Tibetan
་འབྲེལ་པར་མ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ༌། །བསྟན་བཅོས་ལག་ན་རིན་པོ་ཆེ་ལས། རྐྱེན་མང་པོ་འདུས་པ་ལས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང༌། མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདུས་ བྱས་ཞེས་བྱའོ། །བྱས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདུས་བྱས་བཟློག་པ་ལ་ལྟོས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དོན་ཡིན་པས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་མཛད་པ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པས། དེས་ན་འདུས་བྱས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའོ། །གཞན་ཡང་བསྟན་བཅོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། གང་ལ་སྐྱེ་བ་དང༌། འཇིག་པ་དང༌། གནས་པ་དང༌། གཞན་དུ་འགྱུར་བར་ཡང་སྣང་བ་དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་དང༌། འཇིག་པ་དང༌། གནས་པ་དང༌། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས། དེ་ལ་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་བཅས་ཤིང༌། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་འགྲེལ་པའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་གང་དམིགས་སུ་ཡོད་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱའོ། །གང་དམིགས་སུ་མེད་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་བྱིན་གྱིས་བྱས་པའི་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། མཚན་མར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུས་བྱས་སོ། །མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་གཞན་དག་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འདིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་བཤད་པ་ཡང་མི་མཐུན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདིར་བཤད་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་འདུས་བྱས་དང༌། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འོག་ནས་མདོ་ལས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་དེ་དག་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང༌། ཐོས་པ་བཞིན་དུ་དེ་ལ་ནན་གྱིས་མཆོག་ཏུ་བཟུང་ཞིང་མངོན་པར་ཞེན་ནས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེའོ། །ཁ་ ཅིག་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། །འོག་ནས་མདོ་ལས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ་ཞེའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདུས་བྱས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། གསུམ་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིར་དོན་གྱིས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འདུས་བྱས་དང༌། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་གཉིས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་ནས་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། །དེ་ལ་འདུས་བྱས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན། འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏེ། འདི་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ལས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང༌། གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོའི་ཚིག་བཤད་པ་ཡང་སོ་སོ་ནས་མི་མཐུན་ཏེ། ཚིག་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་ནི་བྱས་པ་ནི་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན། བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཡང་དག་བདེན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། འདི་མན་ཆད་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སེལ་ཏོ། །ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་ནི་འདུས་མ་བྱས་རབ་ཏུ་སེལ་ཏོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཏེ། འདི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་བསགས་པས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་བྱས་པ་ཞེས་པའོ། །བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཏེ། འདི་ལྟར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ཅིང་རྟག་པ་ཡིན་པས། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་བསགས་པས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། བྱས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་སྔར་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས། འདུས་བྱས་རབ་ཏུ་སེལ་ཏེ། དང་པོ་ནི་ནོར་བུའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར། བྱས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་པས། བྱས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་མེད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཁོ་ནར་ཟད་པའོ། །གཟུང་བ་དེའི་དབང་གིས་ནི་འཛིན་པ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུང་བ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཛིན་པ་ཡང་མེད་པར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་སེམས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་སེམས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྐྱེད་དོ། །ཉོན་མོངས་པས་ནི་ལས་རྣམས་སྐྱེད་དོ། །ལས