Tibetan
སོགས་བར་སྣང་བ་ལ། འདི་ཉིད་གཞན་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་བྱུང་བ་འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདི་ནི་སྒྲའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྒྱུའི་སྒོ་ནས་མཚོན་ཏེ་བསྟན་པའོ། །རྨི་ལམ་གྱི་ཚིག་ནི་ཉིད་ཀྱིས་བསླད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ལྷ་སྦྱིན་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ལ་སྔོན་གྱི་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་མྱོང་བ་མཚམས་སྦྱར་ནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང༌། དེ་ལས་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་ལྟར་རྟོག་ཅིང་སྣང་བའི་ཡུལ་མེད་པར་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྣང་བ་ནི་རྨི་ལམ་མོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཚིག་གོ །འདི་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་སྟེ་སྒྱུ་མའི་དཔེ་གཞན་རྣམས་དང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་བ་ནི་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་སྣང་བའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་གོ །གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚིག་ནི་སྔོན་དགྲས་བྱས་པའི་ལས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྟེ། གང་དག་གིས་གནོད་པ་བྱས་པ་དང༌། དེས་ཉེ་བར་ མཚོན་པ་སུ་དག་གིས་ཕན་བ་བྱས་པ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མདོར་ན་ཉོན་མོངས་པའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཚིག་སྟེ། ཚིག་རྩུབ་པོ་འབྱིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚིག་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་སྤྲོས་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རང་གི་ས་བོན་ཞེས་པ་སྟེ། གནས་ངན་ལེན་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ས་བོན་ཏེ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་གོ །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཁ་ཏོན་བྱ་བ་འདོན་པ་ལྟར་འཕྲལ་ལ་དོན་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་མེད་ཀྱང་སྔོན་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བྱུང་བའི་ཚིག་སྟེ། འདི་ཡང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པར་གཏོགས་པའི་ཀུན་ནས་བསློང་བའི་ཚིག་གོ །སྔར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ནི་འཕྲལ་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་སྣང་ཞིང་ཞེན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས། འདི་དག་མི་མཚུངས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རྨི་ལམ་གྱི་ཚིག་ནི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཚིག་ཡིན་ལ། གཞན་གསུམ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཚིག་གོ །དེའི་ཕྱིར་སྔར་གྱི་ཚིག་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་ཡང་འདི་དག་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཚིག་གི་རྒྱུ་ནི་དེ་དག་ཙམ་དུ་འདུས་པ་མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་གཞན་དག་ཡོད་པ་རྣམས་ཞུས་པའོ། །ཚིག་རྣམ་པར་རིག་པ་རྟོག་པ་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་སྔ་མ་ལྟར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་འམ། ཡང་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མངོན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། རྟོག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པས་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་ཤེས་པ་དེའི་བདག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །དེ་ཡང་ཡུལ་ལམ་དུས་གང་དུ། རྒྱུ་ཅི་ལས། རྣམ་པ་ཇི་ལྟར། རྐྱེན་གང་གིས་འབྱུང་བ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །ལན་གྱི་དོན་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་དོན་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་འམ་དེའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དང༌། བརྗོད་པར་འདོད་པ་དང་རྐན་དང་ལྕེ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཡིན་ལ། ཡུལ་ལམ་དུས་ཀྱང་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་ཡུལ་ལམ་དུས་ཉིད་དོ། །རྣམ་པ་ནི་ཡི་གེའི་གོ་རིམས་བཀོད་པའི་ཚུལ་དུའོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སྟོང་བའོ་ ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་དུ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གཅིག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་ལ་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་འགག་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ཚིག་དང་ཚིག་ཀུན་ནས་སློང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དོན་དམ་པར་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་ཅེས་པ་སྟེ། སྔར་ཚིག་གི་སྙིང་པོ་དྲིས་པའི་ལེན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཚིག་གམ། ཚིག་གིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་དོན་དམ་པ་ཉིད་འགོག་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་པ་གང་དག་གི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཁས་ལེན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཐོག་མེད་དུས་ཀྱི་ཚངས་པ་རྟག །ཡང་དག་སྒྲ་ནི་ཡིག་འབྲུ་གང༌། །ཞེས་པ་དང༌། གཞན་ཡང༌། ཨོཾ་ཞེས་ཡི་གེ་གཅིག་པོ་ཚངས། གང་གིས་བརྗོད་ཅིང་ང་ལ་ནི། །རྗེས་སུ་དྲན་པར་གྱུར་པ་དེ། །ལུས་འདི་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་སུ། །འགྲོ་བ་མཆོག་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་པ་སྟེ། སྣ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་སྒྲའི་ཚངས་པ་དོན་དམ་པ་མཆོག་ཏུ་བདེན་པ་སྟེ། དེས་ན་སྒྲ་དང་དོན་ཀྱང་གཅིག་པར་འདོད་དོ། །ཡང་གཞན་དག་སྒྲ་ནི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དངོས་པོའི་དབང་གིས་ཞུགས་པ་སྟེ། དེས་ན་དེའི་དོན་ནི་དོན་དམ་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདིར་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱང༌། ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ། །ར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ། །པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང༌། ཡང༌། ཨ་ནི་ཡིག་འབྲུ་ཀུན་གྱི་མཆོག །དོན་ཆེན་ཡི་གེ་དམ་པ་ཡིན། ཁོང་ནས་འབྱུང་བ་
Chinese
等等在虚空中。对于将此展示给他人等等的显现执着所产生的，这是色。这是声音等等，通过因的方式来表示和展示。梦中的语言是，在自己被迷惑的状态中，显现为天授等等，将之前的体验与“这就是它”联系起来，然后回忆起来，并且从那之中醒来的状态中，知道如此分别和显现的境不存在而产生的。如此显现就是被称为梦的语言。这只是一个例子，其他的幻术的例子，以及在一切法中显现如同梦，是无实体的显现，这是所说的语言。恶劣状态的分别念的语言是，回忆起之前敌人所做的事情，谁造成了伤害，以及谁给予了帮助等等。简而言之，是依赖于烦恼的因缘而产生的语言，例如说粗暴的语言等等。从无始以来分别念的语言是，对于无始以来的各种戏论显现执着的恶劣状态的自性种子，也就是那个恶劣状态本身是各种分别念的种子，从那之中产生的语言。那又是如何呢？就像念诵要念诵的东西一样，虽然当下没有显现总体的意义，但却是由于之前习惯的习气所产生的语言。这也是属于所知障的遍计所起的语言。之前所说的特性的语言是，当下显现为色等等的意义并且执着所产生的，因此，这些是不相同的。其中，梦中的语言是被对治的方面所包含的语言，而其他三种是不相顺的方面所包含的语言。因此，之前的词语一百零八等等，也应该知道是被这些所包含的。然后，又以“世尊”等等，询问了语言的因不是仅仅聚集在那些之中，还有其他的因。语言的了别是分别，意思是语言的了别作用如同之前一样变成了分别的自性，或者了别是显现的
English
Etc. in space. This, arising from manifest clinging to showing this to others, etc., is form. This is sound, etc., which is shown and demonstrated by way of cause. The language of dreams is that in a state of being deluded by oneself, appearing as Devadatta, etc., connecting the previous experience with "this is it," then remembering it, and in the state of waking up from that, knowing that the object of such discrimination and appearance does not exist. Such an appearance is the language called dream. This is just an example, other examples of illusion, and appearance in all dharmas is like a dream, it is an appearance without substance, this is the language that is spoken. The language of the conceptualization of a bad state is the recollection of what the enemy did before, who caused harm, and who gave help, etc. In short, it is the language that arises depending on the cause of afflictions being close, such as speaking harsh words, etc. The language of conceptualization from beginningless time is the self-nature seed of the bad state of manifest clinging to various elaborations from beginningless time, that is, that bad state itself is the seed of various conceptualizations, the language arising from that. How is that again? Just like reciting something to be recited, although the general meaning does not appear immediately, it is the language arising from the habit of previous familiarity. This is also the language of pervasive arising belonging to the obscuration of knowledge. The language of the characteristics previously shown is that it appears immediately as the meaning of form, etc., and arises from clinging, therefore, these are not the same. Among them, the language of dreams is the language included in the aspect of antidote, while the other three are the languages included in the aspect of disagreement. Therefore, the previous words one hundred and eight, etc., should also be known to be included in these. Then, again with "Bhagavan," etc., he asked that the cause of language is not only gathered in those, but there are other causes. The discernment of language is discrimination, meaning that the function of language's discernment has become the nature of discrimination as before, or discernment is the manifest.
