Tibetan
མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་དང་འདྲེས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་དེ་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ན་མ་འདྲེས་པའོ། །དེ་ལྟར་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་བ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཐབས་ཀུན་གྱིས་ཟིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་ཡང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་གིས་གཅིག་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཐབས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ ལ་སོགས་པ་སྔར་སྨོས་པའི་ཐབས་རྣམས་ཀྱིས་ཟིན་པས་ན་ཤེས་རབ་ནི་ཐབས་ཀུན་གྱིས་ཟིན་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པ་རྣམས་ཤེས་རབ་དེ་དང་ལྡན། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་དེ་མངའ་ཞིང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་གིར་བྱས་པས་ན། ཤེས་རབ་ནི་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའོ། །ཤེས་རབ་མཚན་མ་དང་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཚད་གཟུང་དུ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་གཅོད་པ་ནི་ཚད་གཟུང་དུ་ཡོད་པའོ། །མཚན་མ་ནི་གཟུགས་དང༌། སྒྲ་དང་དཀར་པོ་དང་དམར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་རྣམས་སོ། །རྟོག་པ་ནི་འདི་ནི་དཀར་པོ་འདི་ནི་དམར་པོ་ཞེས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ཤེས་རབ་དེས་སྤངས་བས་ནི་མཚན་མ་དང་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བས། དེ་ལ་འདི་འདྲ་ཞེ་འམ། འདི་ཙམ་ཞེས་ཚད་གཟུང་ཞིང་གཅོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ནི་ཚད་གཟུང་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ནི་མ་རིག་པ་དང་གཏི་མུག་གི་མུན་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་གཉེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་ལ། མི་ཤེས་པ་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་དང༌། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས། མི་ཤེས་པ་ནི་བག་མེད་པའི་རྒྱུའོ། །ཤེས་རབ་ལ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་མེད་ལ། དེས་མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་པས་ན། ཤེས་རབ་ནི་བག་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་ལམ་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པའི་མུན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་འགོག་པ་མི་ཤེས་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་མུན་པའོ། །ཡང་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པའི་མུན་པའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མི་ཤེས་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་མུན་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོ
Chinese
在无有之界中一再地生起和出现，是与三界一切相混杂的。智慧不生于三界，因此不相混杂。因为这样不相混杂的缘故，所以是远离行境的，这是指远离生于三界的意思。智慧是被一切方便所摄持的，这是说虽然这样远离生于三界，但以智慧的力量，不滞留于独自的寂灭，被慈悲大心等先前所说的方便所摄持，所以说智慧是被一切方便所摄持的。智慧是被一切圣者所完全执持的，这是说圣者们具有这种智慧，圣者们拥有这种智慧，并且圣者们将它视为己有，所以说智慧是被一切圣者所完全执持的。智慧因为远离一切相和完全的分别，所以是不可测量的，这是说，如果断定“只有这么多”，那就是可以测量的。相是指色、声、白色、红色等可以被执取的对境。分别是指执着“这是白色，这是红色”的心和心所。智慧舍弃了能取和所取二者，所以说是远离一切相和分别的。这样远离了能取和所取，因此，对于它，不能测量和断定“像这样”或者“只有这么多”，所以说智慧是不可测量的。智慧因为远离无明和愚痴的一切黑暗，所以是不可估量的对治。由于不了解，就会产生剩余的烦恼和罪恶，一切不善之法，所以不了解是不放逸之因。智慧没有一切不了解，并且它能消除一切不了解，所以说智慧是不放逸的对治。其中，不了解集和道是无明的黑暗。不了解苦和灭是愚痴的黑暗。或者说，不了解完全染污方面的因和果是无明的黑暗。不了解完全清净方面的因和果是愚痴的黑暗。其中，完全染污的
English
To be born and arise again and again in the realm of non-existence is to be mixed with all three realms. Wisdom does not arise in the three realms, therefore it is not mixed. Because it is not mixed in this way, it is free from going, which means it is free from being born in the three realms. Wisdom is embraced by all means, which means that although it is free from being born in the three realms, by the power of wisdom, it does not abide in solitary nirvana, but is embraced by the means mentioned earlier, such as great compassion, so it is said that wisdom is embraced by all means. Wisdom is completely held by all noble ones, which means that the noble ones possess this wisdom, the noble ones have this wisdom, and the noble ones regard it as their own, so it is said that wisdom is completely held by all noble ones. Wisdom is immeasurable because it is free from all characteristics and complete discriminations, which means that if one determines "only this much," then it is measurable. Characteristics refer to objects that can be grasped, such as form, sound, white, and red. Discrimination refers to the mind and mental factors that grasp "this is white, this is red." Wisdom abandons both the grasper and the grasped, so it is said to be free from all characteristics and discriminations. Since it is free from the grasper and the grasped, one cannot measure and determine "like this" or "only this much," so it is said that wisdom is immeasurable. Wisdom is an immeasurable antidote because it is free from all the darkness of ignorance and delusion. Because of not understanding, the remaining afflictions and sins, all non-virtuous dharmas, will arise, so not understanding is the cause of non-vigilance. Wisdom does not have any non-understanding, and it eliminates all non-understanding, so it is said that wisdom is the antidote to non-vigilance. Among them, not understanding the origin and the path is the darkness of ignorance. Not understanding suffering and cessation is the darkness of delusion. Or, not understanding the cause and effect of the completely defiled side is the darkness of ignorance. Not understanding the cause and effect of the completely purified side is the darkness of delusion. Among them, the completely defiled
