Tibetan
པའོ། །ཡང་གྲངས་ཅན་གཙོ་བོ་དབང་ཕྱུག་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི། རང་བཞིན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་དང༌། སྐྱེས་བུའི་བྱེ་བྲག་མཐོང་བ་དང༌། ཡོན་ཏན་སུམ་ཆ་མཉམ་པ་གཙོ་བོའི་རང་བཞིན་དང༌། དབང་ཕྱུག་རྟག་པ་རྣམ་འགྱུར་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་རིག་ཅིང་དབང་ཕྱུག་མཉེས་པར་བྱས་པ་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་པའོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་བདག་དུ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྒོམ་ཞིང༌། དེ་ལས་གཞན་རིག་སྔགས་དང་མཆོད་སྦྱིན་དང༌། གདོལ་བུ་དང་སྨེ་ཤ་ཅན་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་ད་ལྟར་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་སུ་དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་བསྲེགས་ཤིང་ཟད་པར་གྱུར་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གཙུབ་ཤིང་དང་གཙུབ་གཏན་ལ་མེ་ཕྱུང་ཞིང༌། མེ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་བསྲེགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཟད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་ཁོན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པ་མེད་པར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་སེམས་ཐོབ་པས། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན། ཁོ་བོ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའོ་ཞེས་ཤེས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྲིད་པ་ཆགས་མེད་བསམ་གཏན་པ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་ཕྱིན་པ་ཡང༌། །ང་རྒྱལ་ལྕགས་ཀྱུས་དྲངས་ནས་སུ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ཡང་ལྷུང་ངོ༌། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཐམས་ཅད་དང་དབང་ཕྱུག་གིས་བྱས་པར་མཐོང་ནས་དེ་མཉེས་པར་བྱས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་གོ །ཁ་ཅིག་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་འདི་ནི་གཅིག་གིས་གཅིག་ཞུགས་པ་སྟེ། བདག་ ལས་དེའི་ཡོན་ཏན་ལྡང་བ་དང་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཞིང༌། དེ་ཡིས་ལས་བསགས་པ་ལས་ཚེ་ལེན་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལས་གཞན་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་འདྲ་བའི་རྒྱུ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་བཞིན་དུ་གཏི་མུག་ལས། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དེ། དེ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་འདྲ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ། །ཅི་ཞིག་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་ཅེ་ན། བདག་སྡང་བ་དང་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་བྲལ་བ་ལའོ། །དེ་འདྲ་བ་ནི་ཚད་མས་གནོད་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་དེ་ལྟར་རྒྱུ་གཞན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་རྒྱུ་གཞན་མེད་བཞིན་དུ། དེ་འདྲ་བའི་རྒྱུ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཏི་མུག་བས་དེ་ཁོན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དེ། དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་ཐོབ་ལ་ཡང་སྔར་གྱི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་པའོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་བདེན་པ་དང་ལམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་པ་སྟེ། བདེན་པ་བཞི་དང་དེ་དག་རྟོགས་པའི་ལམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ། བདེན་པ་ནི་རྒྱུད་གཞན་དང་འབྲེལ་སའི་ཚུལ་དུ་ཡང་རྟོགས་ལ། ལམ་ནི་རང་རིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །ཡང་འདིར་བདེན་པའི་ལམ་ཞེས་གཞུང་འདོན་པར་བྱེད་དེ། རིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཚིག་གི་དོན་བཅུ་དྲུག་རྟོགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འདོད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཡོན་ཏན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་རྫས་དགུའི་བདག་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་སྤྱིའི་སྒོ་ནས་གཅིག་པ་དང༌། བྱེ་བྲག་གི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་པ་དང༌། དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་མཐོང་བའམ་གཞན་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་བདག་གི་ཡོན་ཏན་དགུ་རྩ་བ་ནས་བཅད་ན། ཡོན་ཏན་ཅན་གྱི་བདག་ཐར་པའོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་པས་རྟོག་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་རང་བཞིན་ལས་བྱུང་བར་མཐོང་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་གོ །འདི་ཡང་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའི་ལུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་གྱིས་བཤད་དེ། དེ་ནི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པས་ ཧ་ཅང་འགྲིག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གྲངས་ཅན་དབང་ཕྱུག་ཁས་མི་ལེན་པ་རྣམས་ནི། དེ་ཁོན་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་དེ། དེ་ཙམ་ཉི་ཤུ་ལྔ་ཤེས་ན། །གནས་ནི་གང་དང་གར་གནས་ཤིང༌། །རལ་པའམ་སྤྱི་འབུར་གནས་ཀྱང་རུང༌། །གྲོལ་བ་དེར་ནི་གདོན་མི་ཟ། །ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཁོན་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལ། སྐྱེས་བུ་ནི་སེམས་པ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ནང་ན་གནས་པའོ། །རང་བཞིན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ལས་དང་པོ་རྡུལ་དང་མུན་པ། སྙིང་སྟོབས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཞེ་སྡང་དང༌། གཏི་མུག་དང༌། འདོད་ཆགས་རྣམ་པ་གསུམ་པོའམ། ཡང་ཚོར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་བཏང་སྙོམས་དང༌། བདེ་བ་སྟེ། དེ་གསུམ་ཆ་མཉམ་པའི་གནས་སྐབས་ནི་གཙོ་བོའི་རང་བཞིན་ནོ། །གཙོ་བོ་ལས་ཆེན་པོ་སྟེ་དེ་ནི་བློའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ང་རྒྱལ་ལོ། །ང་རྒྱལ་ལས་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལྔ་
Chinese
又，数论派主我和自在天等说，自性二十四和，补特伽罗的差别显现，功德三部分平等是主我的自性，自在天是常法，是种种变化的作者。如是知晓并令自在天欢喜，则认为是解脱。又有一些人修持有我执著的瑜伽，此外，认为吠陀真言和祭祀，旃陀罗和食肉者以及婆罗门等现在不是真实的，以这样的智慧，将执著于福德和非福德业的相完全焚烧殆尽，如钻木取火，火将木头烧尽一般。如是灭尽则认为是解脱。又有一些人没有以智慧如实了知真如，获得有顶天之间的心，于无所有处生处之间离贪，知道“我已舍弃一切烦恼”，因而认为是解脱，这是外道离贪者的智慧。这不是解脱，如云：“无有世间生灭之禅定者，即使到达有顶天，也被我慢的铁钩牵引，堕入地狱。”如是说。又有一些人认为一切都是自在天所造，令其欢喜则认为是解脱。又有一些人认为世界的生起是互相涉入的，从我产生它的功德增长和贪欲等烦恼，由此积业而取后有。除此之外，不是自在天等因所生，如是对这样的因显现贪执，由于愚痴，不能如实通达世间和出世间的真实因，由于不能通达，而认为是解脱，这是颠倒的。从什么中认为是解脱呢？从我远离嗔恨和贪欲等功德而认为是解脱。如是则是被量所害的颠倒之见。另一种
English
Furthermore, those who speak of the Samkhya school, along with the chief and Ishvara, say that the twenty-four aspects of nature, the distinction of the individual seen, the equality of the three qualities, are the nature of the chief, and Ishvara is the eternal maker of various transformations. Thus, knowing and pleasing Ishvara is considered liberation. Some also meditate on yoga with the object of self, and others, with the wisdom that mantras and sacrifices, Chandalas, meat-eaters, Brahmins, etc., are not true now, completely burn and exhaust the signs of merit and non-merit karma, just as fire is produced by rubbing wood and the fire burns the wood itself. Thus, exhaustion is considered liberation. Some, without realizing reality as it is with wisdom, obtain the mind up to the peak of existence, and when they are free from desire up to the sphere of nothingness, they know that they have abandoned all afflictions, and thus consider it liberation, which is the wisdom of those who are externally free from desire. This is not liberation, as it is said: "Even meditators without attachment to existence, who have reached the peak of existence, are drawn by the iron hook of pride and fall into hell." Some see that everything is done by Ishvara and consider it liberation by pleasing him. Some think that the origin of the world is the intermingling of one with another, from