Tibetan
ལྷུང་ཞེས་པ་ལ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང༌། དེ་རྣམས་ཉིད་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་དང༌། བཟུང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་ཤིང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྒྲོ་འདོགས་དགག་པ་སྟེ། དེས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པ་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་ཤེས་ཁྱད་མེད་པར་དོགས་པ་སེལ་བའོ། །གལ་ཏེ་ཡེ་ཤེས་སྔ་མ་དེ་ཉིད་གཉིས་ཀྱང་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཆགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཆགས་པའི་སེམས་དང་འབྲེལ་མོད་ཀྱི་གང་ལ་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྲོ་བའི་ལྡོག་པ་དེ་ཉིད་ནས་མངོན་པར་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ཆགས་པ་དེ་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །གསུམ་འདུས་པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྔ་མ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལས་སུ་བྱ་བ་སྐྱེས་པ་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཐོབ་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྔར་ བསྟན་པ་ལྟར་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིགས་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཡོད་པས་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གློ་བུར་དུ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པའོ། །འོན་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དྲི་མ་གློ་བུར་བ་ལམ་གྱིས་སྦྱངས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །དེས་ན་དེ་འདྲ་བའི་ཡེ་ཤེས་གློ་བུར་དུ་འཇུག་ཅིང་ལྡོག་པ་མེད་པ་སྟེ། ཆུ་ལ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གློ་བུར་དུ་ཞུགས་ཤིང་ལྡོག་པ་མེད་པ་དང་མཚུངས་སོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ནི་ཀུན་གཞི་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ལས་སོག་ཅིང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་བྱེད་ལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་ལས་ཆུད་ཟོས་པར་བྱེད་པའོ། །ཡེ་ཤེས་དང་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའམ། ཡང་ན་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྣང་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅིང༌། དེ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་མཐུ་ཡང་རབ་ཏུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པར་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པའོ། །སེམས་ཀྱི་ལས་ཇི་ལྟར་སོག་ཅེ་ན། ཡུལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དང་འབྲེལ་ཅིང་དེ་ལྟར་བརྟགས་པས་སོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང༌། དེ་ལྟར་བརྟགས་པའི་དོན་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པའོ། །ཡང་དོན་དམ་པ་ཤེ
Chinese
所谓“堕”，即如实通达蕴等之自性，以及彼等之无常、痛苦等，人无我，所执无自性之法性，并遮破颠倒之增益。因此，与世间之智慧不相同。又，所谓“其他”等，是为了消除先前所示之智慧与识无有差别的疑惑。如果说，先前的智慧本身，不也是执着于各种境吗？虽然与如此执着的“心”相关联，但从成为智慧之反体本身而言，并非是显现执着之自性。而显现执着，特别是指意的“识”。三者聚合是指根、境与作意之前者，彼等之作用，具有产生之自性，是指五根的“识”。无所得之自性，如先前所示，如明镜般的智慧之种姓，从无始以来就存在，并非由道的力量而突然获得。然而，仅仅是颠倒的、突发的垢染被道所清净而已。因此，如此之智慧，是突然进入且不退转的，如同水中的月亮，突然进入且不退转一般。偈颂之义是，如先前所示，阿赖耶识和意识等积聚业并产生异熟果，而智慧则了知彼等之自性为空性，从而如实辨别并使业无效。智慧和般若是否属于同义词？或者如先前所说？如此，般若使无有显现之智慧获得法身之体性，并且从中也能极大地获得成办有情之利益的能力。或者，智慧是以无有生灭如先前所示，以普遍的方式了知无有而摄持的。心的作用如何积聚呢？与各种境显现相关联，并如此分别而积聚。智慧如何辨别呢？对于如此分别之义，如实了知的智慧进入。又，胜义谛
English
The term "fallen" means to truly understand the self-nature of the aggregates and so on, as well as their impermanence, suffering, etc., the selflessness of persons, and the nature of phenomena as being without inherent existence in what is grasped, and to refute the superimpositions of inversion. Therefore, it is not the same as worldly wisdom. Furthermore, the term "other" and so on is to dispel the doubt that the previously shown wisdom and consciousness are no different. If it is said that the previous wisdom itself is not also attached to various objects? Although it is related to the mind that is so attached, it is not the nature of manifest attachment from the very opposite of becoming wisdom. Manifest attachment is especially the consciousness of the mind. The aggregation of the three refers to the former of the senses, objects, and attention. The function of these, which has the nature of being born, is the consciousness of the five senses. The nature of non-attainment is, as previously shown, the lineage of mirror-like wisdom that has existed since beginningless time, and is not suddenly attained by the power of the path. However, it is only the inverted, sudden defilements that are purified by the path. Therefore, such wisdom enters suddenly and does not regress, just as the moon in the water enters suddenly and does not regress. The meaning of the verses is that, as previously shown, the alaya consciousness and consciousness, etc., accumulate karma and produce different ripening fruits, while wisdom realizes the emptiness of their nature, thereby truly distinguishing and rendering karma ineffective. Are wisdom and prajna synonymous? Or as previously stated? Thus, prajna enables the wisdom without appearance to attain the nature of the Dharmakaya, and from it one can also greatly obtain the power to accomplish the benefit of sentient beings. Alternatively, wisdom is encompassed by knowing that there is no arising or ceasing as previously shown, in a general way. How does the action of the mind accumulate? It is related to the appearance of various objects, and it accumulates by distinguishing in this way. How does wisdom distinguish? Wisdom that truly knows enters into the meaning of such distinction. Also, the ultimate truth