Chinese
与“行境”结合，无分别智所缘之境，即是彼识之所有者。至于在何处之境或何时，由何因，如何相，何缘而生，应如是连缀词句。答复之义，如前所示，因与缘显现为总义之相，或是彼等习气之自性。以及想要表达之处，即是口颚与舌等之所在。境或时，亦是因缘聚合之境或时本身。相，即是文字次第排列之方式。如是，所说缘起，于胜义中为空性。 为了阐释所说之义，有“大慧请问”等。若为一，则不能使意义明显，因为自体之作用与能作者已止息。如是，从词与词引发之分别，于胜义中，因其不可说是彼或异，故说为无自性。应将此与先前询问词之精要的答复结合起来。又，“大慧请问”等，是从其他方式遮止词，或词所应指之胜义谛本身。某些外道主张词与文字本身是胜义谛，如云：“无始时之梵天常，真实语即是诸字母。”又云：“嗡（藏文：ཨོཾ，梵文天城体：ओम्，梵文罗马拟音：oṃ，汉语字面意思：嗡）字唯一梵，何者语我而，彼随念者，舍此身已，至上处去。”如是，所有种种皆是声音之梵天，于胜义中极度真实，因此他们认为声音与意义是一体的。另一些人则说，声音如实地表达事物，是随事物之力量而产生的，因此，其意义是胜义之自相。在此，佛教徒也说：“阿（藏文：ཨ，梵文天城体：अ，梵文罗马拟音：a，汉语字面意思：阿）字是不生之故，是诸法之门。ra（藏文：ར，梵文天城体：र，梵文罗马拟音：ra，汉语字面意思：惹）字是离尘之故，是诸法之门。pa（藏文：པ，梵文天城体：प，梵文罗马拟音：pa，汉语字面意思：帕）字是显示胜义之故，是诸法之门”等等。又说：“阿字是诸字母之首，意义重大是神圣字母，从心中生起
English
Combined with "object of activity," that which is made an object by non-conceptual wisdom becomes the possessor of that consciousness. Furthermore, in what place or time, from what cause, in what manner, and by what condition does it arise? These words should be connected accordingly. The meaning of the answer is that, as previously explained, cause and condition appear as the aspect of a general meaning or become the nature of their predispositions. And the place one wishes to express is the location of the palate, tongue, and so on. The place or time is also the place or time itself where causes and conditions gather. The manner is the way in which the order of letters is arranged. Thus, what is taught as dependent arising is empty in the ultimate sense. To explain the meaning of what was taught, there is "Mahamati's question," and so on. If it were one, it would not make the meaning clear, because the action and the agent cease in itself. Thus, the discrimination that arises from words and all words is without inherent existence because, in the ultimate sense, it cannot be said to be the same as or different from that. This should be combined with the answer to the previous question about the essence of words. Again, "Mahamati's question," and so on, also refutes the ultimate truth of words or the object to be indicated by words from another perspective. Some non-Buddhists assert that words and letters themselves are ultimately true, as it is said: "The eternal Brahma of beginningless time, the true sound is every letter." And also: "Om（藏文：ཨོཾ，梵文天城体：ओम्，梵文罗马拟音：oṃ，汉语字面意思：Om）, the single letter is Brahma, whoever speaks me and remembers me, having abandoned this body, goes to the supreme state." Thus, all varieties are the Brahma of sound, supremely true in the ultimate sense, and therefore they believe that sound and meaning are one. Others say that sound expresses things as they are, arising from the power of things, and therefore its meaning is the self-characteristic of the ultimate truth. Here, Buddhists also say: "A（藏文：ཨ，梵文天城体：अ，梵文罗马拟音：a，汉语字面意思：A） is the door to all dharmas because it is unborn. Ra（藏文：ར，梵文天城体：र，梵文罗马拟音：ra，汉语字面意思：Ra） is the door to all dharmas because it is free from dust. Pa（藏文：པ，梵文天城体：प，梵文罗马拟音：pa，汉语字面意思：Pa） is the door to all dharmas because it reveals the ultimate truth," and so on. And also: "A is the best of all letters, a great meaning is a sacred letter, arising from within.