Tibetan
་བདུན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་སྒྲོ་འདོགས་པ་དད། སྐུར་བ་འདེབས་པའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ། དབུ་མའི་ལམ་གྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མན་ཆད་ནི་དྲུག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་སྟོན་ཏོ། །འདི་ཡང་རྣམ་པར་བཤད་པ་དང༌། མཇུག་བསྡུ་བས་སྟོན་ཏོ། །རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་བསྟན་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པ་བདུན་དུ་དབྱེ་བ་འདི་ནི་མཚན་ཉིད་དང་པོ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང༌། སྐུར་བ་འདེབས་པའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ། དབུ་མའི་ལམ་གྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་བོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་བ་སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་བྱས་པ་ལས། མེད་པ་དང་རྒྱུ་མེད་པ་ལ་ནན་ཏན་གྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྒྱུ་ལ་ནན་ཏན་གྱིས་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་བའི་ཕྱིར་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྒྲོ་འདོགས་མ་དང་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དེ་དག་ནི་གཉི་ག་ཡང་མཐའ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་མཐའ་ནི་ལྟུང་བར་བྱེད་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། འདི་གཉིས་འབྱུང་བར་གྱུར་བ་དབུ་མའི་ལམ་ལས་ཉམས་པར་གྱུར་བས་སོ། །ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི། སྐུར་བ་ནི་མེད་དེ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་གདོད་སྐུར་པ་འབྱུང་བས་སོ། །གཞན་གྱི་དབང་ལ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་དེ། བདག་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། འདི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས། གདོད་སྒྲོ་འདོགས་པ་འབྱུང་བས་སོ། །སྐུར་བར་མི་བྱེད་དེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་དེ། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐུར་བ་ཁོ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་དེ། ཞིབ་ཏུ་དེ་ཉིད་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས། བདག་དང་ཆོས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་སྟོང་བ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དབུ་མའི་ལམ་དང་མཐུན་པའོ། །འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད། །དེ་ལ་གཉིས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །སྟོང་བ་ཉིད་ནི་འདི་ལ་ཡོད། །འདི་ལ་ཡང་ནི་དེ་ཡོད་དོ། །སྟོང་པ་མ་ཡིན་མི་སྟོང་མིན། །དེ་ལྟ
Chinese
名为“七”是指第二部分是结尾，应当知晓。 菩萨以何种方式断除增益和损减之边，以中道而决定生起，这被称为智慧。从这里开始是第六个智慧的七种相状。 这也通过解释和结尾来显示。 解释也通过显示七种相状，分为七种，这是显示的第一种相状。 其中，断除增益和损减之边，以中道而决定生起，这是世亲所著《大乘集论》的解释，即对于无有和无因，以坚定的态度确立为实有，因此称为增益。 对于有和无的因，以坚定的态度否定说“没有”，因此称为损减。 这样，增益和损减都被称为边。 边是堕落之义，因为这二者一旦产生，就会从中断之道中退失。 遍计所执唯有增益，没有损减，因为什么都没有。 这样，依赖于有，才会有损减产生。 他起性则不作增益，因为自性是有的。 像这样，从非有之中，才会有增益产生。 不作损减，因为仅仅是虚妄分别而存在。 圆成实性则不作增益，因为是真实存在的。 仅仅有损减，这样说道。
English
That which is called "seven" is to be known as the second part, the conclusion. A Bodhisattva who abandons the extremes of imputation and denigration, and definitely arises through the Middle Way, that is called wisdom. From here on, it shows the seven aspects of the sixth, wisdom. This is also shown through explanation and conclusion. The explanation also shows the seven aspects, dividing them into seven, this is the showing of the first aspect. Among them, abandoning the extremes of imputation and denigration, and definitely arising through the Middle Way, this is from Vasubandhu's commentary on the *Mahāyānasaṃgraha*, that is, because of firmly establishing the non-existent and causeless as truly existent, it is called imputation. Because of firmly denying the cause of existence and non-existence, saying "it does not exist," it is called denigration. Thus, both imputation and denigration are said to be extremes. An extreme is the meaning of falling, because once these two arise, one will degenerate from the Middle Way. The fully conceptualized only has imputation, there is no denigration, because there is nothing. Thus, depending on existence, denigration arises. The other-powered does not impute, because self-nature exists. Like this, from non-existence, imputation arises. It does not denigrate, because it only exists as mere false discrimination. The fully accomplished does not impute, because it is truly existent. Only denigration exists, thus it is said.
