Tibetan
ས་པ་དང༌། མི་མཛད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་ཀུན་ཏུ་མི་མཐོང་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གསུངས་པའོ། །ནོར་པ་སྤངས་ནས་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞིགས་ཏེ་ཁང་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་བྱས་པ་ན་མི་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡོད་པ་དང༌། མེད་པའི་མཚན་མར་རྣམ་པར་རྟོག་ན་དེའི་ཚེ་མཚན་མར་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་ནོར་པ་ཡིན་ཏེ། རབ་རིབ་ལེགས་པར་མ་གསོས་པས་མ་དག་པ་ལྟ་བུར་མཚན་མས་ཡེ་ཤེས་གློངས་པར་འགྱུར་རོ། །བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའི་དོན་ཏོ། །སྒྱུ་མ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྟར་མེད་དེ། དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་ཁྱབ་པས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ། གཟུགས་ལས་བརྩམས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི་སྒྱུ་མ་དང་མཚུངས། རྨི་ལམ་དང་མཚུངས་ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་སྣ་ཚོགས་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་མཚན་ཉིད་ཀུན་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཇི་དེ་ལྟ་བུ་དངོས་པོ་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལགས་སམ་ཞེས་གསོལ་པ། གཟུགས་རྣམས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་སུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལ་སོགས་པར་བྱིས་པས་བརྟགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ རྒྱུ་མེད་པར་མཐོང་བའི་སླད་དུ་ཞེས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རྒྱུ་མི་མཐོང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦོམ་པོ་དང༌། ཕྲ་མོ་རྣམ་པའི་ཆུར་དབྱེ་བ་ན་སྟོང་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་བུ་དང་སྔགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྱུ་མ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁྱིས་པས་བརྟགས་པ་ནི་ཤེས་པ་སོ་སོར་སྣང་བ་ཙམ་ཉིད་དོ་ཞེས་སོ། །དེ་བས་ན་ཐམས་ཅད་རིག་པས་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། ལོག་པ་མྱུར་བའི་གློག་དང་འདྲ་བ་སྟེ། དེས་ན་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བའོ། །ལོག་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བ་ནི། སྟོང་པ་རྣམས་ཏེ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ཚད་མའོ། །མྱུར་བའི་གློག་དང་འདྲ་བ་དེས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཏེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རོ། །གང་གིས་རྨི་ལམ་དང༌། སྒྱུ་མ་དང༌། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པར་རི་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཕྱི་རོལ་དང་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་པར་རོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་མེད་པས་མི་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྒྱུ་མ་ནི་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་པའི་ཆོས་དང་མཐུན་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་དོ་ཞེས་པར་རོ། །གང་ཡང་མདོ་སྡེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དུ་མར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མ་སྐྱེས་པ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་གསུངས་པ། དེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གདོན་མི་ཟ་བའི་སླད་དུ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དམ་པའི་ཆོས་འདིར་གླེང་བར་མཛད་དོ། །ཆོས་གང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ལ་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སོ་སོར་སྣང་བ་མེད་ལ། སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ལགས། དེ་བས་ན་འདི་འགལ་ལོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དགོངས་པའོ། །དེར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཕྱི་མའི་ཕྱོགས་ལ་བྱིས་པས་ཀུན་ བརྟགས་པའི་བྱིས་པ་དང༌། བྱེད་པ་པོར་མངོན་པར་འབྲེལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་སེམས་མ་རྟོགས་པ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་སྐྱེ་བ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་མི་སྐྱེ་བར་མཐོང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དེ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཐ་དད་པར་འཛིན་གྱི། རྣམ་པ་མེད་པས་ནི་མ་ཡིན་པས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དེ་ཡང་སུས་སུན་ཕྱུང༌། ཡོད་པ་ནི་ཡོད་པས་ན་མི་སྐྱེའོ། །མེད་པ་ཡང་བྱ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་འདི་ཡོད་པས་འདི་ཡོད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་པས་སྒྱུ་མ་སྐྱེ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་མེད་པ་ལྟ་བུར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་པ་དང༌། ཚངས་པ་དང༌། དབང་པོ་དང༌། རྡུལ་ཕྲ་མོའི་རྫས་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ལས་བྱེད་པ་དང༌། བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་རྟོག་པ་ནི་རྟག་པ་དང༌། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྒྱུ་མེད
Chinese
并且，对于不作为等等也不能完全如实地见到，正如《圣母般若波罗蜜多》中所说的那样。舍弃错误之后获得的智慧，就是用智慧来分析色等等显现的事物，像房屋等等一样使其成为空性，那么在无二智慧中，如果对存在和不存在的相状进行分别，那么那时对相状的分别本身就是错误。就像白内障没有完全治好而不清净一样，相状会遮蔽智慧。所谓“如是”，是譬喻的意思。幻象是用智慧来观察时，不像愚童们分别外境事物那样存在。由于它与此法相符而普遍存在，所以二相的事物都是如幻的。正如《般若波罗蜜多》中所说：从色开始，乃至佛陀本身，显现的色等等都与幻象相似，与梦境相似。正如愚童们对各种事物显现执着，从而分别诸法自性一样，那么事物是否也如幻象一般呢？有人请问：色等诸法在各种自性中，被愚童们分别成外境等等，为了使他们不见因，即为了证明不见推断的因，就是用智慧将粗大和微细的事物区分开来，因为它们仅仅是空性。对于男人和咒语等等的幻象，被外面的狗分别，这仅仅是各自显现的意识而已。因此，一切智者如此说道：如闪电般迅速消逝，因此与幻象相似。因为消逝所以与幻象相似，这些都是空性，是法无我的量。如闪电般迅速消逝，这些都是刹那，是人无我的量。谁如果稍微理解了梦境、幻象和影像等等的空性，就用智慧来分析它，与此法相符，显现为色，但实际上不是色，因此要理解山等等是空性的。愚童们所分别的相状，外境和常等等的事物，这两者也都是空性。