which its qualities arise from the self and transform into afflictions such as desire, and from accumulating karma, one takes rebirth. Other than that, it is not caused by Ishvara and other causes. While being attached to such causes, due to ignorance, they do not understand the true causes of the world and beyond as they are. Because they do not understand it, they think it is liberation, which is a perversion. From what do they think it is liberation? From being free from qualities such as self-hatred and desire. Such a view is a perversion harmed by valid cognition. Another
Chinese
又，这些的意义是，像那样不是从其他因产生的，在没有其他因的情况下，由于以对那样的因显现执著的方式愚昧，所以不能如实地领会那本身。因此，不能获得寂灭，而且也像以前那样如实地领会，而认为寂灭。还有一些人认为领会真谛和道路而寂灭，即领会四谛和领悟它们的道路。真谛也以与他相续相关联的方式领悟，道路则以自证的方式领会。又，这里宣讲“真谛之道”的论典，例如，理智者们认为领悟十六句义而寂灭。还有一些人领会二十四功德和具有功德的九种实体的自性等，总的方面是一，个别的方面是各异，并且那本身也变成两者和非两者，像那样见到，或者另外特别地，如果从根本上断除我的九种功德，具有功德的我就是解脱，像胜论派那样认为。还有一些人认为一切事物都是无因的，从自性产生的，而认为寂灭。教师智祥说，这也是顺世外道的宗派，因为他们认为是从因产生的，所以不太正确。不承认数论自在的那些人，认为领会那二十五谛而获得寂灭。仅仅知道那二十五，住所无论在哪里，住在头发或肉髻中也可以，解脱就不会被魔所吞噬。这样教导。在那二十五谛中，士夫存在于有情识的自性中。二十四自性中，最初是微尘和黑暗，勇气三种形态，即嗔恨和愚痴和贪欲三种，或者如果从感受的角度来说，是痛苦和舍和快乐，那三种平衡的状态就是主体的自性。从主体产生大，那也是智慧的类别，从那产生我慢。从我慢产生声等五境。
English
Furthermore, the meaning of these is that, like that, they do not arise from other causes, and in the absence of other causes, due to being ignorant in the manner of manifestly clinging to such causes, they do not comprehend that very nature as it is. Therefore, they do not attain nirvana, and also, just as before, they comprehend it as it is, and conceive of nirvana. Some also conceive of nirvana by comprehending the truth and the path, that is, comprehending the Four Noble Truths and the path to realize them. The truth is also understood in the manner of being related to other continuums, and the path is comprehended in the manner of self-awareness. Moreover, here the scriptures proclaim the "path of truth," such as the logicians who believe that nirvana is attained by understanding the sixteen meanings of words. Some also comprehend the twenty-four qualities and the nature of the nine substances possessing qualities, etc., being one in general and different in particular, and that itself also becomes both and not both, seeing it in that way, or also especially, if the nine qualities of the self are completely cut off from the root, the self possessing qualities is liberation, as the Vaisheshikas believe. Some also believe that all things are causeless, arising from their own nature, and conceive of nirvana. The teacher Yeshe Pal said that this is also the system of the Lokayatas, and it is not very correct because they believe that it arises from causes. Those who do not accept Samkhya and Ishvara believe that nirvana is attained by comprehending those twenty-five realities. If one knows only those twenty-five, no matter where the dwelling is, whether dwelling in the hair or the topknot, liberation will not be devoured by demons. This is what is taught. Among those twenty-five realities, the Purusha exists within the nature of sentient beings. Among the twenty-four aspects of nature, the first are the three aspects of dust and darkness, and courage, namely, the three of hatred, ignorance, and desire, or if considered from the perspective of feeling, they are suffering, equanimity, and happiness, and the state in which those three are in equilibrium is the nature of the principal. From the principal arises the great, which is also a category of intelligence, and from that arises ego. From ego arise the five objects of sound, etc.