Tibetan
འི་དོན་འཚལ་བ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཉིས་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱུར་པ་སྟོན་ཏོ། །འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྒོ་ལྔ་པོ་དག་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་གསུངས་པར་བསྟན་པ་དང༌། བདེན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་གཉིས་པོ་དག་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གསུངས་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ཡང་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། གཟུགས་ལས་བརྩམས་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གསུངས་པར་བསྟན་པ་དང༌། ཟླས་ཕུང་པོ་གཞན་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལས་བརྩམས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་སྔ་མ་གཉིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བསྟན་པ་དང༌། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱུར་བ་མདོར་བསྟན་པ་དང༌། ཁོང་དུ་ཆུད་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་བཤད་པ་སྟེ། འདི་ནི་དང་པོའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་དག་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དམ། བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མིད་དང་བརྡར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང༌། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྐྱེའོ་ཞེ་འམ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འགག་གོ་ཞེ་འམ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཏན་དུ་སྤངས་པ་དང༌། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དམ་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མིང་དང་བརྡར་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ལགས་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཉིས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱུར་བ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པའོ། །འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང༌། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའོ། །བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ། གཞན་ལ་བརྟན་ནས་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པར་བསྟན་པ་དང༌། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་མན་ཆད་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་གསུངས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ནི་དང་པོའོ། མདོའི་ཚིག་འདི་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང༌། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་དང༌། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་སྐྱེ་བ་དང༌། འགག་པ་དང༌། གཏན་དུ་སྤངས་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཀུན་དུ་གཞལ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་དེ། སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའོ། །བཤད་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན། སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ཏེ། བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་དེ་ལ་ཡང་བཤད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདུ་བྱེད་ནི་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་དམིགས་པའི་ཤེས་པའོ། །མཚན་མ་ནི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་རྣམ་པ་སྟེ། དམིགས་པར་བྱ་བའི་མཚན་མའོ་ཞེའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཞན་གྱི་དབང་གི་རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེའོ། །བཤད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་བཤད་པ་ནི་ཕྱི་མ་བཟང་ངོ༌། །བཤད་པ་སྔ་མ་དང་སྦྱར་ན་ནི་གཞན་གྱི་དབང་མི་རུངས་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མིང་དང་བརྡར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྤྱིར་བསྟན་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཉིད་ལ་ཐག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང༌། བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང༌། བསྟན་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྐྱེའོ། །འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔོན་མེད་པ་ལས་ཡོད་པར་གྱུར་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེས་ནས་མེད་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །སྐད་ཅིག་མར་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པ་དང༌། ཐང་ཅིག་ཙམ་དུ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཏན་དུ་སྤང་བར་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། །ཡང་ན་ཀུན་འབྱུང་བའི་དོན་གྱི་མཐའ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཏན་དུ་སྤང་བར་
Chinese
按照探求意义的方法等，表明第二点是自己领悟的。这也有两种方式：一是表明领悟了色蕴等五蕴之后，宣说了三种自性；二是表明领悟了真谛等两种门之后，宣说了三种无自性。第一种也通过两种方式来表明：从色法开始宣说三种无自性，以及通过“等”字来表示其他的蕴。从色蕴开始宣说也分为两种：一是表明领悟了前两种自性，二是表明领悟了第三种自性。第一种也分为两种：一是简要地表明已经领悟，二是详细地解释领悟的内容。这是第一种情况。对于分别念的行境，遍计所执的体性之所依，行相的相，将色蕴作为自性的体性或者差别的体性，以名称和术语进行安立；或者说“色蕴生起”，或者说“色蕴灭尽”，或者说“色蕴彻底断除和完全了知”，作为自性的体性或者差别的体性，以名称和术语进行安立，凡是这些，都是遍计所执的体性，等等，这是第二种情况，即详细地解释已经领悟的内容。这也有两种方式：一是显示所遍计的体性，二是极度地显示依他起的自性。显示所遍计的体性也分为两种：一是表明依靠他而遍计的自性被如是安立，二是世尊依靠它，从“依靠”等开始，表明依靠遍计所执的体性而宣说了体性无自性。这是第一种情况。这段经文也分为三种：一是显示分别念的行境之所依的体性，二是显示色蕴的自性和差别，三是区分色蕴的生起、灭尽、彻底断除和完全了知。其中，分别念的行境
English