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྐྱེད་དོ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་སེམས་པ་ནི་ཡུལ་འཛིན་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། ཡུལ་ཉིད་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། ནོར་པས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ། །ཡུལ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་པ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་དག་པ་ཡིན་པའི་སེམས་པ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་ལས་རྣམས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ལས་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དོ། །རྩ་བ་ཉིད་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །གསུམ་པ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང༌། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དབང་གིས་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང༌། ཀུན་བརྟགས་དང༌། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གུད་ན་མེད་དེ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འདི་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་མཚན་ཉིད་དང༌། སྐྱེ་བ་མེད་ན་བྱས་པའི་དོན་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གཉིས་པས་བྱས་པ་རབ་ཏུ་སེལ་བ་སྟེ། བྱས་པ་དེ་ལྟར་འདུས་བྱས་ཡིན་པར་གྱུར་ན། བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །འདིར་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འདུས་མ་བྱས་རབ་ཏུ་སེལ་ཏེ། དང་པོ་ནི་འདི་ལྟར་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱས་པ་ ཡང་ནོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འདི་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། ནོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ནོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཡོད་པར་གྱུར་ཏོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བྱས་པའི་ཆོས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ནི་མེད་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །མེད་པ་ཉིད་མེད་པས་ཡོད་པ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་རྩ་བ་མེ
Chinese
凡是不相关的，就叫做非缘起。在《手持宝鬘论》中说：由众多因缘聚合而显现成就，并具有显现的缘起性，所以称为缘起。因为不是造作的，所以称为非缘起，依赖于缘起的止息，就是非缘起的意义。无著论师所著的《金刚经释》中说：非缘起就是无分别。因此，缘起是具有分别的。此外，在《摄类学论》中说：对于什么有生、灭、住、变，就叫做缘起。没有生、灭、住、变的，就叫做非缘起。此外，在《瑜伽师地论》中说：所谓非缘起，就像有生有灭，以及因和缘的阐述。与此相反的就是应知为非缘起。此外，《般若波罗蜜多经释》中说：凡是可以作为对境的就是缘起。凡是不可以作为对境的就是非缘起。功德施论师所著的《金刚经释》中也是这么说的。此外，《般若波罗蜜多经释》中说：凡是执著于相的，就是缘起。凡是不执著于相的，就是非缘起。广大的分别应当像其他论典中所说的那样理解。这里所说的缘起和非缘起有三种不同的说法。有些人说，这里所说的一切分别就是缘起和非缘起。因此，下面经中说，这样想，对于缘起和非缘起的显现，心想这是存在的，并且像他们所见所闻的那样，对此坚决地执取，并执着于此，然后进行命名。有些人是依赖于依他起性来区分缘起和非缘起的。
English
Whatever is unrelated is called unconditioned. In the "Treatise of Holding a Precious Garland," it says: "Because it manifestly achieves from the aggregation of many causes and conditions, and possesses manifest conditioned nature, it is called conditioned. Because it is not made, it is called unconditioned, and relying on the cessation of conditioned, is the meaning of unconditioned." In the commentary on the Diamond Sutra by Master Asanga, it says: "Unconditioned means non-conceptualization." Therefore, conditioned is with conceptualization. Furthermore, in the "Compendium of Abhidharma," it says: "Whatever has appearance of arising, ceasing, abiding, and changing, that is called conditioned. Whatever has no arising, ceasing, abiding, and changing, that is called unconditioned." Furthermore, in the "Yogācārabhūmi-śāstra," it says: "That which is called unconditioned is like this: it includes arising and ceasing, and the explanation of causes and conditions. The opposite of that should be understood as unconditioned." Furthermore, in the commentary on the Prajñāpāramitā, it says: "Whatever exists as an object is called conditioned. Whatever does not exist as an object is unconditioned." The commentary on the Diamond Sutra by Master Guṇaśrī also says the same. Furthermore, in the commentary on the Prajñāpāramitā, it says: "Whatever grasps at characteristics is conditioned. Whatever does not grasp at characteristics is unconditioned." The extensive differentiation should be understood as taught in other treatises. Here, there are three different explanations of conditioned and unconditioned. Some say that all the conceptualizations explained here are called conditioned and unconditioned. Therefore, the sutra below says, thinking like this, regarding the appearance of conditioned and unconditioned, thinking that this exists, and firmly grasping onto it as they have seen and heard, and clinging to it, then naming it. Some distinguish conditioned and unconditioned by relying on the nature of other-dependence.
