Tibetan
ང༌། ངག་གི་འདུ་བྱེད་དང༌། ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཞེས་བྱའི། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཡིན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་དེ་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་ལས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ནམ། ཅི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་འབའ་ཞིག་འདུ་བྱས་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན། གཉི་ག་སེམས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན། འོན་ཏེ་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང༌། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྣམས་ལུས་དང༌། ངག་དང༌། ཡིད་ཀྱི་འདུས་བྱས་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན། འོན་ཏེ་སྲོག་གི་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོང་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མ་བསྟན་ཞེ་ན། འཕྲལ་དུ་ཉེ་བར་གནས་པའི་གདུལ་བྱའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་བཤད་པ་མེད་པར་ཡང་ལུས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའམ། སྔོན་ཉིད་དུ་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ལུས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འོངས་པའི་གདུལ་བྱ་ལ་ལྟོས་ནས་ཀྱང་བསྟན་ཏེ། མདོ་སྡེ་གཞན་གྱི་ཤུགས་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ངོ་བོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་འདིར་བསྟན་ཏེ། མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཀྱང་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བཙུན་པ་འདོད་པ་ཅན། འདུ་བྱེད་འདུ་བྱེད་ཅེས་བགྱི་བའི་འདུ་བྱེད་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས། ཁྱིམ་བདག་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་སྟེ་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དང༌། ངག་གི་འདུ་བྱེད་དང༌། ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དོ། །བཙུན་པ་འདོད་པ་ཅན་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ནས་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བར་དུ་གང་ལགས། ཁྱིམ་བདག་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ནི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །བཙུན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། ཁྱིམ་བདག་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་དེ་དག་ནི་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས། ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལུས་ལ་བརྟེན་པ། ལུས་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ། ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་སྟེ། དེ་བས་ ན་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིར་ལུས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་དོན་གྱིས་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལུས་ལ་འདུ་བྱེད་པས་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ལུས་དང་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་འབྲེལ་ཏེ། འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བརྟགས་དཔྱད་ནས་ངག་བརྗོད་ཀྱི་མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ནི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ངག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ཡང་དེ་དག་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། སེམས་ལ་གནས་པ། སེམས་ལ་བརྟེན་པ། སེམས་དང་འབྲེལ་པ། སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ངོ༌། །དེ་བས་ན་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་འདིར། ཡིད་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་དོན་གྱིས། ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དང༌། ཡང་ན་ཡིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བསྟན་ཏེ། ལུས་གཡོ་བར་བྱེད་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དོ། །ངག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ནི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་དོ། །ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ནི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཅི་འདིར་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའམ། མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདིར་རོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱའོ། །སྨྲས་པ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་འདིར་ལུས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་དུ་བཞེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡང༌། ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་གྱི། ལུས་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སམ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་འདི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྨོས་སོ། །ལས་སྨོས་པས་ནི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་རྒྱུ་འདུ་བྱེད་གཞན་བསལ་ཏེ། བྱེ་བྲག་སྨོས་པས་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང༌། ཟག་པ་ཟད་པའི་རྒྱུ་ལས་
Chinese
如是语生起，意生起。世尊说诸生起，以身等差别而善分别显示，非以自性。如是以身等差别，谓以身语意之差别，非以自性而显示。如是彼等一切生起之自性，由身语意而显现生起之故耶？抑或仅由身语意生起之义耶？二者皆是心之自性，亦是显现生起有之义。抑或气息出入与分别念，以及观察与觉受，心之自性等，由身语意之和合生起之义耶？抑或命根之自性，由身语意之业而显现生起之义耶？如是等若有，为何不显示自性耶？乃观待当下安住之所化差别，彼等无自性之说，亦能通达身等生起之自性，或先于其他经藏中已了知身等生起之自性故。亦观待未来之所化而显示，由其他经藏之威力，亦能通达彼之自性故。如何是耶？于此显示，其他经藏中亦云：气息出入乃身之生起。如是广说者，谓具欲比丘。生起，生起，云何生起？居士，生起者，此三者，谓身之生起，语之生起，意之生起。比丘具欲，身之生起到意之生起之间为何？居士，气息出入谓身之生起。分别念与观察谓语之生起。觉受与心谓意之生起。比丘，何故气息出入乃身之生起？
English
Thus, speech arises, and mind arises. The Blessed One said that the arising of all things is well distinguished and shown by the differences of body, etc., but not by their own nature. As such, by the differences of body, etc., meaning by the differences of body, speech, and mind, it is shown not by their own nature. Is it because the nature of all these arisings is manifested and arises through body, speech, and mind? Or is it merely by the meaning of arising through body, speech, and mind alone? Both are the nature of the mind, and it is also the meaning of manifestly arising existence. Or is it that the nature of breath moving in and out, and conceptualization, as well as examination and sensation, the nature of the mind, etc., is by the meaning of arising from the combination of body, speech, and mind? Or is it that the nature of the life force is by the meaning of manifestly arising from the actions of body, speech, and mind? If such things exist, why is the nature not shown? It depends on the differences of the disciples who are presently abiding closely, and without the explanation of nature, they can also understand the nature of the arising of body, etc., or because they have already understood the nature of the arising of body, etc., from other sutras. It is also shown in consideration of future disciples, because by the power of other sutras, they can also understand its nature. How is it so? It is shown here that in other sutras it is also said: Breath moving in and out is the arising of the body. Those who speak extensively in this way are called monks who have desires. Arising, arising, what is arising? Householder, arising is these three: the arising of the body, the arising of speech, and the arising of mind. Monk who has desires, what is between the arising of the body and the arising of the mind? Householder, breath moving in and out is called the arising of the body. Conceptualization and examination are called the arising of speech. Sensation and mind are called the arising of the mind. Monk, why is breath moving in and out the arising of the body?
Chinese
从“谓之”开始，意识和心是意的行（梵文天城体：manaskāra，梵文罗马拟音：manaskara，藏文：ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་，汉语字面意思：意的造作）吗？答：居士，呼吸出入是属于身的法，随身而行，依身而住，与身相连，依身而生。因此，呼吸出入称为身的行（梵文天城体：kāyasaṃskāra，梵文罗马拟音：kayasamskara，藏文：ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་，汉语字面意思：身的造作）。这样，这里以身所显现造作之义，成立了称为身的行。有些人说，对身造作故称为身的行，身与呼吸出入相连，是生起的原因。经过考察，语言表达未经考察是不行的。因此，分别和伺察称为语的行（梵文天城体：vaksaṃskāra，梵文罗马拟音：vaksaṃskara，藏文：ངག་གི་འདུ་བྱེད་，汉语字面意思：语的造作），这是为了表明以语显现造作之义。意识和心也是从心所生的法，住于心，依于心，与心相连，依心而生。因此，意识和心是意的行，在这部经中，以意所显现造作之义，是意的行。或者说，因为意显现造作，所以称为意的行。使身动摇的是身的行，使语普遍发起的是语的行，与意相应而俱有的行是意的行。这些是否应如实看待呢？不是的。这里所说的“此”，是指这部《缘起经》。所说的“如实”，是指呼吸出入等。说：对于身语意的业的差别，这里认为身等是行，是指三种行都是以显现造作有生的意义而言的，不是以身等显现造作的意义，也不是以显现造作的意义而言的。正因为如此，才说了业的差别。说了业，就排除了有生的原因之外的其他行，说了差别，就排除了无漏和无记，以及烦恼灭尽的原因。
English
Beginning with "called," are consciousness and mind the activity of mind (Sanskrit Devanagari: manaskāra, Sanskrit Roman transliteration: manaskara, Tibetan: ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་, Chinese literal meaning: mental fabrication)? Answer: Layman, the in-and-out breathing is a dharma belonging to the body, following the body, dwelling in the body, connected to the body, and arising from the body. Therefore, the in-and-out breathing is called the activity of the body (Sanskrit Devanagari: kāyasaṃskāra, Sanskrit Roman transliteration: kayasamskara, Tibetan: ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་, Chinese literal meaning: bodily fabrication). Thus, here, it is established as called the activity of the body by the meaning of the body's manifest fabrication. Some say that it is called the activity of the body because it fabricates the body, and the body is connected to the in-and-out breathing, which is the cause of arising. After investigation, verbal expression without investigation is not possible. Therefore, discrimination and examination are called the activity of speech (Sanskrit Devanagari: vaksaṃskāra, Sanskrit Roman transliteration: vaksaṃskara, Tibetan: ངག་གི་འདུ་བྱེད་, Chinese literal meaning: verbal fabrication), which is to show the meaning of speech's manifest fabrication. Consciousness and mind are also dharmas arising from the mind, dwelling in the mind, relying on the mind, connected to the mind, and arising from the mind. Therefore, consciousness and mind are the activity of mind. In this sutra, by the meaning of the mind's manifest fabrication, it is the activity of mind. Or, because the mind manifests fabrication, it is called the activity of mind. What makes the body move is the activity of the body. What makes speech universally arise is the activity of speech. The activity that is in accordance with the mind is called the activity of mind. Should these be viewed as they are here? No. The "here" refers to this Sutra of Dependent Arising. The "as they are" refers to the in-and-out breathing and so on. It is said: Regarding the differences in the actions of body, speech, and mind, here it is considered that body and so on are activities, which means that all three activities are in the sense of manifestly fabricating rebirth, not in the sense of the body and so on manifestly fabricating, nor in the sense of manifestly fabricating. Precisely for this reason, the differences in actions are mentioned. By mentioning action, other activities that are the cause of rebirth are excluded. By mentioning differences, the unpolluted, the unspecified, and the causes of the exhaustion of defilements are excluded.