Tibetan
་མེད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པས་སོ། །ཡེ་ཤེས་འདི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་གཞན་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་སྟེ། འདི་ནི་ས་བཅུ་བའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡུལ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ནས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཏེ། མཐོང་ངམ་ཐོས་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡང་དག་པར་མད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གསུམ་པ་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ། རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པ་བསྟན་པ་དང༌། འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་མན་ཆད་ཀྱིས་བཏགས་པ་ཙམ་གྱི་ཡུལ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ནི་དང་པོའོ། །སློབ་དཔོན་ཡང་དག་བདེན་པས་བཤད་པ་དང་སྦྱར་ན། སྔར་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང༌། འདུས་མ་བྱས་ ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །སློབ་དཔོན་ཧྱན་ཙང་གིས་བཤད་པ་དང་སྦྱར་ན། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ། །བློ་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལས་འདུས་བྱས་དང༌། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང༌། འདུས་བྱས་དང༌། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བ་འདི་ནི་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཉིས་པ་བཏགས་པ་ཙམ་གྱི་ཡུལ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ། །མདོའི་ཚིག་འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ། དང་པོ་ནི་བཏགས་པའི་ཡུལ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །གཉིས་པ་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་མན་ཆད་ཀྱིས་ནི་བཏགས་པའི་ཡུལ་དེ་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བྱ་བ་ལ། འདུ་བྱེད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པའོ། །མཚན་ཉིད་ནི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་རྣམ་པའོ། །འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་གྱི་རྣམ་པས་བསྡུས་པའོ། །འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་མེད་པ་ཡིན་པས་སྒྱུ་མའི་དངོས་པོ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཏགས་པའི་ཡུལ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བསྟན་པ་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བྱས་ངང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་གི་འདུ་ཤེས་བསྟན་པ་སྟེ་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང༌། ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་ནན་ཏན་གྱིས་མཆོག་ཏུ་བཟུང་ཞིང་མངོན་པར་ཞེན་ནས་འདི་ཁོ་ན་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་གཏི་མུག་ཅིང་བརྫུན་པའོ་ཞེས་ཐ་སྙད་མི་འདོགས་ཀྱི་འདི་ལྟར་དོན་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་ཡང་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པ་ཡུལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐ་སྙད་འབྱུང་ བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གོང་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ནི་དེ་དག་གི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱ་མི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ལ་ཡང་བརྟག་མི་དགོས་པར་བསྐུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་ན་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་དག་ལ་འཕགས་པའི་ཤེས་པ་དང༌། མཐོང་བས་མིང་དང༌། བརྗོད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་གཞན་དག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཏགས་པའི་མིང་དང༌། འདུ་ཤེས་ཀྱིས། འདུས་བྱས་དང༌། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གསུམ་པ་མཇུག་བསྡུ་ཞིང༌། ཕ་རོལ་གྱིས་བརྒལ་བའི་ལེན་གདབ་པ་བསྟན་ཏེ། བརྒལ་བའི་ལན་གདབ་པའི་དོན་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པ་དག་བརྟགས་ན་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དོན་ཟབ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་གྱིས་དོན་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གོང་དུ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ལ། ཚིག་རྐྱང་པས་རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་བཤད་པ་དང༌། ཚིགས་སུ་བཅད་པས་མདོར་བསྟན་པའོ་ཞེས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་ལས། ཚིག་རྐྱང་པས་རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་བཤད་པ་བཤད་ཟིན་ཏེ། དེ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་མདོར་བསྟན་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་
Chinese
以及如實證悟真如。此智慧具有兩種意義，因此被稱為出世間智慧，其他的智慧則不然。這是十地菩薩的無分別智。以通達和了知一切法不可言說的法性，即是顯示第二種如實地了知對境。因為出世間後獲得無漏智慧。這些是有為法和無為法。如果見到或聽到，便會想：無論獲得有為法還是無為法，這無疑是真實的，等等，這就顯示了第三種證悟的特徵。這也可以分為兩種：顯示了悟到實質上存在的對境並非存在；然而，從「然而」以下，則顯示了悟到僅僅是假立的對境並非不存在。這是第一種。如果與正真尊者（梵文：Ārya-satya）的說法相結合，如前所述，由於三種意義，一切有為法和無為法並非真實存在。如果與玄奘法師的說法相結合，則是就遍計所執性而言，顯示並非真實存在。然而，從分別念產生的行之特徵，如幻象般的實物，迷惑心智，從中產生有為法和無為法的概念，以及有為法和無為法的差別概念，會想這就是存在，這就顯示了第二種，即了悟到僅僅是假立的對境並非不存在。這段經文也可以分為兩種：第一種是顯示假立的對境並非不存在。第二種，從「從那裡」以下，則顯示了那些假立的對境的自性和差別。關於行的特徵，行是這樣的：以觀看的形態作為目標的意識。特徵是原因的形態。所謂有為法和無為法，是指顯示依他起的自性，原因的
English
