Tibetan
ཉེས་པ་མེད་དོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་མངོན་སུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་འདོད་ན། དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒྲར་བརྗོད་ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་གི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུམ་བསྟན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་བར་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བས་ཀྱང་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཕྲ་བས་ན། གང་གི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་དོན་ཟབ་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྗོད་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་ཀྱང་དཀའ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་ཀྱང་དཀའ་ཞེ་ན། འགྲོ་བས་ཐོས་ན་དེར་ནི་རྨོངས་པར་འགྱུར། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཞུང་འདི་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཚིག་འདི་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པའི་ཆེད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བརྗོད་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་བ་མེན་རི་མོར་བྲིས་པ་བཞིན་དུ། དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་བརྗོད་པར་ཟད་ན་བྱིས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ཁོ་ན་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ཙམ་ལ་སོ་སོར་འབྲང་ཞིང་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ན་དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་དུ་སེམས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་འབྲུ་སྐྱེ་བའི་གནས་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནང་གི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ས་ཡིན་ཏེ། འབྲུའི་ས་བཞིན་ནོ། །གང་དུ་དེ་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཟིན་པ་དང༌། མ་ཟིན་པ་དག་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་མེད་པར་རྒྱུ་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ས་ཡིན་ཏེ། རྒྱལ་པོའི་ས་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་འདིས་ནི་སྔར་བཤད་པ་བས་མཆོག་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཤས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སྐབས་ནས་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པས་ཀྱང་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ཆེན་པོར་འབྱུང་ངོ༌། །ལོ་མ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཚིག་ཟུར་གྱིས་ན་ལོ་མ་ལ་རླུང་སྣང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ་རླུང་ནི་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་གཡོ་བའི་ལས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདི་སྐད་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ལོ་མ་ལ་མིག་གིས་དམིགས་པར་བཤད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་འགུལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མ་ཐོང་སྟེ་ཡོད་པར་རྟོགས་པར་ནུས་སོ། །ནམ་མཁའ་འབའ་ཞིག་ལ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ་ནི་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ ཕྱིར་ལ། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་གློ་བུར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཡང་མཉན་པར་ནུས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཡེ་མཉེན་པར་མི་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་སྲ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་བརྟེན་པོར་གཞག་པར་བྱས་ཤིང་ཆོས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཡང་ཤེས་པར་བྱས་ནས་མཉན་པར་ནུས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མཉན་པར་སྲིད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདུན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་ལུང་ཐོས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོགས་པ་སྟེ་རྟོགས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་གྱི། ཐོས་པ་མང་པོ་རྙེད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་པས་འདུན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །དེ་ཡང་མདོ་ལས། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་ལ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཐོས་པ་འཐོབ་པའི་ཐབས་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་ཡོད་པས་སོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཐོས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་དང་མཐུན་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མཉེས་པར་བྱེད་པས་ན་ཀུན་དུ་ཚོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །དེ་ཡང་མདོ་ལས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཤིན་ཏུ་སྤྱད་པ་ཞེས་གསུངས་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་ལ་སྤྱད་པར་བྱ་བ་སྟེ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ལ་སོགས་བའི་མཚན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་སྤྱད་པ་ཡོད་པས་སོ། །དེ་དེ་ལྟར་མཉེས་པར་བྱེད་པ་ལྷུར་ལེན་པ་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་དག་ལས་ཐོས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཅིང་མ་ཉམས་ལ་དེ་ཡང་མང་པོ་ཡིན་གྱི་ཉུང་དུ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡུན་རིང་པོར་ཏེ་ལོ་འགའ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཚེ་འགའ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འཛིན་པས་ན་ཐོས་པ་འཛིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །དེ་ཡང་འགའ་ལས་མ་ཡིན་གྱི་ཚད་མེད་པ་དག་ལས་འོངས་པས་ན་མང་པོ་ཡིན་ལ་ཡུན་རིང་པོར་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེས་དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཐོས་པ་བཟུང་ནས་སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་ཐོས་པ་མ་ལུས་པ་ཡང་དག་པར་གཟུང་བའི་དྲན་པའི་ཁྱད་པར་འཐོབ་པས་ན་སྐྱེ་བས་ འཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཀྱང
Chinese
