English
The nature of distinguishing the reality of the wisdom of the noble ones that will be attained, the aspects of the Dharma of the self-nature that distinguishes, the previously shown objects to be refuted, and the one hundred and eight words that express the refutation of them, are extremely distinct places, and all of them do not have the attainment of true meaning, so they are just words. And the words themselves depend on the meaning, so they are not suitable for reality. Therefore, clinging to the characteristics of the object to be refuted and the Dharma that is refuted becomes an extreme, so please explain that to me. The Blessed One and others respond. For a while, the first way to cling to the two extremes is whether it is an outsider or one's own sect. All those with wrong views will become heretics, which will be shown below. Some of them did not exist before, some did not exist after disappearing, and some, such as vases and woolen cloths, do not exist with each other, and some, such as rabbit horns, do not exist at all, so they cling to the characteristics of non-existence. Those who are devoid of the meaning to be refuted, or those who have become the opposite of them, such as donkey heads and ox horns, are considered to be existing objects, and thus they cling to the extreme of existence. The so-called heretical view is that they rely on established tenets. The so-called heretic is one who is naturally perverse even though he has not heard of established tenets. Thus, the reason for being manifestly attached is also
Tibetan
ཞིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ས་བཟློག་པའི་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པར་མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པ་རྣམས་དེ་དང་མི་མཐུན་པ་བ་ལང་གི་རྭ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མཐའ་གཉིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་འདྲ་བའི་ལྟ་བ་འོར་ཅིག་པར་གདམས་པའོ། །སེམས་ཀྱི་ཁམས་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། ཁམས་ཀྱི་དོན་ནི་རྒྱུ་འམ་དབྱིངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང༌། གནས་དང་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བརྟགས་པ་ནི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ནམ། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། དེས་སྒྲོ་བཏགས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་གྱི་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློའི་མདུན་དུ་མེད་པའི་མཚན་མར་སྒྲོ་བཏགས་པ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཚན་མ་ལས་རྣམ་པར་ལོག་པ་ལ་མེད་པའི་མཚན་མར་བརྟག་པར་མི་བྱ་ཞེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོད་པ་དང༌། མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློ་ཡིས་བཅོས་ཤིང་བརྟགས་པ་ལས་ལོག་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་བརྟག་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། རྣམ་རྟོག་མ་རིག་ཆེན་པོ་སྟེ། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་ལྟུང་བར་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ཉིད་དུ་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློ་ཡིས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་མཚན་མར་བཟུང་ཞིང་མདུན་དུ་བྱས་ན། དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དམ། རི་བོང་གི་རྭ་དང༌། ནམ་མཁའི་པད་མ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་བཀག་པ་ཙམ་ནི་དེ་ལྟར་བདེན་མོད་ཀྱི། དེ་དག་མེད་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློ་ཡིས་མདུན་དུ་བྱས་ཤིང་མཚན་མར་བཟུང་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གཡང་སའི་མཐའ་ཞེས་བྱའོ། །མེད་པ་ལས་རྣམ་པར་ལོག་ཞེས་པ་ཡབ་དེ་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་མེད་པ་ལས་ལོག་པ་སྟེ། གཞན་དུ་ན། དགག་པ་བཀག་པ་སྒྲུབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་སྔར་བསྟན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གང་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་གནས་པ་རྣམས་དེ་ལྟར་རྟོག་མོད་ཀྱི། ཡང་དག་པར་ན་དེ་དག་གིས་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་ཅིང༌། བ་ལང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཅེས་བརྟག་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལྟོས་པར་བྱ་བ་བ་ལང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་བཟློག་པ་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་
