Tibetan
་མེད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་མེད་པ་ལའོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། །དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཐམས་ཅད་གསུངས་སོ། །དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་དེ་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ། དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པས་འཕགས་པའི་དངོས་པོ་རྙེད་པ་དང༌། དེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་སོ། །རིགས་དེ་ཡང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང༌། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་བྱས་ནས། བསླབ་པ་ཡང་མེད། བསླབ་པ་ལས་འདས་པ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ལེགས་པར་བསླབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་བ་མེད་པ་ནི་ཕུང་པོ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྒྱུ་བ་མེད་པ་ནི་ཕུང་པོ་སྤངས་པའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་ཡང་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་མེད་ཀྱང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ལས་ཀྱང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྲིད་པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པའོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལྟར་བདེ་བ་ཡང་མེད། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མེད་པ་དེ་ནི། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རིགས་དེ་ལ་ནི་ལས་ཀྱང་མེད། ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡང་མེད་དོ། །རིགས་དེ་ལས་ལུས་ཀྱི་ལས་བྱེད་པ་མེད་དོ། །ངག་གི་ལས་མ་ཡིན། ཡིད་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོའི་ཚིག་གསུམ་པོ་དག་གིས་ནི་ལས་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་དགག་པར་བྱེད་དོ། །བྱ་བ་དང་བསླབ་པ་དང་དེའི་སྦྱོར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རིགས་དེ་ལ་ཐ་མ་དང་འབྲིང་དང་མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་སེམས་ཅན་གྱི་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་དགག་པར་བྱེད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རིགས་དེ་ནི་སྙོམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པར་འཇུག་པ་སྙོམས་པས་དེའི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏོ། །རིགས་དེ་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆད་པ་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་དང༌། དེ་ཁྱད་པར་མེད་པར་སྟོན་ཏེ། རིགས་དེ་ནི་དབེན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །རིགས་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཐུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལས་དེའི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏོ། །རིགས་དེ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐུན་མོང་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བག་ཆགས་སྤོང་བའི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏོ། །རིགས་དེ་ནི་ངའི་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་པ་སྟོན་ཏོ། །རིགས་དེ་ནི་མཉམ་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང༌། འཁོར་བའི་ཡོན་ཏན་དང༌། ཉེས་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་མཉམ་པ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །ཡང་དག་པ་དང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་མཉམ་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདེན་པའི་དོན་གྱིས་ཡང་དག་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །བརྫུན་པའི་དོན་གྱིས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འཁོར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རིགས་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་པས་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གདམས་ངག་དེ་སླུ་བ་མ་ཡིན་པས་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་བ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །རིགས་དེ་ནི་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ནི་རབ་ཏུ་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་མི་སྐྱེའི་འབྱོར་བ་འཐོབ་པའི་དབང་གིས་དེ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རིགས་དེ་ནི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འཁོར་བའི་དུས་ན་ཡང་གཞན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་དང༌། དགེ་བ་དང༌། བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རིགས་དེ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་རྣམ་པར་དག་པར་སྟོན་ཏེ། རྣམ་པར་སྦྱང་བར་བྱ་ཞིང་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་དེ་ཙམ་དུ་ཡོངས་སུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བར་གྱི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དོན་ཆེན་པོར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་མཚམས་སྦྱར་བ་དང༌། གོ་རིམས་བཞིན་ཡིན་ནོ། །འོད་སྲུངས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་སྟེ། དེས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པར་བྱའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྡུས་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བཏང་ངོ༌། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྨན་གང་སྡུད་པ་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་སྟོན་ཏོ། །ཕྱོགས་བཞིར་སོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕྱོགས་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་འདུལ
Chinese
名为“无有”者，即是无有可舍弃之处。所谓“于彼无有造作”，是指蕴。所谓“彼乃非造作”，是为了述说彼，故说一切。彼乃非造作，如是安立。所谓“彼乃圣者之种姓”，是指缘彼而获得圣者之事物，以及由此而区分者，即是圣者。此种姓又分为有余蕴与无余蕴之涅槃，以及菩萨之涅槃。其中，有余蕴之涅槃时，说“无有学，亦无超越学”。为了善学之故。无有行者，是因舍弃了蕴。无有不行者，是因舍弃蕴而有余者。亦无有遍行者，是指烦恼。所谓“彼虽无心，然亦无心所生之法”，是指有烦恼者。所谓“于彼亦无业”，是指由再有之业因所生者。所谓“亦无业之异熟”，是指就无余蕴之涅槃而言而说的。因此，如是无有安乐，亦无痛苦者，彼乃圣者之种姓，亦如前述。于彼种姓，亦无业，亦无业之现行。于彼种姓，无有身之业，非语之业，非意之业，此三句经文是对业的差别作了极大的遮止。就行为、学处及其结合而言，所谓“于彼种姓，亦无下、中、上之安立”，是对有情之差别作了极大的遮止。就菩萨之涅槃而言，说“彼种姓乃平等”，以平等利益自他之行来显示其差别。所谓“彼种姓乃无差别”，是指菩提之分法一切无断绝，从而显示菩萨清净者等，彼是无有差别的。
English
