Tibetan
དབྱིངས་དེ་ལས་ཀླས་པས། མ་འོངས་པ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཇི་ལྟར་འོས་པ་བཞིན་དུ་རྟག་པར་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཉེ་བར་གནས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་དང་མཐུན་པར་བཤད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་ནི་ཡང་དག་པར་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་ངོ༌། །ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གིས་ནི་རྗེས་ལ་བརྙེས་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་ངོ༌། །རྗེས་ལ་བརྙེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གིས་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེའོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་ནི་མདོ་ལ་སོགས་པའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་གསུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདི་རྟག་པར་གནས་པའི་དབང་གིས་ནི་མ་འོངས་པ་ན་ཕན་འདོགས་པ་ཉེ་བར་གནས་སོ། །གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་བ་ལས། འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་བརྙེས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་བརྙེས་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ནི་ལམ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ༌། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐའ་གཏུགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོན་ཏན་ཉི་ཤུ་པ་བསྟན་ཏེ། འདི་ནི་མི་ཟད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་བ་ལས་འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཟད་པ་མེད་དེ། ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ༌། །སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་འགྲེལ་བ་ལས་ནི་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་དེ་མཐའ་མེད་པ། མུ་མེད་པ། ཟད་པ་མེད་པ། འགྲིབ་པ་མེད་པ། སྐྱེ་བ་མེད་པ། འགག་པ་མེད་པ། འགྱུར་བ་མེད་པ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྐབས་དབྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་རྟག་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་མཛད་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཇི་སྲིད་པར་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མཛད་པ་རྒྱུན་ཆད་མེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ཞིབ་ཏུ་དེ་ཉིད་ལས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོན་ཏན་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་བསྟན་ཏེ། འདི་ནི་མཐར་བྱོན་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །སློབ་དཔོན་ དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཁྱེན་པས་ཕྱི་མའི་མཐའ་མུ་མཐར་བྱོན་པ་ལ་རྒྱུན་ཆད་པ་མི་མངའ་བའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ༌། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས། ཡོན་ཏན་འདི་དག་ཕྱི་མའི་མཐའི་བར་དུ་རྟག་པར་རྒྱུན་མི་འཆད་པའོ། །ཕྱི་མའི་མཐའི་
Chinese
由于从法界中解脱出来，因此经中说，未来对一切众生，恒常利益和安乐常相随。近光论师也说了与此相同的话。从极清净的法界中，真实智慧产生。由真实智慧的力量，产生随后的证悟智慧。由随后的证悟智慧的力量，生起大悲心。由大悲心的力量，将宣说十二部经等经典。由于此法界恒常存在，因此未来利益也将常相随。此外，近光论师的释文中说：这显示了世尊获得果位的特征，以及特别殊胜的功德。如此，获得了极清净的法界。那个法界是修道的果实。名为“到达虚空界之边际”显示了第二十个功德，这即是名为“无尽功德”。世亲论师所著的释文中说：如此，如来之智慧是无尽的，因为与虚空相同。无自性论师的释文中说：如同虚空那样，无边、无际、无尽、无减、无生、无灭、无变，在一切时分对一切有色事物进行区分那样，法身也具有恒常为一切众生带来利益和安乐的性质，只要众生界存在，利益一切有情的行为就不会中断。详细情况如彼论中所述。名为“到达后际之尽头”显示了第二十一个功德，这即是名为“到达终点之功德”。世亲论师所著的释文中说：如来的智慧到达了后际的尽头，不会中断。无自性论师的释文中说：这些功德直到后际之间都是恒常不断的。后际的
English
Having been liberated from that realm, it is said in the sutra that in the future, benefit and happiness will always be near to all sentient beings as is appropriate. The teacher Near Light also explained something similar to this. From the extremely pure realm of dharma, true wisdom arises. By the power of true wisdom, subsequent realized wisdom arises. By the power of subsequent realized wisdom, great compassion arises. By the power of great compassion, the twelve branches of scripture, such as the sutras, will be spoken. Because this realm of dharma is eternally abiding, therefore benefiting will be near in the future. Furthermore, in the commentary by the teacher Near Light, it says: This shows the characteristics of the Bhagavan having attained the fruit, and the particularly excellent qualities. Thus, the extremely pure realm of dharma is attained. That realm of dharma is the fruit of cultivating the path. The phrase "reaching the limit of the realm of space" indicates the twentieth quality, which is the quality of being inexhaustible. In the commentary by the teacher Vasubandhu, it says: Thus, the wisdom of the Tathagata is inexhaustible, because it is like space. In the commentary by the teacher Asanga, it says: Just as space is without limit, without end, inexhaustible, without decrease, without birth, without cessation, without change, and distinguishes all material things at all times, so too, the Dharmakaya has the nature of constantly bringing benefit and happiness to all sentient beings, and as long as the realm of sentient beings exists, the activity of benefiting all beings will never cease. The details are as explained in that very text. The phrase "reaching the end of the final limit" indicates the twenty-first quality, which is the quality of having reached the end. In the commentary by the teacher Vasubandhu, it says: The knowledge of the Tathagata reaches the end of the final limit, without interruption. In the commentary by the teacher Asanga, it says: These qualities are constantly uninterrupted until the final limit. The final limit of
