Tibetan
་པ་བཞི་ཆར་ཡང་སྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་པས། རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་ཡིན་ནོ། །རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཞུགས་པ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱ་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཐབས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དག་གིས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བསླབ་པའི་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིར་མ་སྨོས་ཏེ། དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་དག་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་གཅིག་པ་ཉིད་མེད་པས་དེ་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་འདི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པ་དེའི་གཞིར་གྱུར་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཁོ་ན་དང་གཞན་པ་ཉིད་མེད་པས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་རྣམ་པར་མི་གཞག་སྟེ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་ན་དེ་བཞིན་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་འགག་པ་ན་ཡང་ཉམས་པ་མེད་ལ། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྐྱེ་བ་ན་ཡང་འཕེལ་བ་མེད་དེ། ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་དང་ཁུག་རྣ་གློ་བུར་པ་འོངས་པ་དང་བྲལ་བ་བཞིན་ནོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དགག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཉིད་ནི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་ནི་རྟག་པ་དང་ཐམས་ཅ
Chinese
四种行持都具足，才能证悟真如，否则不能。利益自他的方法，前面已经说过了。在利益自他的过程中，必须做到完全没有烦恼，因此最后才用真如本身来指示完全没有烦恼的方法。遍计所执和依他起的体性，说它们不存在，这是就法界而言的，这是作为修学的目标来说的。无分别智虽然是道的自性，所以是圆成实的自性，但在此偈颂中没有提到，因为它的体性将在别处阐述。因为遍计所执、依他起和圆成实不是一体，所以不是那样。遍计所执的法，显现为不存在，是不真实的。圆成实的自性是真实不颠倒的，所以这不是遍计所执的自性。依他起的自性，是遍计所执的所依，是缘起，显现为完全是烦恼的自性，而法界与此相反，因此也不是依他起的自性。因为它们不是唯一也不是他异，所以不是他异。因为依他起的自性，远离遍计所执的自性，就是圆成实的自性，所以也不是作为他异来安立的，就像无常等一样。因为灭和生时，它都如是安住。法界在贪欲等烦恼法灭尽时，也不会减少，在清净的道之自性生起时，也不会增多，就像天空突然出现和消失云彩一样。为了遮止我见之颠倒，这是就人无我而言的。暂时来说，我见本身不是我的体性。为什么呢？因为我
English
It is only when all four practices are complete that one sees the true nature; otherwise, one cannot. The method of benefiting oneself and others has already been explained. In the process of benefiting oneself and others, one must be completely free from afflictions. Therefore, in the end, the true nature itself is used to indicate the method of being completely free from afflictions. The nature of the imputed and the dependent, saying that they do not exist, is spoken in terms of the Dharmadhatu, which is spoken of as the object of study. Although non-conceptual wisdom is the nature of the path, it is the nature of the perfectly established, but it is not mentioned in this verse, because its nature will be explained elsewhere. Because the imputed, the dependent, and the perfectly established are not one, so it is not so. The imputed dharmas appear as non-existent and unreal. The nature of the perfectly established is true and not inverted, so this is not the nature of the imputed. The nature of the dependent is the basis of the imputed, is dependent arising, and appears as the nature of complete affliction, while the Dharmadhatu is the opposite of this, so it is not the nature of the dependent either. Because they are neither unique nor other, they are not other. Because the nature of the dependent, which is separate from the nature of the imputed, is the nature of the perfectly established, it is not established as other, just like impermanence and so on. Because it abides as such in cessation and arising. The Dharmadhatu does not diminish when afflictive dharmas such as desire cease, nor does it increase when the pure nature of the path arises, just as clouds suddenly appear and disappear in the sky. In order to prevent the inversion of the view of self, this is in terms of the selflessness of the person. For the time being, the view of self itself is not the nature of self. Why? Because I
