Tibetan
་མར་གྱུར་པ་སྟེ། བརྩན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཤེས་རབ་ནི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དང་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པར་ཟད་དོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟར་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གིས་སྨོས་པའི་ཆོས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་ཤེས་རབ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་འདོད་པ་དང་རེ་བ་དང་སྨོན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྨོན་ལམ་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་མོས་པ་ནི་འདོད་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་མོས་པ་ནི་རེ་བའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་མོས་པ་ནི་སྨོན་པའོ། །ཡང་ན་དངོས་པོ་ཡིད་དུ་འོང་བ་འདས་པ་རྣམས་དང་ཕྲད་པར་འདོད་པ་ནི་འདོད་པའོ། །དེ་དང་འདྲ་བའི་དངོས་པོ་མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་ཕྲད་པར་འདོད་པ་ནི་རེ་བའོ། །ད་ལྟར་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་བྲལ་བར་མི་འདོད་པ་ནི་སྨོན་པ་སྟེ། སྨོན་ལམ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་དེ་དག་ལ་ཆགས་པ་ལ་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་དེ་དག་ལ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་མཐོང་སྟེ། དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ནི་སྨོན་ལམ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། ཤེས་རབ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཞི་བས་ན་སིམ་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པ་ཡིན་པས་ན་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་གནོད་པ་མེད་པ་འམ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་གནོད་པ་དེ་སེལ་བར་བྱེད་པས་ན་ཤེས་རབ་དེ་ནི་སིམ་པར་བྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་དགའ་བའི་རྒྱུན་མ་བཅད་པས་ན་མཆོག་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཁོ་ན་སྟོང་བའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་ནས་དགའ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་དགའ་བ་རྒྱུན་མི་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའང་ཤེས་རབ་ལས་འབྱུང་བས་ཤེས་རབ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་དོན་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས་ན་རབ་ཏུ་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་ནི་ཡང་དག་བའི་མཐའ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དོན་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དོན་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་
Chinese
即是成为“坚固”，是名为“坚固”的同义词。智慧是成为“见”和“完全生起”等等，成为“见”等等已经在前面说完了。“如实了知”是指对于以名称所说的那些法的自性空性，没有颠倒地领会，也就是智慧领会，因此智慧是如实了知一切见等等。智慧是远离一切欲望、希望和祈愿的愿望，对于生于欲界心生欢喜是欲望，对于生于色界心生欢喜是希望，对于生于无色界心生欢喜是祈愿。或者，对于与过去悦意的对境相遇心生欢喜是欲望，对于与和它相似的未来对境相遇心生欢喜是希望，对于不愿与现在的近取蕴分离是祈愿，愿望是指对于三时的事物产生贪执。智慧见到三时的事物是无常和痛苦的，因为对它没有贪执，所以智慧是远离愿望。 智慧是由于完全平息一切烦恼的逼迫，所以是寂静。烦恼是贪欲等等，它们本身是对身心有害的，所以称为逼迫。智慧没有从烦恼之因产生的损害，或者智慧能够消除从烦恼之因产生的损害，所以智慧是寂静。智慧是由于不间断地欢喜于法的喜悦，所以是极度欢喜。仅仅是证悟空性的体性后，喜悦不间断地生起，这称为不间断地欢喜于法的喜悦，这也是从智慧产生，所以智慧是极度欢喜。智慧是由于现量通达意义，所以是完全显示。意义是真实的边际，法界完全清净。通达那个意义的意义知识现量显现
English
It is to become "firm," which is a synonym for "firm." Wisdom is to become "seeing" and "completely arising," etc. Becoming "seeing," etc., has already been explained above. "Knowing exactly as it is" means that the nature of those dharmas mentioned by name is understood without any inversion as emptiness. That is, wisdom understands, so wisdom is knowing exactly as it is all seeing, etc. Wisdom is being free from all desires, hopes, and aspirations. To be pleased with being born in the desire realm is desire. To be pleased with being born in the form realm is hope. To be pleased with being born in the formless realm is aspiration. Alternatively, to desire to meet with past pleasant objects is desire. To desire to meet with future objects similar to that is hope. To not want to be separated from the present aggregates of appropriation is aspiration. Aspiration refers to attachment to the objects of the three times. Wisdom sees that the objects of the three times are impermanent and suffering. Because there is no attachment to them, wisdom is said to be free from aspiration. Wisdom is pacifying because it completely pacifies all the torment of afflictions. Afflictions are desire, etc. They themselves are harmful to body and mind, so they are called torment. Wisdom does not have the harm arising from the cause of afflictions, or wisdom eliminates that harm arising from the cause of afflictions, so that wisdom is pacifying. Wisdom is supremely joyful because the continuity of joy in the delight of dharma is not interrupted. Merely realizing the nature of emptiness, joy arises without interruption, which is called uninterrupted joy in the delight of dharma. This also arises from wisdom, so wisdom is supremely joyful. Wisdom is fully revealing because the knowledge of meaning is manifest. Meaning is the true limit, the realm of dharma is completely pure. The knowledge of meaning that understands that meaning is manifest.