That which is called "without" means there is nothing to be abandoned. The statement "there is no fabrication in that" refers to the aggregates. The statement "that is unconditioned" means that all of that is spoken in order to describe it. That which is unconditioned is thus established. The statement "that is the lineage of the noble ones" means that by focusing on that, one obtains the object of the noble ones, and those who are distinguished by that are the noble ones. That lineage is also distinguished by nirvana with aggregates remaining, nirvana without any aggregates remaining, and the nirvana of a Bodhisattva. In that regard, having passed away at the time of nirvana with aggregates remaining, it is said, "There is no learning, and there is no transcendence of learning." This is for the sake of learning well. There is no going because the aggregates have been abandoned. There is no not-going because there are remaining aggregates after abandoning the aggregates. There is also no pervasive going, which refers to the afflictions. The statement "although there is no mind, there are also no mental phenomena" refers to those with afflictions. The statement "there is also no karma in that" refers to that which arises from the cause of karma for rebirth. The statement "there is also no ripening of karma" is spoken with reference to nirvana without any aggregates remaining. Therefore, that which is without happiness and without suffering in that way is the lineage of the noble ones, as before. In that lineage, there is no karma and no manifestation of karma. In that lineage, there is no action of the body, not of speech, and not of mind. These three sutra statements greatly negate the distinctions of karma. With regard to action, learning, and their combination, the statement "in that lineage, there is also no establishment of inferior, middling, or superior" greatly negates the distinctions of sentient beings. With regard to the nirvana of a Bodhisattva, it is said that "that lineage is equal," showing its distinction through the equality of engaging in benefiting oneself and others. The statement "that lineage is without distinction" means that all aspects of enlightenment are without cessation, thus showing that Bodhisattvas, pure ones, etc., are without distinction.
Chinese
诶！彼族姓是寂静。名为寂静，是说彼等之族姓没有差别。彼族姓是与涅槃相符，名为与涅槃相符，是说于其他之族姓，此业有差别。彼族姓是无垢，名为无垢，是说解脱虽是共同，但显示断除习气之差别。彼族姓是无我所，名为无我所，是说对于清净刹土等，显示没有各自决定。彼族姓是无等，名为无等，是说此业不分别涅槃与轮回之功德及过失，故显示平等性。从真实与非真实之平等中生起，名为从真实与非真实之平等中生起，以真谛之义，真实即是涅槃。以虚妄之义，非真实即应知是轮回。彼族姓是胜义谛，名为真实，是说此教诫是不欺骗的，故显示与外道等不共同。彼族姓是不尽，名为不尽，是说纵然无余蕴而入涅槃，然为利有情之事，相续不断绝。彼是极不生，名为极不生，是说不由业及烦恼之力而生，由获得受用之力的缘故，故显示彼。 彼族姓是常，名为常，是说于涅槃与轮回之时，亦不为他，故名为安乐、善及无我。彼族姓是清净，名为清净，是说所知是清净，应清净及意乐是清净，亦仅于此完全显示之缘故，从此处至超世间之间，安立对治，应知是重大意义。此是连接及次第如是。光明守护菩提萨埵应勤于有情之义利，彼应圆满摄集一切善根。圆满摄集一切善根后，施与一切有情。以何智慧之药而摄集，名为以何智慧之药而摄集，是说以世间及超世间之智慧而作利他。前往四方，名为前往四方，何为四方？调伏有情
English
E! That lineage is secluded. The name "secluded" indicates that there is no difference in the lineage of those beings. That lineage is in accordance with Nirvana, and the name "in accordance with Nirvana" indicates the distinction of that karma in other lineages. That lineage is immaculate, and the name "immaculate" indicates that although liberation is common, it shows the distinction of abandoning habitual tendencies. That lineage is without "mine," and the name "without 'mine'" indicates that there is no separate determination for pure lands and the like. That lineage is unequaled, and the name "unequaled" indicates that this karma does not discriminate between the virtues and faults of Nirvana and Samsara, thus showing equality. Arising from the equality of truth and non-truth, the name "arising from the equality of truth and non-truth" means that in the sense of truth, truth is Nirvana. In the sense of falsehood, non-truth should be understood as Samsara. That lineage is the ultimate truth, and the name "truth" indicates that this instruction is not deceptive, thus showing that it is not common with other heretics. That lineage is inexhaustible, and the name "inexhaustible" indicates that even though one enters Nirvana without remaining aggregates, the continuum of benefiting sentient beings is not interrupted. That is supremely unborn, and the name "supremely unborn" indicates that it is not born by the power of karma and afflictions, but by the power of obtaining enjoyment, therefore it shows that. That lineage is eternal, and the name "eternal" indicates that it is not other in the times of Nirvana and Samsara, therefore it is called happiness, virtue, and selflessness. That lineage is completely pure, and the name "completely pure" indicates that the knowable is pure, and that purification and intention are pure, and it is only for this reason that it is fully shown. From here to beyond the world, establishing antidotes should be understood as a great meaning. This is the connection and the order as such. Light-protected Bodhisattva should strive for the benefit of sentient beings, and he should perfectly gather all roots of virtue. Having perfectly gathered all roots of virtue, he should give them to all sentient beings. What medicine of wisdom is gathered, the name "what medicine of wisdom is gathered" indicates that it is to benefit others with the wisdom of the world and beyond. Going in four directions, the name "going in four directions," what are the four directions? Subduing sentient beings.