Tibetan
མུར་ཐུག་པ་ཞེས་པས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་མི་ཟད་པར་བསྟན་ཏེ། གདུལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་གཏན་དུ་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ༌། །སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་བ་ལས་ནི་བཤད་པ་ཕྱི་མ་འདི་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་སྟོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་བ་དེ་ཉིད་ལས་འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཟད་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་བྱོན་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་རྟག་པར་གཏན་དུ་མི་ཟད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། གཏན་དུ་མི་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང༌། ཇི་ལྟར་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཟད་པའི་དུས་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡང་རྒྱུན་ཆད་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ༌། །གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས། འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་གཉིས་ཟད་པ་མི་མངའ་བ་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་བསྐལ་བ་འཇིག་པ་དང་འཆགས་པ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟག་པར་མི་ཟད་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དེ་རྟག་པར་ཟད་པ་མི་མངའ་བའོ། །ཇི་ལྟར་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཟད་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕན་པ་དང༌། བདེ་བའི་དངོས་པོ་རྟག་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ༌། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་བ་མི་མཐུན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས། ཡོན་ཏན་རྣམས་བསྟན་པ་ཡང་དོན་ཕལ་ཆེར་མཐུན་ཏེ། གོང་དུ་ བཤད་པ་རྣམས་ནི་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་དང༌། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་བ་དང་སྦྱར་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འཆད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཕྲལ་ལ་བླང་བ་དང་དོར་བ་ཅི་དགར་བྱོས་ཤིག །།བམ་པོ་བརྒྱད་པ། དེ་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོའི་དགེ་འདུན་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལྔ་པ་གསུང་རབ་ཉན་པའི་འཁོར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏེ། རྣམ་པ་དྲུག་ལས་ནི་དྲུག་པ་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཁོར་བསྟན་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་བསྟན་པའོ། །འཁོར་རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ཀྱང་སྔར་སྒོ་རྣམ་པ་བཞིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་
Chinese
所謂“窮盡”一詞，是指如來功德無有窮盡。因爲所化有情永無窮盡之故。近光論師的釋論中，將後面的兩種解釋合爲一種來闡述。因此，該釋論中說：這表明了世尊因爲沒有窮盡而出現的殊勝功德。譬如，如同虛空恆常永不窮盡一樣，諸佛從法界中生出的功德也同樣如此，因爲是永不窮盡的緣故。如同後際沒有窮盡之時一樣，利益一切有情的行爲也永不斷絕。此外，近光論師的釋論中說：這表明了世尊利益自他的兩種功德沒有窮盡的殊勝功德。譬如，如同虛空在劫末壞滅和形成之時，本性恆常不窮盡一樣，如來的一切真實功德也同樣恆常不窮盡。如同後際沒有窮盡一樣，利益他人的功德也同樣如此，直到後際窮盡之時，都能恆常地利益一切有情，創造安樂之事物。大乘集論的三種不同釋論中，所闡述的功德大體意思相同。以上所說的是結合世親論師、無自性、佛地經的釋論來闡述的。想要講解的人，可以隨意取捨。第八品。所謂“彼聲聞大衆無量”等等，是指第五宣說聽聞聖教之眷屬，也就是六種圓滿中的第六眷屬圓滿。這又分爲兩種：聲聞眷屬的宣說和菩薩眷屬的宣說。這兩種眷屬也先用四種方式來區分，然後再解釋詞義。對此，
English
The term "exhaustion" indicates that the Tathagata's merits are inexhaustible. This is because the sentient beings to be tamed are eternally inexhaustible. The commentary by the teacher Near Light combines the latter two explanations into one. Therefore, the commentary itself states: This shows the extraordinary merit of the Bhagavan's appearance because of his lack of exhaustion. For example, just as the sky is always eternally inexhaustible, so too are the merits arising from the realm of the Buddhas, because they are eternally inexhaustible. Just as there is no time when the end of the future is exhausted, so too is the activity of benefiting all sentient beings never interrupted. Furthermore, the commentary by the teacher Near Light states: This shows the extraordinary merit of the Bhagavan's two kinds of merits of benefiting self and others being inexhaustible. For example, just as the sky is eternally inexhaustible in its essence during the destruction and formation of kalpas, so too are all the true merits of the Tathagata eternally inexhaustible. Just as there is no exhaustion of the future, so too are the merits of benefiting others, so that until the exhaustion of the future, they constantly benefit all sentient beings and create objects of happiness. In the three different commentaries on the Mahāyānasaṃgraha, the merits explained are mostly similar in meaning. The above is explained in conjunction with the commentaries of the teacher Vasubandhu, Asvabhāva, and the Buddhbhūmi. Those who wish to explain can freely accept or reject them. Eighth fascicle. The phrase "that great Śrāvaka assembly is immeasurable," and so on, refers to the fifth, the explanation of the assembly that listens to the scriptures, which is the sixth of the six perfections, the perfection of the assembly. This is also divided into two: the explanation of the Śrāvaka assembly and the explanation of the Bodhisattva assembly. These two kinds of assemblies are first distinguished by four methods, and then the meaning of the words will be explained. Regarding this,