English
And, one does not fully and truly see non-action and so forth, as it is said in the Holy Mother Prajnaparamita. The wisdom gained after abandoning error is that when one analyzes appearances such as form with wisdom and makes them empty like houses and so forth, then in non-dual wisdom, if one distinguishes between the characteristics of existence and non-existence, then at that time, the distinction of characteristics itself is an error. Just as cataracts are not completely healed and are impure, characteristics will obscure wisdom. The term "like" means an example. Illusion is that when examined with wisdom, it does not exist as children distinguish external objects. Because it is in accordance with this Dharma and is pervasive, all dualistic phenomena are like illusions. As it appears in the Prajnaparamita: Starting from form, even up to the Buddha himself, the appearances of form and so on are similar to illusions, similar to dreams. Just as children are attached to various phenomena and thus distinguish the nature of all things, are things also like illusions? Someone asked: Forms and other phenomena, in various natures, are distinguished by children as external objects and so on, in order to make them not see the cause, that is, to prove that the cause of inference is not seen, that is, to distinguish coarse and subtle things with wisdom, because they are only emptiness. For the illusion of men and mantras and so on, distinguished by external dogs, this is only the consciousness that appears separately. Therefore, the Omniscient One said: Like lightning that vanishes quickly, therefore it is similar to illusion. Because it vanishes, it is similar to illusion, these are all emptiness, the measure of the selflessness of phenomena. Like lightning that vanishes quickly, these are all moments, the measure of the selflessness of persons. Whoever slightly understands the emptiness of dreams, illusions, and images, etc., analyzes it with wisdom, in accordance with this Dharma, it appears as form, but in reality it is not form, therefore one must understand that mountains and so on are empty. The characteristics distinguished by children, external objects and permanent things, both of these are also emptiness.
Chinese
事物各自和共同的体性，由于没有用智慧完全区分，所以不显现，这是它的意思。幻化不是真实存在的，为了与不存在的法相符，事物被说成是存在，这就是说事物如幻化般存在。还有，在《般若波罗蜜多经》等众多经典中，所有法都被说成是不生和如幻的。这是为了不让众生迷惑，圣者大慧在此殊胜的法中谈论。那些不生的法，就像石女的儿子等一样，没有色等各自的显现。而幻化的自性是显现为各种各样的形象。那么，不生的法怎么会像幻化一样呢？因此，这样认为是有矛盾的。对此，对于一切智智的后一方面，愚者以分别念而产生的愚痴，与作者明显相关联，生是不生的。为什么呢？因为是了悟自心仅是显现之因。没有了悟自心，愚者们就会普遍认为外境的产生。与“因为见到从有和无中不生”相关联，因为外境不存在，所以是幻化。外境也是在二取的识中，执著因和果的事物是不同的。如果没有能取，那么外境也被谁推翻了呢？有，因为是有，所以不生。无也不能成立，因为不能做，所以说此有故彼有，所有法都是无为的，因此仅仅是紧接着，幻化的生就像真实不生一样，它们也是生是不生的。就像石女的儿子等没有显现一样，它们的自性不存在，如幻的事物不是不生的。外道们认为常、梵天、自在天、微尘等是因，与作者等相关联，而果产生，这是常和外境的无因。
English
The individual and general characteristics of things are not apparent because they are not fully distinguished by wisdom, that is the meaning. Illusion is not truly existent; in order to conform to the non-existent dharma, things are said to exist, which is to say that things exist like illusions. Furthermore, in many sutras such as the Prajñāpāramitā Sutra, all dharmas are said to be unborn and like illusions. This is so that sentient beings will not be confused, and the noble Mahamati discusses this excellent Dharma here. Those unborn dharmas, like the child of a barren woman, etc., do not have separate appearances of form, etc. But the nature of illusion is to appear in various forms. So how can the unborn be like illusions? Therefore, it is thought that this is contradictory. Regarding this, with respect to the latter aspect of omniscient wisdom, the foolishness produced by the conceptualization of children, being manifestly related to the agent, birth is unborn. Why? Because it is the cause of realizing that one's own mind is merely an appearance. Not realizing one's own mind, fools universally conceive of the arising of external objects. Related to "because seeing that it does not arise from existence and non-existence," because external objects do not exist, it is illusion. External objects also, in dualistic consciousness, grasp the objects of cause and effect as different. If there is no grasper, then by whom is the external object refuted? Existence, because it exists, does not arise. Non-existence also cannot be established, because it cannot be done, so it is said that because this exists, that exists. All dharmas are unconditioned, therefore merely immediately following, the arising of illusion is like truly unborn, they are also birth is unborn. Just as the child of a barren woman, etc., has no appearance, their nature does not exist, illusory things are not unborn. The non-Buddhists think that permanence, Brahma, Ishvara, atoms, etc., are the cause, related to the agent, etc., and the result arises, this is permanence and the causelessness of external objects.