没有过失。如果认为从禅定中产生的智慧是瑜伽士的现量，因此不是分别，那么，这怎么能用分别的词语来表达呢？因此说了“三界者”，因为不将胜义谛的实物作为现量，所以说一切有漏都是分别。这是为了说明这一点。所谓“从异熟生起的心的差别中的任何一个”，异熟，善与非善以及未说明的，也没有完全断除，总是生起，因此难以理解，因为很微细，所以说了“任何一个”。这样，深刻的意义怎么能用世俗谛来表达呢？同样，说起来也很难，要加上这句话。怎么说同样说起来也很难呢？经中说：“如果众生听到，就会在那里迷惑。”要知道，这部论典是为了专门解释这个偈颂。就像用世俗的言语在墙上画画一样，如果只是用胜义谛来表达，那么孩子们因为不理解这一点，就会各自追逐声音，并且执着于声音所表达的遍计所执的实物，所以叫做“如其言音而执着意义”。所谓“心在哪里成熟”，因为是心的种子生长的地方，所以内部的蕴是土地，就像种子的土地一样。所谓“它在哪里运行”，因为是缘于已摄持和未摄持的心，所以无碍地运行，一切法都是土地，就像国王的土地一样。或者，这仅仅是为了表明比之前所说的更为殊胜，就像这样，从信乐殊胜的波罗蜜多而行持的阶段开始，即使是生来就获得的，也会出现巨大的变化。如果用言语来挑剔“像树叶一样”等等，难道不是说“风在树叶上显现”吗？那是不行的，因为风总是可以推断的，不是眼睛的对境，所以说了“以摇动的行为”。像这样，我们所说的是用眼睛观察树叶，而不是用运动等征兆来正确地衡量。
English
There is no fault. If it is thought that the knowledge arising from meditation is the direct perception of a yogi, and therefore not conceptual, then how can this be expressed in terms of conceptual words? Therefore, it is said, "Those of the three realms," because they do not make the ultimate reality manifest, so all that is tainted is conceptual. This is to show this. The term "any of the distinctions of mind arising from maturation" means that maturation, good and non-good, and the unstated, are not completely abandoned, and always arise, so it is difficult to understand, because it is subtle, so it is said, "any one." In this way, how can such a profound meaning be expressed in conventional terms? Similarly, it is difficult to explain, add this sentence. How is it difficult to explain in the same way? It is said in the scriptures, "If beings hear it, they will be confused there." It should be understood that this treatise is specifically for explaining this verse. Just as drawing a picture on a wall with conventional words, if it is only expressed in ultimate truth, then children, because they do not understand this, will each pursue sounds, and cling to the objects of pervasive imputation expressed by sounds, so it is called "grasping the meaning as it sounds." The term "where the mind matures" means that because it is the place where the seeds of the mind grow, the internal aggregates are the earth, like the earth for seeds. The term "where it moves" means that because it is focused on the minds that are grasped and not grasped, it moves without obstruction, and all dharmas are the earth, like the king's land. Alternatively, this is merely to show that it is superior to what was said before, just as, from the stage of practicing with faith in the supreme perfection, even what is obtained from birth will manifest as a great transformation. If one quibbles with words such as "like a leaf," isn't it said that "wind appears on the leaf"? That is not possible, because wind is always inferred, not an object of the eye, so it is said, "by the act of shaking." Like this, what we are saying is observing the leaf with the eye, not correctly measuring it with signs such as movement.
Chinese
就能领悟存在。但虚空并非如此，这是所说的。所说的是因为被考察的自性所摄持。不可言说是由于完全成立，因此是其非自性和突发性。如果无论如何都能听闻，那么“如此”等等，意思是说，并非完全不能听闻，而是通过两种坚固的方式使心坚定，并且也知道法无自性之后，就能听闻，因为有这样的说法，所以说是可以听闻的。 “意乐完全清净”等等，是指获得想要听闻的教证的方法，就是通过始终寻求领悟，即以寻求领悟为目的。不是为了获得许多听闻，所以是意乐完全清净。 此外，经中说：“始终寻求完全清净”，这是因为这些人具有始终寻求不颠倒听闻的方法，即想要的特征完全清净。 如此，寻求不颠倒的听闻，是通过使与宣说听闻的善知识们相应的身语行为感到满意，所以是始终寻求完全清净。 此外，经中说：“应当行持非常行持”，这是因为这些人具有应当行持，即依靠宣说听闻的善知识等等的特征，非常行持。 如此，尽力使之满意，就能从那些善知识那里获得不颠倒且不衰减的听闻，而且是多而非少，并且是长久，不是几年，也不是一生都能记住，所以是听闻忆持完全清净。 此外，要知道，因为不是从少数人那里来，而是从无数人那里来，所以是多，而且也是长久。 如此，通过忆持不颠倒的听闻，并通过愿力的殊胜，为了获得殊胜的转生。 获得完全忆持所有正确听闻的忆念殊胜，所以通过转生，获得也是完全清净。
English
one can realize its existence. However, it is said that emptiness is not like that. It is said because it is encompassed by the nature of investigation. Unspeakable is because it is completely established, therefore it is its non-self-nature and suddenness. If one can listen in any way, then "like this" and so on, meaning that it is not that one cannot listen at all, but by making the mind firm through two kinds of firmness, and also knowing that the Dharma is without self-nature, then one can listen, because there is such a saying, so it is said that it is possible to listen. "Pure intention" and so on, refers to the method of obtaining the desired teachings, which is through constantly seeking understanding, that is, seeking understanding as the goal. It is not for the sake of obtaining many teachings, so it is pure intention. Furthermore, the sutra says: "Constantly seeking is completely purified," because these people have the characteristic of constantly seeking the method of obtaining non-inverted teachings, that is, the desired characteristic is completely purified. Thus, seeking non-inverted teachings is through pleasing the bodily and verbal actions that are in accordance with the virtuous teachers who proclaim the teachings, so it is constantly seeking complete purity. Furthermore, the sutra says: "One should practice extremely diligently," because these people have the characteristic of practicing diligently, that is, relying on the virtuous teachers who proclaim the teachings and so on. Thus, by striving to please them, one can obtain non-inverted and non-diminishing teachings from those virtuous teachers, and it is much rather than little, and it is remembered for a long time, not just for a few years or a lifetime, so it is the complete purity of retaining the teachings. Furthermore, one should know that because it does not come from a few people, but from countless people, it is much and also long-lasting. Thus, by retaining the non-inverted teachings, and through the excellence of aspiration, in order to obtain an excellent rebirth. By obtaining the excellence of mindfulness that completely retains all correct teachings, therefore, through rebirth, obtaining is also completely pure.