Tibetan
། །མཚན་ཉིད་དེ་གསུམ་དང་བྲལ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་རྟག་པའི་ཆོས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཅི་ཡིན་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་དང་བྲལ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་བཤད་པ་གསུམ་ནི་ཚིག་དེ་ལྔ་ལས་དང་པོའི་གཉིས་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་དག་དང་འདྲ། ཆོས་དེ་དག་ཅི་འདྲ་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཆོས་སོ། །མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ནི་བ་ལྟར་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཆོས་ཏེ། ཀུན་འབྱུང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་ལམ་གྱི་བདེན་པས་གཟུང་བའོ། །ཡང་ཆོས་དེ་དག་ལ་བཤད་པ་བཞི་སྟེ། ཆོས་སྟོན་པའི་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བཤད་པ་ནི་ཆོས་དེ་དག་གང་ཡིན་ཞེས་བ་ནི་མིང་དང་ཚིག་དང་འབྱུང་བའི་ཚོགས་ཀྱི་བཤད་པའི་ཆོས་སོ། །ཆོས་དེ་དག་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཆོས་དེ་དག་ཅི་འདྲ་བ་ཞེས་པ་ནི་འདུལ་བ་གདུལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། །མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ནི་ཚིག་གི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆུད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཚིག་གི་སྒྲ་ལ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཅི་ཡིན་པ་ནི་ངོ་བོ་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཡང་དག་པ་ལ་འཇུག་པ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཚིག་གི་ཐ་སྙད་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་འཇུག་པ་བསྟན་པའོ། །མདོ་ལས་དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་ཞེས་པ་ནས་སུས་ཀྱང་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་པའི་བར་དུ་ནི་འདི་མན་ཆད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་སྟེ། ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་དང་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ནི་གོང་གི་དམ་པ་གཉིས་བསྟན། དེའི་འོག་མ་ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་དང་བཞིས་ནི་དད་པའི་སེམས་སྐྱེ་བ་དང་ཡང་དག་པའི་དོན་སྟོན་པ་བཤད་དོ། །དང་པོ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ། གོང་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་དམ་པ་གཉིས་བསྟན། དེའི་འོག་མ་ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་དང་བཅུ་དྲུག་གིས་ནི་དམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏེ་འདི་དང་པོའོ། །ཚིགས་བཅད་དང་པོས་ནི་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན། དེའི་འོག་མ་གཅིག་གིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་བསྔགས་པ་བསྟན་ཏོ། །མདོ་ལས། སྔོན་ཆད་བསྙན་ཅིང་སྤྱད་པ་ནི། །ཞེས་པ་ནས། ཤེས་དཀའ་ཤིན་ཏུ་
Chinese
与那三种特征相分离的，是不生不灭常恒之法。本体自性是什么呢？是五蕴的本体自性，以及与五蕴相分离的本体自性之法。五蕴是生等之相。与五蕴相分离的，是无生等。又三种解释是，那五个词语中，最初的两个与前面所说的相同。那些法是什么样的呢？是无自性，即缘起之法。相是什么样的呢？是如牛一般可驯服之相的诸法。本体自性是什么样的呢？是五蕴所取与能取之法，是集的本体自性，或以道谛所取。又，对于那些法有四种解释： 依靠宣说法的行为而解释，即那些法是什么呢？是名、句、以及生起之聚合的宣说之法。那些法是什么样的呢？是依靠如来之法而宣说的诸法。那些法是什么样的呢？是所调伏，应调伏之有情众生。相是什么样的呢？是依靠词语的声音而领会，即是进入词语声音之相。本体自性是什么呢？仅仅依靠本体而进入正法是不确定的，因为对此也有贪执和执着。因此，显示了证悟到法的本体自性是与词语概念相分离的本体自性而进入。经中说：“此后，世尊广为开示了那样的意义”，直到“无人能够知晓”之间，从这以下，将二十一个偈颂分为两种：以十八个半偈颂显示了前述的两个殊胜者，其后的四个半偈颂宣说了生起信心和显示真实意义。第一部分又分为两种：前面的两个偈颂显示了两个殊胜者，其后的十六个半偈颂显示了两个殊胜者的差别，这是第一部分。第一个偈颂显示了导师的功德，其后的一个偈颂显示了对法的赞叹。经中说：“往昔听闻且修习”，直到“极难了知”。
English
That which is separated from those three characteristics is the unconditioned, permanent dharma. What is the nature of the essence? It is the nature of the essence of the five aggregates and the dharma of the nature of the essence separated from the five aggregates. The five aggregates are the characteristics of birth and so on. That which is separated from the five aggregates is the absence of birth and so on. Again, the three explanations are that the first two of those five words are the same as those explained above. What are those dharmas like? They are without self-nature, that is, the dharmas of dependent origination. What is