Tibetan
་རི་བོ་དུ་མ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཁོར་ཡུག་དང༌། ཁོར་ཡུག་ཆེན་པོ་དང༌། རི་དང༌། རི་རབ་དང༌། བཏང་བཟུང་དང༌། བཏང་བཟུང་ཆེན་པོ་དང༌། འབིགས་བྱེད་དང། བྱ་རྒོད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རི་རྣམས་ཀྱང་ངོ༌། །དེ་བཞིན་དུ་དམྱལ་བ་ཚ་བ་དང༌། རབ་ཏུ་ཚ་བ་དང༌། ཐིག་ནག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང༌། དེར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་སྣང་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ༌། །དེ་ཡི་གནས་ན་ལྷ་ཡི་གཞལ་མེད་ཁང། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷ་རྣམས་གཞལ་མེད་ཁང་ན་གནས་ཤིང་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ༌། །དེ་ཡི་གནས་སུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་བྲལ་བདག་གིས་དེ་མི་མཐོང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་མཐོང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །དེའི་གནས་ཉིད་ན་དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་ཅིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡང་ཐོས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ། འདྲེན་པ་བཞུགས་ཏེ་ཆོས་ཀྱང་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པར་ཆེ་འདུ་བྱེད་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཐུང་བ་ཉིད་དུའོ། །གནས་དེར་ལ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཆོད་པ་བྱས་སོ་ཞེས་འདུ་ཤེས་ཤིང༌། འདུ་ཤེས་སུ་འཛིན་པས་དགའ་བའི་འདུ་ཤེས་འཇུག་པར་གྱུར་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ མཆོད་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། རྨི་ལམ་གྱི་དཔེས་ཐམས་ཅད་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བར། མི་དག་བདག་གི་ཁྱིམ་ན་རྨི་ལམ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་གི་ཁྱིམ་ན་ཉལ་བ་ཞིག་གིས་རྨི་ལམ་དུ་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔས་ངོམས་པ་མེད་པ་ཉིད་ལས་སད་པར་གྱུར་ན་འདོང་བའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་མཐོང་བ་མེད་དོ། །རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་མི་བདེན་པའོ་ཞེས་ཤེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང༌། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་རྣམས་ཀྱང་བརྫུན་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ངོ་བོ་ངེས་པར་རྟོགས་ནས་ཆོས་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་གཡོ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡུལ་རྣམས་ལ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཆར་འབྱེད་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་འཛིན་པ་དང༌། དོར་བ་མེད་པས་བསེ་རུ་བཞིན་དུ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་སྒོམ་པར་
Chinese
山 अनेक हैं। जैसे कि, चारों ओर का वातावरण, और महान वातावरण, और पर्वत, और सुमेरु पर्वत, और त्यागना और पकडना, और महान त्यागना और पकडना, और भेदन करने वाला, और गिद्धों का ढेर आदि जैसे पर्वत भी हैं। उसी प्रकार नरक, गर्मी, और अत्यधिक गर्मी, और काली रेखा आदि, और वहाँ उत्पन्न होने वालों को दुख की अनुभूति होती है और दुख का अनुभव होता है। 'उस स्थान पर देवताओं के महल हैं।' इसका अर्थ है कि देवता महल में रहते हैं और सुख का अनुभव करते हैं। 'उस स्थान पर बुद्ध जन्म लेते हैं।' इसका अर्थ है कि बुद्ध जन्म लेते हैं और धर्मचक्र चलाते हैं आदि। 'ज्ञान से रहित मैं उसे नहीं देखता।' इसका अर्थ है कि जो बुद्ध को देखने के पुण्य के मूल से रहित हैं, वे नहीं देखते। 