Tibetan
ངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ལམ་མོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་འགོག་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་གཙང་བ་འམ། བྱམས་པ་འམ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འམ། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་འམ། གཞི་ལ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་དེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ལམ་ཡིན་པས་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ལམ་ཞེ་ན། མཉན་པའི་ཤེས་རབ་དང་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ལམ་བརྟེན་པར་གང་ཡང་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་སོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདྲེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །ཐེག་པ་དེ་དག་ལ་གནས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཁམས་གསུམ་ནས་བཏོན་ནས་སོ་སོའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་འགོད་པར་བྱེད་པས་ཤེས་རབ་ནི་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདྲེན་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་མ་རིག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་ཤེས་པ་དང༌། མུན་པ་དང་མི་གསལ་བ་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་པས་ཤེས་རབ་ནི་སྣང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དོན་གཞན་ནི་གོང་དུ་བཤད་པར་ཟད་དོ། །ཤེས་རབ་ནི་མིག་ལ་ཇི་ལྟར་མོས་པ་རྣམས་ལ་མིག་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་ལ། མིག་གསུམ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མིག་དང༌། ཆོས་ཀྱི་མིག་གོ །མིག་གང་ལ་གང་དད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་མོས་པ་རྣམས་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་གང་ཟག་དེ་དག་ལ་མིག་དེ་དང་དེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པས་ན། མིག་ལ་ཇི་ལྟར་སྨོས་པ་རྣམས་ཀྱི་མིག་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་ལམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་གི་ལམ་ནི་མིག་གི་ཡུལ་དེ་གཟུགས་སོ། །ཤེས་རབ་ནི་མིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་ལམ་ ལས་འདས་པའོ། །ཡང་ན་ཤེས་རབ་དེ་མིག་ལ་ཡང་མི་གནས། གཟུགས་ལ་ཡང་མི་གནས་པས་མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་ལམ་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་གནས་མེད་པའོ་ཞེས་ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །ཤེས
Chinese
能舍之因是集谛。 普为烦恼之果是苦谛。 遍净之因是道谛。 遍净之果是灭谛。 所谓“智慧是安住瑜伽行地一切之结合”，即修不净观，或慈悲观，或缘起观，或空性，或无相，或无愿之等持，是为瑜伽行。 修习彼等等持之因，或基，名为瑜伽行地。 智慧是瑜伽行之道，故为结合。 那么，如何是道呢？ 若不依于听闻之智慧与思惟之智慧，则任何亦不能修习。 所谓“智慧是真实趣入一切乘者之引导”，即一切乘是声闻乘、独觉乘与大乘。 安住于彼等乘者，即是真实趣入一切乘者，智慧能从三界中拔济彼等，安置于各自之解脱，故智慧是真实趣入一切乘者之引导。 所谓“智慧是无明”等等，智慧能遣除不了解、黑暗与不清晰，故智慧是能作光明者，其他意义已于前述完毕。 所谓“智慧是随顺眼者，能施一切眼”，即三种眼：智慧之眼，佛眼，法眼。 随顺于何眼者，即随顺者，智慧之士能施予彼等彼眼，故谓“随顺眼者，能施一切眼”。 所谓“智慧是真实超越眼与色之境”，即眼之境是色。 智慧非眼之境，故超越眼与色之境。 又或者，智慧不住于眼，亦不住于色，故超越眼与色之境，因此是无住，应与下文相连。 如是，于耳与声等，亦应如理作合。
English
The cause of abandoning is the origin of suffering. The result of universal affliction is suffering. The cause of complete purification is the path. The result of complete purification is cessation. It is said that "wisdom is the combination of all those who abide in the ground of yogic practice," which means practicing the samadhi of impurity, or loving-kindness, or dependent origination, or emptiness, or signlessness, or wishlessness, is yogic practice. The cause or basis for practicing these samadhis is called the ground of yogic practice. Wisdom is the path of yogic practice, therefore it is a combination. How is it the path? Without relying on the wisdom of listening and the wisdom of thinking, nothing can be practiced. It is said that "wisdom is the guide for those who have truly entered all vehicles," which means all vehicles are the vehicles of hearers, solitary realizers, and the Great Vehicle. Those who abide in these vehicles are those who have truly entered all vehicles. Wisdom can liberate them from the three realms and place them in their respective liberations, therefore wisdom is the guide for those who have truly entered all vehicles. It is said that "wisdom is ignorance," etc. Wisdom can dispel ignorance, darkness, and unclearness, therefore wisdom is the one who makes light, and the other meanings have already been explained above. It is said that "wisdom is the one who gives all eyes to those who are devoted to the eye," which means there are three eyes: the eye of wisdom, the eye of the Buddha, and the eye of the Dharma. Whoever is devoted to which eye, that is, the devoted ones, the wise person can give them that eye, therefore it is said, "The one who is devoted to the eye gives all eyes." It is said that "wisdom is truly beyond the path of the eye and form," which means the object of the eye is form. Wisdom is not the object of the eye, therefore it is beyond the path of the eye and form. Or, wisdom does not abide in the eye, nor does it abide in form, therefore it is beyond the path of the eye and form, and therefore it is without abode, which should be connected with the following words. Similarly, it should be applied appropriately to the ear and sound, etc.