计是积聚的，因为不依赖于它，所以空性不是积聚的。所说是从《般若波罗蜜多》等之中出现的。“以有”的意思是非真实遍计，以非真实遍计的自性，积聚不是空性的。“以无”的意思是二者，以所取和能取的自性是空性的。空性在非真实遍计中，作为它的法性而存在，空性中也存在作为有法之体的非真实遍计。这样，即使不是积聚的，也不是以法性的体性而空，而是以无事物这两个体性而空。所谓“那是中观之道”是从《宝积经》等之中。“光护，有”这被称为一边。“无”这被称为二边。光护，这两个边之中，什么是中间，这就是对诸法如实分别观察，凡是出现的，就是这样与中观之道相符的。所谓“一切”就是积聚的和非积聚的。“也不是完全空性”是因为有非真实遍计，以及其中的空性。“也不是完全不空”是因为没有二者。一切有或者一切无，就变成了边，不是中观之道。这样，在说了非真实遍计的有之相和无之相后，这个“以接近有来表示，就是有本身。有的相，非真实遍计有”这句话，就是说非真实遍计是存在的。“以接近无来表示，就是无本身，无的相”也就是没有所取和能取的实物，像这样，在非真实遍计中没有二者，因此非真实遍计也不是以二者的自性而存在的。
English
In order to summarize the immediately preceding discussion on refuting superimposition and addition, this treatise was composed. Because it arises from the relationship of cause and condition. The unreal conceptualization is compounded, and because it is not dependent on it, emptiness is uncompounded. The explanation comes from within the Prajñāpāramitā and so on. "By existence" means the unreal conceptualization. By the nature of the unreal conceptualization, the compounded is not empty. "By non-existence" means the two, empty by the nature of the apprehended and the apprehender. Emptiness exists in the unreal conceptualization as its dharma-nature, and in emptiness, there also exists the unreal conceptualization as the entity of a dharma-possessor. Thus, even though it is uncompounded, it is not empty by the nature of dharma-nature, but empty by the nature of the two called non-things. "That is the Middle Way" is from within the Ratnakūṭa Sūtra and so on. "Light-protector, existence" is called one extreme. "Non-existence" is called the second extreme. Light-protector, whichever is the middle of these two extremes, this is the correct separate observation of dharmas, whatever appears, it is thus made to accord with the Middle Way. "All" means the compounded and the uncompounded. "It is also not entirely empty" because there is unreal conceptualization, and also emptiness within it. "It is also not entirely non-empty" because there are no two. All existence or all non-existence becomes an extreme, not the Middle Way. Thus, after stating the characteristic of existence and the characteristic of non-existence of the unreal conceptualization, this "by closely indicating existence, it is existence itself. The characteristic of existence, the unreal conceptualization exists" this statement means that the unreal conceptualization exists. "By closely indicating non-existence, it is non-existence itself, the characteristic of non-existence" that is, there is no entity of the apprehended and the apprehender, like this, in the unreal conceptualization there are no two, therefore the unreal conceptualization also does not exist by the nature of the two.