'उसी स्थान पर पवित्र धर्म अस्त होता है और तथागत का निर्वाण भी सुना जाता है।' उसी प्रकार, 'मार्गदर्शक विराजमान हैं और धर्म भी दिखाते हैं,' आदि। उनमें से कुछ असीम रूप से महान होने की कल्पना करते हैं। कुछ इसे छोटा मानते हैं। 'उस स्थान पर कुछ लोग ऐसा सोचते हैं,' इसका अर्थ है कि कुछ लोग ऐसा सोचते हैं कि 'मैंने तथागत की पूजा की है,' और इस विचार को धारण करने से खुशी का विचार उत्पन्न होता है, लेकिन जो अभी तक पैदा नहीं हुआ है, उसकी पूजा करने में सक्षम नहीं है। 'देखना' आदि जैसे शब्द कैसे हैं? 'सपने के उदाहरण से सब कुछ सिद्ध होता है।' जैसे कि, 'लोग मेरे घर में सपने की तरह हैं।' इसका अर्थ है कि अपने घर में सोने वाला कोई व्यक्ति सपने में देवताओं आदि के सुख का अनुभव करता है और पाँच इच्छाओं से संतुष्ट नहीं होने पर जाग जाता है, तो वह पाँच इच्छाओं को नहीं देखता है। सपने में जो देखा जाता है, वह असत्य है, क्योंकि वह उत्पन्न नहीं हुआ है, ऐसा जानना चाहिए। उसी प्रकार, 'देखना,' 'अनुभव करना,' और 'विभिन्न प्रकार से जानना' जैसे शब्द भी झूठे संस्कारों से उत्पन्न होते हैं, वास्तविक अर्थ नहीं हैं। समाधि के स्वरूप को निश्चित रूप से समझने के बाद, धर्मता से, वह स्वयं से विचलित नहीं होता है। विषयों में प्रिय और अप्रिय के रूप में भेद करने से रहित, वह ग्रहण और त्याग से रहित होने के कारण गैंडे की तरह संशय रहित होकर मार्ग का ध्यान करता है।
English
There are many mountains. Such as, the surrounding environment, and the great environment, and the mountain, and Mount Sumeru, and giving up and holding, and great giving up and holding, and the piercer, and the pile of vultures, etc., are also mountains. Similarly, hell, heat, and extreme heat, and black lines, etc., and those born there experience suffering and feel suffering. 'In that place are the palaces of the gods.' This means that the gods reside in the palace and experience happiness. 'In that place the Buddhas are born.' This means that the Buddhas are born and turn the wheel of Dharma, etc. 'I, devoid of wisdom, do not see it.' This means that those who are devoid of the root of virtue of seeing the Buddha do not see. 'In that very place the holy Dharma declines and the Nirvana of the Tathagata is also heard.' Similarly, 'The guide resides and also shows the Dharma,' etc. Some of them imagine being infinitely great. Some consider it to be short. 'In that place some people think like this,' which means that some people think, 'I have worshiped the Tathagata,' and by holding this thought, the thought of joy arises, but one who has not yet been born is not able to worship. How are the terms such as 'seeing'? 'Everything is accomplished by the example of a dream.' As in, 'People are like dreams in my house.' This means that someone sleeping in his own house experiences the happiness of gods, etc., in a dream and wakes up from not being satisfied with the five desires, then he does not see the five desires. What is seen in a dream is untrue because it has not arisen, so it should be known. Similarly, the terms 'seeing,' 'experiencing,' and 'knowing in various ways' are also emanations of false imprints, not the true meaning. After definitely understanding the nature of Samadhi, from Dharmata, it does not deviate from itself. Being free from distinguishing between pleasant and unpleasant in objects, being free from acceptance and rejection, like a rhinoceros, he meditates on the path without doubt.