and realizing suchness as it is. This wisdom is called transcendent wisdom because it possesses two meanings, while other wisdoms are not like that. This is the non-conceptual wisdom of the tenth bhumi bodhisattva. By comprehending and knowing the inexpressible nature of all dharmas as they are, it shows the second aspect of truly understanding the object as it is. Because after transcending the world, one obtains uncontaminated wisdom. These are conditioned and unconditioned phenomena. If one sees or hears, one thinks, "Whatever conditioned or unconditioned phenomena are obtained, this is undoubtedly true," etc., which shows the third characteristic of realization. This can also be divided into two: it shows the realization that objects that exist substantially do not exist; however, from "however" onwards, it shows the understanding that objects that are merely imputed do not not exist. This is the first. If combined with the teachings of the venerable Āryasatya, as mentioned earlier, because of the three meanings, all conditioned and unconditioned dharmas do not truly exist. If combined with the teachings of the master Xuanzang, it shows that they do not truly exist in terms of the nature of complete imputation. However, the characteristics of actions arising from conceptualization, objects like illusions that delude the mind, from which arise the concepts of conditioned and unconditioned phenomena, and the concepts of the differences between conditioned and unconditioned phenomena, one thinks that these exist, which shows the second aspect, which is the understanding that objects that are merely imputed do not not exist. This passage of scripture can also be divided into two: the first shows that imputed objects do not not exist. The second, from "from there" onwards, shows the self-nature and differences of those imputed objects. Regarding the characteristics of actions, actions are like this: the consciousness that takes the form of seeing as its object. Characteristics are the form of causes. The so-called conditioned and unconditioned phenomena refer to showing the self-nature of other-dependence, the cause of
Chinese
以何种方式概括呢？有为法和无为法并非仅仅是假立的，而是像幻化的事物一样。从“由此”等开始，揭示了假立之境的自性和差别相两种。所谓“有为法和无为法的概念”，是指揭示自性的概念，因为它是缘于自性的。所谓“有为法和无为法的差别概念”，是指揭示差别的概念，因为它是缘于差别的特征。正如他们所见所闻的那样，认真地执持并执着于此，认为“唯有此为真，其他皆为愚痴虚妄”，不妄加言说，为了如此辨别事物的道理，也随之施设名言，这被称为第四种，即依于境而产生名言。应当如上所述那样理解。所谓“因此，不必对它们进行进一步的考察”，是指劝勉不要对见解进行考察，因为已经理解了。种姓之子，如此一来，圣者们对于这些事物，以圣者的智慧和见地，因为远离名言和言说，而证得圆满正觉，为了使其他人证悟那不可言说的法性，以假立的名言和概念，称之为“有为法”和“无为法”。这被称为第三部分，即总结并提出他人的诘难。解答诘难的意义，如果考察以上所说，就能明白。此后，菩萨摩诃萨以深刻的意义，为了正确地阐释甚深之义，宣说了这些偈颂等等，这是因为，对于以上所揭示的无二等特征，分为以单句广为解释和以偈颂简要揭示两种。其中，以单句广为解释已经阐述完毕，接下来将宣说以偈颂简要揭示。这也有两种方式。
English
In what way is it summarized? Conditioned and unconditioned phenomena are not merely imputed, but are like illusory objects. From "Therefore" etc., it reveals the self-nature and differentiating characteristics of the object of imputation. The so-called "concept of conditioned and unconditioned phenomena" refers to revealing the concept of self-nature, because it is based on self-nature. The so-called "differentiating concept of conditioned and unconditioned phenomena" refers to revealing the concept of differentiation, because it is based on the characteristics of differentiation. Just as they have seen and heard, they earnestly grasp and cling to this, thinking, "Only this is true, and others are foolish and false," without making reckless statements. In order to discern the meaning of things in this way, they also subsequently apply terminology, which is called the fourth, that is, terminology arises based on the object. It should be understood as explained above. The statement "Therefore, there is no need to further examine them" refers to encouraging not to examine views, because they have already been understood. Son of good family, in this way, the noble ones, with the noble wisdom and vision regarding these things, because they are free from names and expressions, attain complete and perfect enlightenment. In order to enable others to realize that inexpressible Dharma nature, they use imputed names and concepts to call them "conditioned phenomena" and "unconditioned phenomena." This is called the third part, which is to summarize and raise the objections of others. The meaning of answering the objections can be understood by examining what has been said above. Thereafter, the Bodhisattva Mahasattva, with profound meaning, in order to correctly explain the profound meaning, spoke these verses and so on, because, for the characteristics of non-duality etc. revealed above, it is divided into two types: explaining extensively with single sentences and revealing briefly with verses. Among them, explaining extensively with single sentences has been explained, and next, revealing briefly with verses will be explained. This also has two aspects.