Tibetan
་བས་ན་ཐམས་ཅད་བཤད། །ཡོད་པས་མེད་པས་ཡོད་པས་ན། །འདི་ནི་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ༌། །དབུ་མའི་ལམ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་ནི། དབུ་མའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དག་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་དེས་རྣམ་པར་ཐར་བའི་སྒོ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྟོང་བ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པའི་སྒོ་རྣམ་པར་ཐར་བའི་སྒོ་གསུམ་པོ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཚན་ཉིད་གཉིས་པ་རྣམ་པར་ཐར་བའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཤེས་རབ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཐར་བའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་དོན་ནི་བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་ཐར་བའི་སྒོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་པའོ། །ཤེས་བྱ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་ཆོས་དག་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཉིས་པོ་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང༌། དེ་ལས་གཞན་པ་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཡོད་པ་གཉིས་ཀ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡོད་པ་དང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་ལྟ་སྟེ། ཡུལ་དེ་ལ་དམིགས་ཤིང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཚན་མ་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ཤེས་བྱ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྟོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཏེ། དེས་ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་ལ་མི་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཤེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྨོན་པ་མེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ཤེས་བྱ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། ཤེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡུལ་ལ་དམིགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བའི་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ
Chinese
因此，一切都已阐述。由于存在，由于不存在，由于存在，这即是中道。如是说。广泛阐述中道：中道的体性，应当如已阐述的体性那样去理解。以智慧如此获得解脱之门：通达空性与无相之门，以及三解脱门，如实了知。第二种体性，即是阐述三解脱门的智慧。三解脱门的意义，如论典的解释所说。因此，从那里面说，解脱之门是这样的：三种解脱。空性解脱门，无相解脱门，以及无愿解脱门是哪些。其中，空性有两种：所知与能知。所知是这样的：众生以遍计所执的自性所执著的法，对于这些遍计所执的两种自性，无自性，以及与此不同的无我性，远离二者是怎样的。其中，对于诸法，遍计所执的无自性是怎样的，那就是无我性存在；对于诸法，无我性存在是怎样的，那就是遍计所执的自性。那既非存在也非不存在的自性是怎样的，那就是无分别的行境。
English
Therefore, everything has been explained. Because of existence, because of non-existence, because of existence, this is the Middle Way. Thus it is said. Extensive explanation of the Middle Way: The nature of the Middle Way should be understood as it has been explained. With wisdom, one attains the gate of liberation in this way: Understanding emptiness and the gate of signlessness, and the three gates of liberation, knowing them thoroughly as they truly are. The second characteristic is the wisdom that explains the three gates of liberation. The meaning of the three gates of liberation is as explained in the treatises. Therefore, from that, it is said that the gate of liberation is like this: the three liberations. Which are the gate of emptiness liberation, the gate of signlessness liberation, and the gate of wishlessness liberation? Among them, emptiness is of two kinds: the knowable and the knowing. The knowable is like this: the phenomena that sentient beings apprehend with the nature of imputation, for these two natures of imputation, the absence of self-nature, and the absence of self, which is different from this, what is it that is free from both? Among them, for phenomena, what is the absence of self-nature of imputation, that is the existence of selflessness; for phenomena, what is the existence of selflessness, that is the nature of imputation. What is the nature that is neither existence nor non-existence, that is the object of non-conceptual activity.