Tibetan
སྟེ། དེའང་ཤེས་རབ་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས་ན་ཤེས་རབ་དེ་དོན་ལ་རྟོན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཤེས་རབ་ལ་དོན་སྟོན་ཏེ། ཤེས་རབ་མེད་ན་དོན་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པོ་དག་གི་རྟེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ནི་སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ལ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང༌། མཉམ་པ་ཉིད་དང༌། སོ་སོར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང༌། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་འམ། གཞི་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང༌། ཡང་དག་པར་སྤོང་བཞི་ལ་སོགས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ནོ། །ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་སོ་སོའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་སྐྱེ་བས་ན། ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཐེག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་གང་དང་གང་གིས་འབྲས་བུ་ གང་དང་གང་ཡིན་པའི་འབྲས་བུ་དེ་དག་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པ་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པ་དང༌། ཐེག་པ་ཆེན་པོས་རང་གི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པའོ། །ཐེག་པ་དེ་དང་དེ་དག་གིས་རང་རང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་ཡང་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པས་ཤེས་རབ་ནི་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཤེས་རབ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡེ་ཤེས་སྣང་བས་ན་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡེ་ཤེས་སྣང་བའོ། །ཤེས་རབ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཆུ་བོ་ཐམས་ཅད་ལས་སྒྲོལ་བས་ན་ཡང་དག་པར་སྒྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆུ་བོ་ནི་བཞི་སྟེ། འདོད་པའི་ཆུ་བོ་དང༌། ལྟ་བའི་ཆུ་བོ་དང༌། མ་རིག་པའི་ཆུ་བོ་དང༌། སྲིད་པའི་ཆུ་བོའོ། །དེ་དག་གི་མཐར་ཕྱུང་སྟེ་སྤངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐམ་ས་ལ་བཞག་པའི་ཆུ་བོ་ཐམས་ཅད་ལས་སྒྲོལ་བའོ། །དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པས་ན་ཤེས་རབ་ནི་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྒྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཡང་དག་པ་སྐྱོན་མེད་པར་འདྲེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དག་པ་སྐྱོན་མེད་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་རབ་ཏུ་སྐྱེས་ནས་ས་དང་པོ་ཐོབ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་རྟོགས་ནས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པའོ། །དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་འདྲེན་པ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་དེའང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པས། ཤེས་རབ་ནི་ཡང་དག་པ་སྐྱོན་མེད་པར་འདྲེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྡུད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བའི་ཆོས་ནི་དད་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་དང༌། མོས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་ལས་བྱུང་བས་ན། ཤེས་ རབ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྡུད་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་སྔོན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་ཐམས་ཅད་དང་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདས་པའི་འདུས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གི་བག་ཆགས་ནི་སྔོན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱའོ། །དང་བར་བྱེད་པ་ནི་དེ་དག་རྩ་ནས་སྤོང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤོང་བས་ན་ཤེས་རབ་ནི་སྔོན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། བག་ལ་ཉལ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བར་བྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་རྩེ་མོར་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་མཐར་ཕྱིན་པ་དང༌། བཟོད་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་མཐར་ཕྱིན་པ་དང༌། བསམ་གཏན་མཐར་ཕྱིན་པ་དང༌། གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་སྟོབས་དང༌། མ་འདྲེས་པ་དང། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྩེ་མོར་གྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གི་ནང་ན་ཡང་ཤེས་རབ་དམ་པ་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་གོ །ཤེས་རབ་ནི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གྱིས་བསྟན་པ་ལ་རྟེན་ལ་བརྟེན་པ་མེད་པར་རང་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་རང་འབྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་འབྲས་བུ་དམ་པར་གྱུར་པ་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ལས་འབྱུང་བས་ན་ཤེས་རབ་ནི་གྱ་ནོམ་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་བ་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་
Chinese
即，由于智慧的显现，所以智慧是依靠意义的缘故而极度显示。或者，智慧显示意义，因为没有智慧就不能理解意义。智慧是菩提之道的三十七种法的所依，菩提是断除和智慧的体性。其中，断除的体性是断除烦恼和所知障的缘故。智慧如明镜，平等性，个别彻底辨别，成办事业。为了获得菩提的因或基础称为菩提之道，也就是四念住，四正断等三十七种。依靠智慧，菩提之道的三十七种法在各自的心续中产生，所以智慧是这些法的所依。智慧能如实获得各种乘的果，所以是获得的体性。无论何种乘，获得何种果，能获得那些果就是如实获得各种乘的果。声闻乘获得声闻的解脱，独觉乘获得独觉的解脱，大乘获得自己的解脱。由于那些乘各自获得自己的果，又依靠智慧而获得，所以智慧是获得的体性，是能获得果的自性之词。智慧自性光明，所以是极度了知的体性。本体的诸法自相和共相，明了无颠倒地了知就是自性光明。智慧自性是无颠倒了知诸法自相和共相的体性，所以称为极度了知的体性，是极度了知的自性之义。智慧能从一切河流中救度，所以是真实救度。河流有四种：欲流，见流，无明流，有流。