According to the way of seeking the meaning, etc., it shows that the second point is what one has realized oneself. This also has two aspects: one is to show that after realizing the five aggregates such as form, the three natures are taught; the other is to show that after realizing the two doors such as the truths, the three types of non-nature are taught. The first is also shown in two ways: starting from form, the three types of non-nature are taught, and the word "etc." indicates the other aggregates. Starting from the aggregate of form is also divided into two: one is to show that the first two natures have been realized, and the other is to show that the third nature has been realized. The first is also divided into two: one is to briefly show that realization has occurred, and the other is to explain the realization in detail. This is the first case. For the object of discrimination, the basis of the nature of complete imputation, the characteristics of phenomena, the aggregate of form is established as the nature of self or the nature of difference with names and terms; or "the aggregate of form arises," or "the aggregate of form ceases," or "the aggregate of form is completely abandoned and fully known," as the nature of self or the nature of difference, established with names and terms, all of which are the nature of complete imputation, etc. This is the second case, which explains in detail what has been realized. This also has two aspects: one is to show the imputed nature, and the other is to extremely show the self-nature of other-dependence. Showing the imputed nature is also divided into two: one is to show that the self-nature imputed by relying on others is established as such, and the other is that the Blessed One relies on it, starting from "relying," etc., showing that the nature of non-nature is taught by relying on the nature of complete imputation. This is the first case. This sutra passage is also divided into three: one is to show the nature of the object of discrimination, the basis, the second is to show the self-nature and difference of the aggregate of form, and the third is to distinguish the arising, ceasing, complete abandonment, and complete knowledge of the aggregate of form. Among them, the object of discrimination
Chinese
了知，是指遍计所量的意识和心所。所行境，是指由它所观察的自性，如实之色蕴等，是彼分别的所行境，因此称为分别的所行境，如是善为开示。另一种解释是，所行境是指他性，所观察之色蕴等，是彼分别的所缘之缘，故名所行境。于遍计所执之体性的处所，谓之行相之相，此行相之相亦有两种解释。有说行相是见之相状，是于行相上特别专注之识。相是因缘之相，是所缘之相。另有说，行相之相是指有为之相，一切皆是他性之相的体性。二种解释中，后一种较好。若与前一种解释相合，则他性不合理，因为是见等之相状。于色蕴之自性和差别之体性，以名和词而作安立，是指体性的自性总的显示为自性，其自性本身，以有系缚和无漏，以及可显示和不可显示等，称为差别。色蕴生起，灭去等之安立中，从无而有者，名为生。生已而灭者，名为灭。辨别生和灭者，名为自性之体性。刹那生灭，以及暂住等，名为差别之体性。一切烦恼之色蕴，应永断。非一切烦恼之色蕴，应遍知。或者，集起之义的边际，应永断。
English
Knowing refers to the mind and mental factors that are completely measured by conceptualization. The object of experience refers to the nature observed by it, such as the aggregates of form, which are the objects of experience of that conceptualization. Therefore, it is called the object of experience of conceptualization, as clearly shown. Another explanation is that the object of experience refers to other-dependence. The observed aggregates of form are the objective conditions of that conceptualization, hence the name object of experience. Regarding the characteristics of the completely imputed nature, the characteristics of formations, there are two explanations for the characteristics of formations. Some say that formations are the aspects of seeing, the consciousness that specifically focuses on formations. Characteristics are the aspects of causes and conditions, the characteristics to be focused on. Others say that the characteristics of formations refer to the aspects of conditioned phenomena, all of which are the nature of other-dependent aspects. Among the two explanations, the latter is better. If combined with the former explanation, other-dependence is unreasonable because it is the aspect of seeing and so on. Establishing names and terms for the nature and specific characteristics of the aggregates of form means that the general display of the nature of characteristics is called nature. The nature itself, with bondage and without leakage, and with what can be shown and what cannot be shown, etc., is called difference. In the establishment of the aggregates of form arising and ceasing, what comes into being from non-existence is called arising. What ceases after arising is called ceasing. What distinguishes between arising and ceasing is called the nature of self. Momentary arising and ceasing, and temporary dwelling, etc., are called the nature of difference. The aggregates of form that are completely afflicted should be permanently abandoned. The aggregates of form that are not completely afflicted should be fully understood. Alternatively, the limit of the meaning of arising should be permanently abandoned.