Tibetan
་བྱེད་རྣམས་ལ་བདག་མི་དམིགས་པ་དང༌། མཚན་མ་རྣམས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཆོས་མི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཚན་མ་མེད་པར་བསྒོམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སེམས་ཅན་དང༌། བདག་མེད་པ་ཉིད་དམིགས་པ་དང༌། མཚན་མ་རྣམས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཆོས་དང་བདག་མེད་པ་ཉིད་དམིགས་ཤིང་འགོག་པ་ལ་འགོག་པ་དང༌། ཞི་བ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དང༌། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྨོན་པ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྟག་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། མི་གཙང་བ་དང༌། ནད་ལྟ་བུ་དང༌། འབྲས་ལྟ་བུ་དང༌། ཟུག་རྔུ་ལྟ་བུར་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྒྱུ་དང༌། ཀུན་འབྱུང་དང༌། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང༌། རྐྱེན་དུ་བསྒོམ་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་གང་གིས་སྟོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ལ་ལམ་དང༌། རིགས་པ་དང༌། སྒྲུབ་པ་དང༌། ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པ་འདི་ཡང་སྟོང་བ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པའོ། །དམིགས་པའི་ཤེས་པ་གང་གིས་མཚན་མ་མེད་པའི་ལམ་ལ་ལམ་དང༌། རེགས་པ་དང༌། སྒྲུབ་པ་དང༌། ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པ་འདི་ཡང་མཚན་མ་མེད་པར་བསྒོམ་པའོ། །དམིགས་པའི་ཤེས་པ་གང་གིས་སྨོན་པ་མེད་པའི་ལམ་ལ་ལམ་དང༌། རིགས་པ་དང༌། སྒྲུབ་པ་དང༌། ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པ་འདི་ཡང་སྨོན་པ་ མེད་པར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཀུན་ལ་ཡང་སྟོང་བ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི། །ཐོས་པ་དང༌། བསམ་པ་དང༌། བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་འཇིག་རྟེན་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་སྟོང་བ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བརྗོད་ན་ནི་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ནའི་ཤེས་རབ་འཇིག་རྟེན་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་གཏོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། གལ་ཏེ་སྟོང་བ་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཐར་བའི་སྒོ་ཞེས་བརྗོད་ན། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལས་འདས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི། མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དག་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་བསམ་པའི་དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པ་དང༌། གཞན་གྱི་དབང་དང༌། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང༌། གསུམ་པོ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྟ་བའི་ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བའི་
Chinese
对于诸行不观想我，对于诸相不观想世俗分别之法，这是什么呢？无相观想是这样：对于诸行观想无有众生和我，对于诸相观想世俗分别之法和无我，并且观想对治为对治，寂静和殊胜，以及决定出离，这是什么呢？无愿观想是这样：观想无常、痛苦、不净、如病、如痈、如箭，这是什么呢？以观想因、集、生、缘所缘的识，以什么观想空性之道为道、理、成办、决定出离，这也是观想空性。以观想无相之道为道、理、成办、决定出离的所缘识，这也是观想无相。以观想无愿之道为道、理、成办、决定出离的所缘识，这也是观想无愿。 如果无差别地对一切都说空性、无相、无愿，那么，应当了知从听闻、思惟、修习所生的智慧是世间和出世间的。如果说空性、无相、无愿的等持，那么，应当了知唯从修习所生的智慧属于世间和出世间。如果说空性、无相、无愿是解脱之门，那么，应当了知那是唯出世间的。如是说，广为分别，应当如从体性显示中所说的那样了知。体性和所思之义是这样：以说如实了知遍计所执、依他起、圆成实之体性这三者，就显示了三种体性，这样，远离了执着二边的智慧。
English
Not observing self in actions, and not observing the dharma of conventional discrimination in characteristics, what is that? Meditating without characteristics is like this: observing the absence of sentient beings and self in actions, and observing the absence of the dharma of conventional discrimination and self in characteristics, and contemplating the antidote as an antidote, peace and excellence, and definite departure, what is that? Meditating without aspiration is like this: contemplating impermanence, suffering, impurity, like a disease, like a boil, like an arrow, what is that? With the consciousness that contemplates the cause, origin, arising, and condition, with what does one contemplate the path of emptiness as the path, reason, accomplishment, and definite departure, this is also contemplating emptiness. With the consciousness that contemplates the path without characteristics as the path, reason, accomplishment, and definite departure, this is also contemplating without characteristics. With the consciousness that contemplates the path without aspiration as the path, reason, accomplishment, and definite departure, this is also contemplating without aspiration. If one says emptiness, without characteristics, and without aspiration without distinction to everything, then, one should know that the wisdom arising from hearing, thinking, and meditating is worldly and beyond worldly. If one says the samadhi of emptiness, without characteristics, and without aspiration, then, one should know that the wisdom arising only from meditation belongs to the worldly and beyond worldly. If one says that emptiness, without characteristics, and without aspiration are the doors of liberation, then, one should know that it is only beyond worldly. Thus it is said, to explain extensively, one should know as it is said in the display of characteristics. The meaning of nature and thought is like this: by saying that one truly knows the three natures of the completely imputed, the dependent, and the perfectly established, it shows the three natures, thus, it is separated from the wisdom that clings to the two extremes.