the characteristic like? They are the dharmas of characteristics that can be tamed like a cow. What is the nature of the essence like? It is the dharma of the five aggregates that are grasped and that grasp, the nature of the essence of the origin, or that which is grasped by the truth of the path. Again, there are four explanations for those dharmas: Explaining based on the action of teaching the Dharma, what are those dharmas? They are the dharmas of explanation of name, sentence, and the collection of arising. What are those dharmas like? They are the dharmas explained based on the dharmas of the Tathagata. What are those dharmas like? They are the beings to be tamed, the sentient beings to be tamed. What is the characteristic like? It is to understand based on the sound of words, that is, the characteristic of entering the sound of words. What is the nature of the essence? It is not certain to enter the true Dharma by relying only on the essence, because there is also attachment and clinging to it. Therefore, it shows that entering by realizing that the nature of the essence of Dharma is the nature of the essence separated from the concepts of words. In the sutra it says, "Then the Bhagavan extensively showed the meaning of that," until "no one can know." From here on, the twenty-one verses are divided into two types: the eighteen and a half verses show the two supreme ones mentioned above, and the following four and a half verses explain the arising of faith and the showing of the true meaning. The first part is also divided into two types: the first two verses show the two supreme ones, and the following sixteen and a half verses show the difference between the two supreme ones, this is the first part. The first verse shows the qualities of the teacher, and the following verse shows the praise of the Dharma. In the sutra it says, "Previously heard and practiced," until "very difficult to know."
Tibetan
ལྟ་བར་དཀའ། །ཞེས་པའི་བར་དུ་ནི་འདི་མན་ཆད་ཚིགས་བཅད་བཅོ་ལྔས་དམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །ཚིགས་བཅད་བཅུ་བཞིས་ནི་ཆོས་དམ་པར་བསྔགས། དེའི་འོག་མ་གཅིག་གིས་ནི་ཆོས་སྨྲ་བ་དམ་པར་བསྔགས་པའོ། །དེའི་དང་པོ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་དབྱེ་སྟེ། ཚིགས་བཅད་དང་པོ་གཅིག་གིས་ནི་ཀློག་ཅིང་འདོན་པ་དང་གྲུབ་ཅིང་སྤྱོད་པའི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་གཉིས་བསྟན། དེའི་འོག་མ་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་ནི་འབྲས་བུ་སྤྱོད་ཅིང་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་འཕེལ་བས་སེམས་བདེ་བའི་དམ་ པ་ཐོབ་སྟེ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་གསུམ་བསྟན། ཡང་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་ཟབ་པ་བསྟན། ཡང་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཀྱིས་ནི་འཇུག་པ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་བསྟན། ཡང་ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་དང་དགུས་ནི་ཐེག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་འཛིན་པ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་བསྟན་ཏེ་འདི་ནི་དང་པོའོ། །མདོ་ལས། དེ་ལྟར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ནི། །ཞེས་པ་ནས། དེ་ནི་ཅི་འདྲ་བ་ཡང་མཐོང༌། །ཞེས་པའི་བར་དུ་ནི་ཚིགས་བཅད་འདི་གཅིག་གིས་ནི་འབྲས་བུ་སྤྱོད་པས་བསོད་ནམས་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་སྟོན་ཏེ། སེམས་དགའ་བའི་དམ་པ་ཐོབ་པ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པར་སྤྱད་པས་འབྲས་བུ་དམ་པ་ཐོབ་སྟེ། ཅི་ཡང་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པའི་དམ་པ་ཐོབ་པའོ། །མདོ་ལས། དེ་ནི་ང་ཡིས་རབ་ཏུ་ཤེས། །ཞེས་པ་ནས། །དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་ཅི་འདྲ་བ། །ཞེས་པའི་བར་དུ་ནི་འདིས་བླ་ན་མེད་པའི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་བསྟན་ཏེ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞུང་ཅི་འདྲ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཅེས་པའོ། །མདོ་ལས། དེ་ནི་བསྟན་དུ་མི་ནུས་ཏེ། །ཞེས་པ་ནས། །རྣམ་དག་གང་རྣམས་དད་ལ་གནས་པའོ། །ཞེས་པའི་བར་དུ་ནི་འཇུག་པ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡིག་འབྲུས་ཆོས་སྟོན་པ་འཇུག་པ་དང་ཤེས་བར་དཀའ་བས་འཇུག་པ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཟབ་མོ་འདི་ལ་གནས་ཤིང་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་མུ་སྟེགས་ཅན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་ཏེ། མུ་སྟེགས་ཅན་ལྟ་བུ་རང་གི་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་མ་རྟོགས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་ཚིག་གི་ཐ་སྙད་དང་བྲལ་བ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་འཇུག་པར་མི་ནུས་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དད་པ་བརྟན་པ་ལ་གནས་པ་ཉག་གཅིག་གིས་མཁྱེན་ཅེས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པ་ཡན་ཆད་ཆོས་བཞི་ལ་དད་པའི་ཕྱིར་མི་ནུར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་འདི་ལ་བཟོད་པས་བཤད་པར་འོས་ཀྱི
Chinese
“难以观看。”到此为止，从这以下用十五个偈颂显示了两种圣者的差别。也就是两种。十四个偈颂赞叹了法是圣的。其下一个偈颂赞叹了说法者是圣的。其中的第一个又分为五种。第一个偈颂显示了读诵和成就并实践的极其深奥的两种。其下一个偈颂以实践果实和功德种种增长而获得心安乐的圣者，显示了极其深奥的三种。又一个偈颂显示了无上的深奥。又一个半偈颂显示了进入极其深奥。又九个半偈颂显示了执持两种乘和不共的极其深奥，这是第一个。《经》中说：“如是行持的行持是。”到“那是怎样的也见到。”之间，这个偈颂显示了以实践果实而福德种种增长。获得心喜悦的圣者，也是以勤奋无数劫而实践获得圣果。获得了一切都知晓并见到的圣者。《经》中说：“那是我完全知晓。”到“那的相状是怎样的？”之间，这显示了无上的极其深奥。如来完全知晓那的自性和正文是怎样的。《经》中说：“那无法宣说。”到“清净的哪些安住于信。”之间，显示了进入极其深奥。如来宣说法的名和词和文字宣说法的进入和知晓是困难的，所以进入极其深奥。或者如来自己安住并进入这深奥的缘故，显示了与外道不同。不像外道那样，自己的法行持也没有证悟法性。因为缘起甚深，远离词句的言说，众生无法进入。只有安住于菩萨坚定信心的才能知晓。菩萨安住于初地以上，因为对四法有信心，所以对于不退转者们，应该以忍辱宣说此法。
English
"Difficult to see." Up to this point, the following fifteen verses show the difference between the two saints. That is, there are two types. Fourteen verses praise the Dharma as sacred. The next verse praises the speaker of the Dharma as sacred. The first of these is further divided into five types. The first verse shows the two extremely profound aspects of reading and reciting, and accomplishing and practicing. The next verse shows the three extremely profound aspects of attaining the sacred state of mind and happiness by practicing the fruits and increasing the qualities. Again, one verse shows the unsurpassed profundity. Again, one and a half verses show the extremely profound entry. Again, nine and a half verses show the extremely profound holding of the two vehicles and the uncommon, this is the first. In the Sutra, it says, "The practice of practicing in this way is." To "What is that like also seen." This verse shows that merit increases in various ways by practicing the fruits. Obtaining the sacred joy of mind, also by diligently practicing for countless eons, one obtains the sacred fruit. One obtains the sacred state of knowing and seeing everything. In the Sutra, it says, "That is what I fully know." To "What is the characteristic of that?" This shows the unsurpassed and extremely profound. The Tathagata fully knows what the nature and text of that are like. In the Sutra, it says, "That cannot be taught." To "The pure ones who abide in faith." This shows the extremely profound entry. The Tathagata's teaching of the Dharma, the name, words, and letters of the Dharma are difficult to enter and know, so the entry is extremely profound. Or, because the Tathagata himself abides and enters into this profound, it shows the difference from the heretics. Unlike the heretics, their own Dharma practice does not realize the nature of Dharma. Because dependent origination is profound, it is far from the expression of words, and sentient beings cannot enter. Only Bodhisattvas who abide in steadfast faith can know. Bodhisattvas who abide above the first bhumi, because they have faith in the four dharmas, should explain this Dharma with patience to those who do not regress.