Chinese
如是等。因此，对于彼等显现执著于无有兔角的颠倒者，则生起如牛角有之分别念。如是等以“大慧二边”等语，教诫此等邪妄之见。心之自性即是分别，界之义是因或界限。因此，于身及受用，以及处所及行境等所作之分别，是分别之自性，或是从彼因所生，即由彼所增益。如是自性之兔角是无有，如是于分别心前增益为无有之相，不应执著彼为远离有无之相，即是执著为无有之相。如是，一切法亦是从有无等相，由分别心所造作及执著而远离，不应如是执著，如云：“分别大无明，能令堕轮回。” 此亦如前所说，如是以分别心若执持一切戏论为相，则亦转为颠倒，如是显示之。因此，一切法之自性是空性，或兔角及虚空莲花等，仅于世俗中遮遣事物之体性，如是虽是真实，然以分别心执持彼等为无有，于心前执为相，即是名为颠倒之悬崖边。远离无有者，即是远离如是自性之无有，否则，则有“遮遣遮遣而成实”等过失，如前已说。如是等以“大慧任何”等语，彼等安住于颠倒者虽如是思惟，然于真实中，不应执著彼等为兔角无有，及牛角等是有，因为有无是互相观待之因。若如是，则应观待牛角等之有，因此，与彼相违之兔角是无有。
English
Such as these. Therefore, for those who are attached to the appearance of the absence of a rabbit's horn, which is a reversal, the thought arises that the horn of an ox exists. Such as these, with words like "Great Wisdom, Two Extremes," teach against such erroneous views. The nature of the mind itself is discrimination, and the meaning of "realm" is cause or limit. Therefore, the discriminations made regarding the body and its enjoyments, as well as places and objects of experience, are the nature of discrimination, or arise from that cause, that is, they are augmented by it. The nature of the rabbit's horn is non-existence, and in this way, before the discriminating mind, it is falsely attributed as a sign of non-existence. One should not cling to it as a sign of non-existence, which is separate from the signs of existence and non-existence. Likewise, all phenomena are also separate from the signs of existence and non-existence, which are fabricated and clung to by the discriminating mind. One should not cling to them in this way, as it is said, "Discrimination is great ignorance, causing one to fall into the ocean of samsara." This is also as previously stated. If one clings to all elaborations as signs with the discriminating mind, it will also turn into a reversal, as shown. Therefore, the nature of all phenomena is emptiness, or the rabbit's horn and the lotus of the sky, etc., only in conventional terms, the nature of things is negated. Although this is true, clinging to them as non-existent with the discriminating mind, holding them as signs before the mind, is called the edge of the cliff of reversal. To be separate from non-existence is to be separate from the non-existence of such a nature. Otherwise, there would be the fault of "negating negation and becoming real," as previously stated. With words like "Great Wisdom, Whatever," although those who abide in reversal think in this way, in reality, one should not cling to them as the rabbit's horn being non-existent and the ox's horn, etc., being existent, because existence and non-existence are mutually dependent causes. If so, then one should depend on the existence of the ox's horn, etc., therefore, the rabbit's horn, which is contrary to it, is non-existent.
Tibetan
ཉིད་དུ་བརྟག་པར་འོས་སོ་ཞེ་ན། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་རྣམ་པར་ལོག་ཅེས་པའི་དོན་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཁྱེན་པ་ལ་ཡང་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་བཤད་པའམ། གཞན་ཡང་གཟུགས་རྣམས་མི་མཐོང་ཚོར་བདག་ཀྱང་མི་མཐོང་ཞིང༌། འདུ་ཤེས་མཐོང་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ལས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གདུལ་བྱའི་ཐེ་ཚོམ་བཅད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཞུས་པ་སྟེ། དེའི་དོན་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ར་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང་སྣང་བའི་བློ་མ་དམིགས་པས་བློའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་བའི་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་དོ་ཞེས་དཔག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན། དེ་ལྟར་སྣང་བའི་བློ་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། གླང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ པའོ། །ལན་གྱི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་ན་དེར་སྣང་བའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་ནི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། ཡུལ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ཚད་མ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལས། རྣམ་པར་རྟོག་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཤེས་པའི་ཡུལ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ལ། རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། རྣམ་འགྲེལ་ལས་ཀྱང༌། རྒྱུ་མིན་ཡུལ་ཡང་ཇི་ལྟར་རུང༌། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་འབྲས་བུར་གྱུར་བ་བཀག་པས་རྒྱུ་བཀག་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་ས་ཕྱོགས་སུ་ཤ་ཟར་སྣང་བའི་བློ་བཀག་པས་ཤ་ཟ་དགག་པར་མི་ནུས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ན། དེ་ཉིད་དེར་སྣང་པའི་ཡུལ་ཅན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བློ་བྱུང་ཞེས་པའོ། །གལ་ཏེ་འདིར་ཤ་ཟ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་སྐལ་བ་ཡིན་པས་ཡོད་ཀྱང་དེར་སྣང་བའི་བློ་མི་འབྱུང་ལ། རི་བོང་གི་རྭ་ནི་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་མ་བསྐལ་ཞིང་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་དག་ཀྱང་ཆང་བས་དམིགས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ་གླང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་བདེན་མོད་ཀྱི། འདིར་རི་བོང་གི་རྭ་མད་ཅེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད
Chinese
如果说应当如此考察，那么就如“大慧”等所说，所谓“与圣者的智慧行境相违背”的意义，是因为即使在一切智者的智慧中也不显现。这是在《二谛分别》中所说的，或者如《般若波罗蜜多》中所说的“不見诸色，亦不见受者，不见想”等等一样。从“此后”等开始，是为了断除所化众生的疑惑而提出的问题。其意义是，因为没有见到分别和显现兔角的智慧，所以应当推断说，与成为智慧之境的兔角不同，作为外境的兔角是不存在的。如果存在作为外境的事物，那么显现的智慧就会被见到，就像牛角等一样。这是思考的方式。回答的意义是，如果存在兔角等事物，那么显现它们的有境智慧就会成为结果，境就会成为原因。正如《量决定论》中所说：“因为能够分别，所以知识的境是因，不是因则不成境。”《释量论》中也说：“非因如何成境？”就像这样。因此，因为遮止了分别兔角等有境智慧成为结果，所以遮止了因，这本身就是错误的。就像遮止了在地面上显现食肉者的智慧，不能遮止食肉者一样。这里“彼”的意义是，如果存在作为外境的兔角等，那么它本身就是显现它们的有境分别智慧等的原因，意思是依靠它而产生智慧。如果这里食肉者等是自性的部分，所以即使存在也不会产生显现它们的智慧，而如果兔角存在，那么由于没有被时间和自性所阻碍，并且眼睛等感官以及其他所缘的因缘也齐全，所以一定会成为所缘，就像牛角等一样。如果是这样，那也是对的。但这里说“兔角不存在”是完全的。
English
If it is said that it should be examined in this way, then as it is said, such as "Great Wisdom," the meaning of "being contrary to the sphere of activity of the wisdom of the noble ones" is because it does not appear even in the wisdom of the all-knowing ones. This is what is said in the "Distinction of the Two Truths," or as it is said in the "Prajnaparamita," "not seeing forms, nor seeing the recipient, not seeing thought," and so on. From "Then" onwards, the question is asked in order to dispel the doubts of the disciples. Its meaning is that because the wisdom that distinguishes and manifests the horns of a rabbit is not seen, it should be inferred that the horns of a rabbit, which are different from becoming the object of wisdom, do not exist as external objects. If there were some object that existed as an external object, then the wisdom that manifests it would be seen, just like the horns of a cow, and so on. This is the way of thinking. The meaning of the answer is that if there were objects such as rabbit horns, then the wisdom that manifests them would become the result, and the object would become the cause. As it is said in the "Tsadma Nampar Tandal Babpa": "Because it is able to distinguish, the object of knowledge is the cause, and what is not the cause does not become the object." The "Commentary on Valid Cognition" also says: "How can a non-cause become an object?" Like this. Therefore, because the wisdom that distinguishes the horns of a rabbit, etc., is prevented from becoming the result, the prevention of the cause is itself a mistake. Just as preventing the wisdom that manifests a meat-eater on the ground cannot prevent the meat-eater. Here, the meaning of "that" is that if there are rabbit horns, etc., that are external objects, then it itself is the cause of the wisdom that distinguishes them, and so on, meaning that wisdom arises in dependence on it. If here meat-eaters, etc., are a part of nature, so even if they exist, the wisdom that manifests them will not arise, and if rabbit horns exist, then since they are not obstructed by time and nature, and the senses such as the eyes and other conditions for perception are complete, they will definitely become the object, just like cow horns, etc. If that is the case, that is also true. But here it says, "Rabbit horns do not exist" is complete.