Chinese
哦！下面经中说，有为和无为显现的任何事物虽然不存在，但是从分别念产生的相的体性是存在的。有些人说，有为是他力的自性，无为是圆成实的自性。虽然有这样三种说法，但第三种是正确的意义。为什么呢？因为在这里，实际上对于他力的自性的有为和圆成实的自性的无为这两种法，对于没有显现执着的自性，才显示为有为和无为。所谓无二，下面会分别解释。其中，有为既不是有为，也不是无为。无为既不是无为，也不是有为。这表明第二种，即解释无二的体性。这本身就是从五种方式来说不可言说的体性和无二的体性。为什么呢？因为有为和无为是不可言说的，而且也不是有为和无为这两种相的体性。经的词句解释也各自不同，在词句确定解释的经中说，所作既不是所作，也不是非所作。导师真实谛的解释中说，从这里开始，用两个词来遣除有为法，用两个词来遣除无为法。其中，所谓“彼”是有为法，像这样，有为法不是由积聚因和缘而产生的，所以称为“所作”。所谓“非所作”是无为法，像这样，无为法是自性存在的，并且是常恒的， 不是由积聚因和缘而产生的，所以称为“非所作”。这里先前依靠三种意义，来遣除有为。第一种是宝珠的识，因为是分别念，所以成为有所作，所作实际上并不存在，只是分别念而已。所取之彼
English
O! The sutra below says that whatever appears as conditioned and unconditioned, although it does not exist, the characteristic of the appearance arising from conceptualization does exist. Some say that the conditioned is the nature of other-power, and the unconditioned is the nature of perfect completion. Although there are three such explanations, the third is the correct meaning. Why is that? Because here, in reality, for the two dharmas of the conditioned, which is the nature of other-power, and the unconditioned, which is the nature of perfect completion, for the nature without manifest clinging, it is shown as conditioned and unconditioned. What is called non-duality will be explained separately below. Among them, the conditioned is neither conditioned nor unconditioned. The unconditioned is neither unconditioned nor conditioned. This indicates the second, which is the explanation of the nature of non-duality. This itself is the characteristic of being inexpressible from five aspects and the characteristic of non-duality. Why is that? Because the conditioned and the unconditioned are inexpressible, and they are also not the characteristics of the two aspects of conditioned and unconditioned. The explanation of the words of the sutra also differs individually. In the sutra that explains the words definitively, it says that the made is neither made nor unmade. In the commentary of the teacher of true reality, it says that from here on, two words eliminate the conditioned dharma, and two words eliminate the unconditioned. Among them, what is called "that" is the conditioned dharma. Like this, the conditioned dharma is not made by accumulating causes and conditions, so it is called "made." What is called "unmade" is the unconditioned dharma. Like this, the unconditioned dharma exists by its own nature and is permanent, It is not made by accumulating causes and conditions, so it is called "unmade." Here, previously, relying on three meanings, the conditioned is eliminated. The first is the consciousness of the jewel, because it is conceptualization, it becomes something made. What is made does not actually exist, it is just conceptualization. That which is grasped
Chinese
因为执著的缘故，才会有能取，因为所取本身并不存在。能取也不是被制造出来的。第二，这是无为法的根本，因为有为法的根本是从不如理作意产生的。不如理作意会产生烦恼，烦恼会产生业，业会产生异熟果。不如理作意是从执著境产生的，如果境本身不是真实存在的，就会错误地执著为存在。因为境本身不存在，不如理作意也就不存在了。如理作意也不存在，烦恼也就不存在了。因为烦恼不存在，业也就不存在了。因为业不存在，异熟果也就不存在了。因为根本本身是不如理的，所以一切有为法也都是不如理的。第三，因为无自性和无生，有为法也不是独立于遍计所执和依他起的自性而存在的。如果这二者自性上无自性和无生，又怎么会有有为的意义呢？因此，“既不是有为，也不是无为”这句话，是用两个词来彻底否定有为。如果这样有为成为有为法，那么无为就变成了无为法。在这里，也用三种方式来彻底否定无为。第一，像这样，无为之所以被称为有为，是因为它也是从错误的识所产生的分别念中产生的。无为之所以存在，是因为没有错误的识，所以无为也不会变成存在。因为错误的识会产生分别念，所以才会有“有为”这个名称。因为自性不是真实存在的，所以不会成立。因为有为法不存在，无为法也不会变成存在。像这样，存在是依赖于不存在的。因为不存在本身不存在，所以存在本身也会变成不存在。第二，根本没