Tibetan
ད་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྟེ། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་མི་རྟག་པ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཡང་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བས་བྱ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཉིད་ནི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ངན་པར་གནས་པ་ཡང་བདག་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ངན་པར་གནས་པ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་གཟུང་ངོ༌། །འདི་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའམ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་དམིགས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་སོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་སོ། །བདག་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་བདག་གིས་མི་དམིགས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་ནི་མེད་ཀྱི། སེམས་ཁོ་ན་ལ་བདག་ཏུ་འདོགས་པར་ཟད་དོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནོར་པ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐག་པ་ལ་སྤྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པ་བཞིན་ནོ། །ཐག་པ་ཡང་ནོར་ པ་ཙམ་ཟད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐག་པ་ལ་སྤྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པ་དང་བྲལ་བས་ལུས་དང་སེམས་ཉམ་ང་བ་མེད་པ་དང་འདྲའོ། །ཙམ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་བདག་གི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནོར་པ་ཙམ་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི། བདག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རང་བཞིན་རྒྱུན་ཆགས་རྟོགས་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་པ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རིག་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། །རིག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱིས་སོ། །དེ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ལྟ་བ་འདི་ལ་བརྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་དང༌། ཐོས་པ་དང༌། སྣོམ་པ་དང༌། མྱོང་བ་དང༌། རེག་པ་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པས་བྱས་སོ་ཞེས་པ་སྟེ། མཛངས་ཤིང་མཁས་པ་སུ་ཞིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མཐོང་ནས་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པས་བྱས་པར་ལྟ་བ་འདི་ལ་བརྟེན། བདག་མེད་པར་ཞི་བ་རུང་བར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ། བདག་དང༌། སེམས་ཅན་དང༌། སྲོག་དང༌། སྐྱེ
Chinese
現在所說的像那樣等等。我執是壞聚見，所有從心生起的法都不是實有的，無常的，即使在獲得自性的時候，也像是帶有作用，所以是帶有作用的。因此，我執本身不是我的體性。以同樣的方式，惡劣的處境也不是我的體性。說到惡劣的處境，指的是五取蘊。除了這兩者之外，也無法找到我的體性，意思是說，凡是存在的東西，都能被現量或比量所觀察到。色等等是現量所見，眼等等是比量所見。我無法被現量和比量所觀察到，因此，我是不存在的，只是徒勞地將心視為我。所謂的我執，就像是產生了錯覺，就像將繩子誤認為蛇。繩子也只是錯覺
English
Now, what is said to be like that and so on. Self-view is the view of the perishable collection. All phenomena arising from the mind are not existent, impermanent. Even when attaining self-nature, they appear as if accompanied by action, so they are accompanied by action. Therefore, self-view itself is not the nature of self. In the same way, the state of being in a bad situation is also not the nature of self. When speaking of being in a bad situation, it refers to the five aggregates of clinging. Other than these two, the nature of self cannot be found either, meaning that whatever existent things are, they are observed by direct perception or inference. Form and so on are by direct perception. The eye and so on are by inference. Self is not observed by direct perception and inference. Therefore, self does not exist, but it is merely a futile imputation of self onto the mind. What is called self-view is like a mistaken birth, like mistaking a rope for a snake. The rope is also just an illusion.