Tibetan
ས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་སྣང་བ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འཇུག་ཅིང༌། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མ་འདྲེས་པ་ལ་འཇུག་པའོ། །སྣང་བ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ནི། སེམས་དང་ཡིད་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། །གཟུང་འཛིན་དུ་རྟོག་པའི་ཆོས་དང་འབྲེལ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་སྔར་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྐྱོན་དུ་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་མན་ངག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་འདྲ་བ་བཀག་ཅིང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡིན་ལ། བརྟག་བྱའི་ཡུལ་སྟོང་པར་མ་རྟོགས་པས་རྗེས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བའོ། །ཞེ་དང་བཟོད་པའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་འཕགས་པར་སྟོན་པ་སྟེ། གོང་ནས་གོང་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཞི་བ་དང༌། ཟབ་མོའི་དོན་ལ་བཟོད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་ཅིང་མཐར་ཐུག་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །དགེ་བ་ནི་ཉེས་པའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་སྟེ། གཞན་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ། མཚན་མ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་སྤངས་པའོ། །ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བར་རྟོགས་པ་དང༌། དངོས་པོའི་བྱེ་བྲག་ཇི་སྙེད་པ་ཤེས་པའོ། །ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་གསུམ་ལ་ཡང་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་གྱིས་བཤད་དེ། །དེ་ལྟར་ན་ང་ཡིས་སྔར་སྦྱངས་པའམ་བཤད་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་འདྲ་བའི་ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་ཞིང་གཉིས་སུ་སྣང་བ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཚིག་གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་འགྱུར་བར་ལྟ་བ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་མ་སྟེ་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །རྒྱུ་ནི་ཕྱི་རོལ་པས་བརྟགས་པའི་བྱེད་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་བྱུང་བའི་ཚེ་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་རྐྱེན་མང་པོ་འདུས་པ་སྟེ་དེས་དྲི་དང་རོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །ལྟ་བ་ནི་མཐོང་བའི་རྣམ་པ་སྟེ་ཡུལ་འགའ་ཞིག་འདོད་བྱའི་རྣམ་པར་མཐོང་བ་ལས་
Chinese
地的智慧是趋入于无有显现的真如，世俗的智慧是趋入于不杂乱的法的差别。证悟无有显现的智慧和智慧是，舍弃心和意等，是超胜世间的殊胜智慧。与能取所取而分别的法相关联的是声闻等的智慧。如果那样的话，声闻等也具有不分别的智慧，难道不是以前这样说过吗？不是的，那是从视分别念为过患的角度，以诀窍的力量遮止了那样的分别念，并且是在等持的状况中。因为没有证悟所观察的对境为空性，所以在后得的智慧中就会产生分别念。忍和宽容等显示了如来智慧的超胜之处，从上到上颠倒止息，并且对于甚深之义具有宽容的智慧，因为殊胜和究竟而超胜。善是远离一切罪业的习气，是从与他者不同的意义中产生的，是舍弃了行相和烦恼的普遍行为。三种智慧是了知圣者的差别，以及如实了知法的体相，以及了知事物有多少差别。对于闻、思、修三种智慧，导师智吉祥也作了解说。这样的话，就应当加上我以前学习或讲说的智慧。那样的智慧不具足声闻和独觉的二乘，并且是完全舍弃了显现为二元的现象，是超胜世间的殊胜智慧。其他的词语就是了知而已。另外等显示了世间智慧的差别，显示了外道徒的观点是变化无常的。其中，体相就是行相，也就是颜色等行相发生变化。因是外道所考察的作者，也就是结果产生的时候发生变化。结合是众多因缘聚合，因此气味和味道等发生变化。见是见到的形象，也就是从将某些对境视为可欲的形象中
English
The wisdom of the ground is to enter into the suchness of non-appearance, and the conventional wisdom is to enter into the unmixed distinctions of phenomena. The wisdom and knowledge that realizes non-appearance is the abandonment of mind and intellect, and so on, which is the supreme wisdom that transcends the world. The wisdom of the Hearers and so on is related to the phenomena that are conceptualized as the apprehended and the apprehender. If that is the case, haven't the Hearers and so on also been said to possess non-conceptual wisdom? No, it is not, because it is from the perspective of seeing conceptualization as a fault, and by the power of the pith instructions, such conceptualization is prevented, and it is in the state of equipoise. Because the object to be examined is not realized as emptiness, conceptualization arises in the subsequent wisdom. Patience and forbearance, and so on, show the excellence of the Tathagata's wisdom, from higher to higher, the reversal is pacified, and the wisdom of forbearance towards the profound meaning is excellent and ultimately surpasses. Virtue is the separation from all the imprints of faults, it arises from the meaning that is different from others, and it is the abandonment of the pervasive activities of characteristics and afflictions. The three wisdoms are the knowledge of the distinctions of noble beings, the realization of the characteristics of phenomena as they are, and the knowledge of how many distinctions there are in things. The teacher Yeshe Pal also explained the three wisdoms of hearing, thinking, and meditation. In that case, it should be added that I have previously studied or spoken about wisdom. Such wisdom does not possess the two vehicles of Hearers and Solitary Buddhas, and it is the complete abandonment of the phenomena that appear as duality, it is the supreme wisdom that transcends the world. Other words are just knowledge. Furthermore, and so on, shows the difference between worldly wisdom and shows that the views of the Tirthikas are impermanent. Among them, the characteristic is the sign, that is, the sign of color and so on changes. The cause is the agent examined by the outsiders, that is, it changes when the result arises. Combination is the aggregation of many causes, so the smell and taste and so on change. Seeing is the form of seeing, that is, from seeing some objects as desirable forms