Tibetan
བྱེད་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ་ཞེས་ཡེ་ཤེས་ངེས་པར་བསྒྲུབ་པ། དེ་ཡི་སྤོབས་པ་དག་ནི་མཐའ་ཡས་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའོ། །སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པར་ཀུན་དུ་ཆགས་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱས་འདི་གཉིས་རབ་ཏུ་སྤངས་ནས་ནི་ཆོས་ཉིད་གཅིག་པུ་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ། །གང་ཞིག་ཆོས་འདི་ཐོས་ནས་ཆགས་བྱེད་ཅིང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐོས་ན་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་དབང་གིས་མངོན་པར་ཞེན་ནོ། །ཆོས་མ་ཡིན་པ་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་ཁྲོ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མ་རྟོགས་པས་ང་རྒྱལ་དང་རྒྱགས་པའི་དབང་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱའོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང༌། བཟོད་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་དང༌། བསམ་གཏན་དང༌། ཤེས་རབ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་བདུད་ཀྱི་ཞགས་པས་ བཟུང་བ་ཞེས་བ་ལྟ་བར་བྱའོ། །ཟླ་འོད་གཞོན་ནུས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་བས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཟབ་མོ་རྣམས་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ངེས་པར་བརྟེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །དྲི་ཟའི་བུ་གཙུག་ཕུད་ལྔ་པ་ཅན་གྱིས་ཀྱང་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རི་བོང་འཛིན་པའི་འོད་ལྟར་དཀར་བའི་དཀའ་འགྲེལ་གྲགས་པའི་མདངས་ལྡན་པ། །འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱི་ཞབས་ཀྱི་པདྨ་ལ་གུས་ཙམ་གྱིས་རབ་བསྒྲུབས་ལ། མདོ་སྡེའི་དབང་པོའི་རྒྱལ་པོ་ལས་སྐྱེས་སྐྱེ་བོ་མ་ལུས་ཕན་དོན་དུ། །གལ་ཏེ་ལེགས་པར་མཐོང་ན་ཡེ་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་དོན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ངེས་པར་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དགུ་པའི་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དབང་པོ་ཏོག་གི་རྒྱལ་མཚན་རྒྱལ་པོའི་ལེའུ་ངེས་པར་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དང༌། བསླབ་པ་དང༌། ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་གདོན་མི་ཟ་ཞིང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་
Chinese
做到的。（一切法皆空）如此这般定要证悟智慧，那样的豪迈气概，将会是无边无际。这是要说的。对于可爱与不可爱，在任何情况下都不执着，对于那样的（人）来说，远离可爱的痛苦和与不可爱相遇的痛苦，彻底断绝这二者之后，就应当仅仅依靠法性。如果有人听到此法后产生贪执，这是说，如果听到与涅槃相符的就是法性，就会由于贪执而执着。不是佛法的就是地狱等等的因，会生起嗔恨。由于没有领悟到佛法与非佛法平等性，由于我慢和骄傲，将会感受痛苦。安住于平等性的人们，就是安住于从可爱与不可爱中解脱出来。他们就是戒律完全清净，安忍，精进，禅定和智慧都非常稳固的人。那些进入颠倒之路的人们，应当看作是被魔的绳索抓住的人。月光童子通达了偈颂的意义，因此对于不可思议的甚深佛法，完全确定无疑地依靠，从而获得了精通。持五髻的乾闼婆之子也获得了随音声入的忍。这是说，这是如来加持，从而彻底领悟法性的意义。如同皓月般洁白的释难，具有著名的光彩。仅仅以恭敬文殊菩萨的莲足，就圆满地完成了。为了从《宝积经》中出生的所有众生的利益。如果能够很好地理解，这就是依靠智慧者的意义。显示了不可思议的佛法的第十九品释疏圆满了。想要显示具顶王幢王之品，之后世尊又说了等等。善根，学处和功德之法不会被夺走，并且要使戒律非常清净。
English
It is done. (All dharmas are empty.) In this way, one must definitely realize wisdom, and that kind of heroic spirit will be boundless. This is what is to be said. For those who do not cling to what is lovely and unlovely in any situation, for such (people), having completely abandoned the suffering of being separated from what is lovely and the suffering of encountering what is unlovely, one should rely solely on the nature of reality. If someone hears this Dharma and becomes attached, this means that if one hears that what is in accordance with Nirvana is the nature of reality, one will become attached and cling to it. What is not Dharma is the cause of hell and so on, and will generate anger. Because one does not understand the equality of Dharma and non-Dharma, one will experience suffering due to arrogance and pride. Those who abide in equality abide in freedom from what is lovely and unlovely. They are those whose morality is completely pure, and who are firmly established in patience, diligence, meditation, and wisdom. Those who enter the path of perversion should be seen as those who are seized by the noose of Mara. Moonlight Youth understood the meaning of the verses, and therefore, relying completely and without doubt on the inconceivable and profound Dharma of the Buddha, he became proficient. The son of the Gandharva with five crests also obtained the patience of entering by sound. This means that it is the blessing of the Tathagata that thoroughly realizes the meaning of the nature of reality. The commentary, as white as the light of the moon, has a famous brilliance. By merely revering the lotus feet of Manjushri, it was perfectly accomplished. For the benefit of all beings born from the King of Sutras. If it can be well understood, this is the meaning of relying on the wise. The commentary on the nineteenth chapter, which reveals the inconceivable Dharma of the Buddha, is complete. Wanting to show the chapter of the King with the Banner of the Crown Jewel, then the Blessed One spoke, and so on. The roots of virtue, the precepts, and the qualities of merit will not be taken away, and one must make the precepts very pure.