Tibetan
་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་དག་ལའོ། །ཆོས་དག་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ། ཆོས་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དག་ནི་བདག་མེད་པ་ལས་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་འདི་དག་ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་གིས་དམིགས་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འདི་དག་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་ཆོས་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་ཆོས་སུ་ལྟ་བ་ལ་གནས་པར་དམིགས་པ་དེ་དག་གལ་ཏེ་བདག་གམ་ཆོས་ཤིག་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ན་ཐར། སུ་ཞིག་ནི་ཐར་ཞེས་ཕྱིར་རྒོལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ལ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་དང་ཆོས་ རྣམས་མེད་ན་ཐར་གྱི་ཡོད་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །འདི་ལ་དོན་དམ་ཚུལ་གྱིས་ཞི་བ་དང༌། །སྐྱེ་བ་དེ་གཉིས་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་བདག་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཇི་ལྟར་འཁོར་བ་གང་ཟག་དང་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་ལ། ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་ཡང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ལྡན་ཏེ། འཁོར་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡང་ཡིན་པས་རྒྱུ་འདིས་ན་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །སྐྱེ་བ་ནི་འཁོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་དེ་ཟད་པ་ནི་ཐར་བ་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དགེ་བ་བྱེད་པ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུས་ལམ་བསྒོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་ཟད་པ་ནི་ཐར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ནོ། །སྔར་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའོ། །དོན་གྱི་རྣམ་པར་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་ཅན་རྟོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་འདི་ནི་ཡིད་ལ་བརྗོད་པ་ཙམ་ཁོ་ནར་ཟད་ཀྱི། འདི་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་
Chinese
也就是所谓的“造作者”等等的各种名称。对于法也同样可见，所谓的“具有法自性”应理解为“具有我”。与此相反，外道徒颠倒执着，从无我中显现执着为我。而声闻乘的行者们，对于这些法，正如凡夫俗子所执着的那样，认为这些具有我的自性，对于法产生颠倒。那些颠倒执着，安住于视我为我、视法为法的人们，如果我或法不存在，那如何解脱？谁能解脱？他们会这样反驳。对于他们，我们会说，如果凡夫俗子所臆造的我与法不存在，才能解脱，如果存在，则不能解脱。 “于此以胜义，寂灭与生起，二者无差别。” 这句话的意思是，以胜义谛无我的平等性而言，如同轮回中众生和凡夫俗子所臆造的法都是空性一样，涅槃也与之相同。法与人无我，在轮回与涅槃中具有平等性。轮回的真如是什么，涅槃的真如也是什么，因此轮回与涅槃没有任何差别。 生起即是轮回，因为它是从非如理作意的因缘所生等等。生起灭尽就是获得解脱，这也是行善、如理作意，以因缘修习道者们的果报，因此生起灭尽称为解脱。 “进入胜义智慧之四句”是指进入不可思议智慧，这是不共的。这是就菩萨们如何证悟法无我而言而说的偈颂。之前已经阐述了人无我，现在是法无我。 “以义显现之因乃是分别”。 意思是说，这各种各样的显现只不过是心中所说而已，实际上并不存在外在的色等事物。
English
That is, the various names such as "maker" and so on. It is also seen in the case of dharmas. The so-called "having the nature of dharma" should be understood as "having self." Contrary to this, the non-Buddhists are perversely attached, appearing to be attached to self from non-self. And the practitioners of the Hearer Vehicle, regarding these dharmas, just as ordinary people cling to them, think that these have the nature of self, and are perverse towards dharmas. Those who are perversely attached, abiding in seeing self as self and seeing dharma as dharma, if self or dharma does not exist, then how can they be liberated? Who can be liberated? They would retort in this way. To them, we would say that if the self and dharmas fabricated by ordinary people do not exist, then liberation is possible, but if they exist, then it is not possible. "In this, by the ultimate, quiescence and arising, the two have no difference." This means that, in terms of the equality of the ultimate truth of selflessness, just as the dharmas fabricated by beings in samsara and ordinary people are empty, so is nirvana the same. The selflessness of dharma and person has equality in samsara and nirvana. Whatever is the suchness of samsara is also the suchness of nirvana, so there is no difference between samsara and nirvana. Arising is samsara, because it arises from causes such as non-reasoned attention. The exhaustion of arising is the attainment of liberation, which is also the result of those who do good, attend to things properly, and cultivate the path through causes, so the exhaustion of arising is called liberation. "Four verses entering into ultimate wisdom" refers to entering into inconceivable wisdom, which is uncommon. These are verses spoken in terms of how Bodhisattvas realize the selflessness of dharmas. Previously, the selflessness of persons was explained, and now it is the selflessness of dharmas. "The cause of the appearance of meaning is discrimination." It means that these various appearances are merely what is said in the mind, and in reality there are no external things such as form.