Tibetan
སུ་དབྱེ་སྟེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྟན་པའི་དགོངས་པ་སྨོས་པ་དང༌། ཚིགས་སུ་བཅད་པས་ཡང་དག་པར་བཤད་པ་སྟེ། འདི་ནི་དང་པོའོ། །འདི་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་ཟབ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་གྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཡང་བཟླས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཡང་དག་བདེན་པའི་འགྲེལ་བ་ལས་མུ་རྣམ་པ་བཞིར་འབྱུང་སྟེ། དང་པོ་ནི་ཚིག་འབྲུ་ཟློས་བུར་གྱུར་ལ་དོན་ཟློས་བུར་མ་གྱུར་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གཽ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྣམ་པ་ དགུར་འདྲེན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་དོན་ཟློས་བུར་གྱུར་ལ་ཚིག་འབྲུ་ཟློས་བུར་མ་གྱུར་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བརྒྱ་བྱིན་ལ་མིག་སྟོང་ཡོད་པར་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་ཚིག་འབྲུ་དང་དོན་གཉིས་ཀ་ཟློས་བུར་མ་གྱུར་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ལྷ་དང་མི་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བཞི་པ་ནི་ཚིག་འབྲུ་དང་དོན་གཉིས་ཀ་ཟློས་བུར་གྱུར་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་དོན་སྔ་མ་སྡུད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདིར་ནི་བཞི་པ་དང་སྦྱར་བ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ཚིག་ཟློས་བུར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ལས་ནི་མུ་གསུམ་ཁོ་ནའོ་ཟེར་ཏེ། མདོར་བསྡུས་པས་མུ་གསུམ་པ་འདི་མི་འཆད་དོ། །གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས་འབྱུང་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང༌། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ཆོས་མངོན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། མདོ་སྡེ་དེ་ཉིད་དུ་དབུས་དང་ཐ་མར་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའོ། །ཡང་ན་དྲང་བའི་མདོ་སྡེ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མདོ་སྡེ་རྣམས་ལས་ཚིགས་སུ་སྦྱར་ནས། ཚིག་གཉིས་པ་དང༌། ཚིག་གསུམ་པ་དང༌། ཚིག་བཞི་པ་དང༌། ཚིག་ལྔ་པ་དང༌། ཚིག་དྲུག་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །འདིར་ནི་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཡང་བསྟན་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ཡང་སློབ་དཔོན་ཡང་དག་བདེན་པས་བཤད་པ་དང་སྦྱར་ན་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་གི་ཕྱིར་ཏེ་བརྗེད་ངས་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཕྱིས་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་དང༌། ལེན་པ་དང༌། གཟུང་སླ་བའི་ཕྱིར་དང༌། ཤེས་རབ་རྣོ་བ་དང༌། རྟུལ་བ་མི་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་དང༌
Chinese
区分开来，用偈颂显示的想法和用偈颂正确解释。这是第一个。这也是菩萨为了深刻理解而明确解释，为了显示非二元性等含义，所以显示了这些偈颂。之所以说“为了再次显示它”，是因为导师真实解释中出现了四种情况。第一种是词语重复但意义不重复，例如“gཽ་”这个词，可以引申出眼睛等九种含义。第二种是意义重复但词语不重复，例如说帝释天有一千只眼睛。第三种是词语和意义都不重复，例如说天和人。第四种是词语和意义都重复，例如用偈颂总结之前的意义。这里仅仅是为了与第四种情况结合，所以重复显示词语。之前的传承中只说有三种情况，因为简略所以不解释这第三种情况。十二部经中出现的偈颂也有两种：歌咏体偈颂和偈颂。因此，在论典《阿毗达磨集论》中，歌咏体偈颂是：在经部的中间和结尾用偈颂歌咏。或者为了理解正直的经部而歌咏。偈颂是这样的：从经部中组合偈颂，有二句、三句、四句、五句、六句等。这里是为了与歌咏体偈颂结合，所以说了“为了再次显示它”。显示偈颂的必要性如果与导师真实解释结合，简而言之是为了六种原因：为了健忘，为了后来者，为了接受，为了容易理解，为了智慧敏锐和迟钝不同。