English
That is, because of the manifestation of wisdom, wisdom is said to be extremely revealing because it relies on meaning. Alternatively, wisdom reveals meaning, because without wisdom, meaning cannot be understood. Wisdom is the basis of the thirty-seven dharmas of the path to enlightenment, and enlightenment is the nature of abandonment and wisdom. Among them, the nature of abandonment is because of abandoning afflictions and cognitive obscurations. Wisdom is like a mirror, equality, individual thorough discernment, and accomplishing activities. The cause or basis for obtaining enlightenment is called the path to enlightenment, which is the four mindfulnesses, the four correct abandonments, and so on, thirty-seven in all. Relying on wisdom, the thirty-seven dharmas of the path to enlightenment arise in the respective mindstreams, so wisdom is said to be the basis of those dharmas. Wisdom can obtain the fruits of the various vehicles as they are, so it is the nature of attainment. Whatever vehicle, whatever fruit is obtained, being able to obtain those fruits is said to be obtaining the fruits as the vehicles are. The Hearer vehicle obtains the liberation of the Hearer, the Solitary Buddha vehicle obtains the liberation of the Solitary Buddha, and the Great Vehicle obtains its own liberation. Because those vehicles each obtain their own fruit, and also obtain it relying on wisdom, wisdom is the nature of attainment, the word for the nature of being able to obtain the fruit. Wisdom is naturally luminous, so it is the nature of extreme knowledge. Clearly and non-perversely knowing the self and common characteristics of the dharmas of reality is natural luminosity. Wisdom is naturally the nature of non-perversely knowing the self and common characteristics of dharmas, so it is called the nature of extreme knowledge, the meaning of the nature of extreme knowledge. Wisdom saves from all rivers, so it is true salvation. There are four rivers: the river of desire, the river of views, the river of ignorance, and the river of existence.
Chinese
将这些全部驱逐并舍弃，将所有从悲伤中解脱，安置于寂静之地，智慧能救度一切。因此，智慧被称为完全的救度。智慧是引导至纯正无瑕之处，纯正无瑕是指见道生起，获得初地，领悟遍行一切法界之义，断除见道所断之烦恼。能获得此果者，即是引导，而见道也由智慧所获，故智慧是引导至纯正无瑕之处。智慧是完全聚集一切善法，善法即是信心、精进、意乐等。这些法也皆由智慧而生，故智慧是完全聚集一切善法。智慧能阻断所有过去的烦恼和习气，过去的贪欲等烦恼，以及这些烦恼的习气，即是所有过去的烦恼和习气。阻断是指从根本上断除这些，而这由智慧所断，故智慧能阻断所有过去的烦恼和习气。智慧是所有顶峰之法的至高者，布施波罗蜜多、持戒波罗蜜多、忍辱波罗蜜多、精进波罗蜜多、禅定波罗蜜多，以及如来十力功德、不共法、无畏等，是顶峰之法。在这些之中，智慧最为殊胜，故智慧是诸法之至高者。智慧是证悟自生智慧的丰富之源，无需依赖堪布和阿阇黎的教导，自己断除烦恼，通达真如，此乃自生智慧。此智慧之果殊胜，亦由智慧而生，故智慧是丰富之源。智慧因与三界一切皆不相混杂，故是远离流转的。欲界、色界、无色
English
Having completely expelled and abandoned these, delivering all from the river of sorrow and placing them on the dry land of liberation. Since wisdom liberates, it is called the perfectly liberating wisdom. Wisdom is that which leads to the pure and flawless. The pure and flawless refers to the arising of the path of seeing, attaining the first ground, understanding the meaning of traversing all realms of phenomena, and abandoning the afflictions to be abandoned by the path of seeing. That which enables one to attain this is the guide, and that path of seeing is also attained through wisdom. Therefore, wisdom is that which leads to the pure and flawless. Wisdom is that which perfectly gathers all virtuous qualities. Virtuous qualities are faith, diligence, aspiration, and so forth. Since these qualities also arise from wisdom, wisdom is that which perfectly gathers all virtuous qualities. Wisdom is that which obstructs all past afflictions and predispositions. Past afflictions such as attachment, and the predispositions of those afflictions, are what is meant by all past afflictions and predispositions. Obstructing means to completely abandon them from the root. Since this is abandoned by wisdom, wisdom is that which obstructs all past afflictions and predispositions. Wisdom is the supreme among all the most excellent qualities. Generosity paramita, discipline paramita, patience paramita, diligence paramita, meditation paramita, and also the qualities of the Thus-Gone One, such as the ten powers, the unmixed qualities, and fearlessness, are the most excellent qualities. Among these, wisdom is the most supreme, therefore wisdom is the supreme among all qualities. Wisdom is the abundant source for realizing self-arisen wisdom. Without relying on the teachings of a Khenpo or Acharya, abandoning one's own afflictions and understanding suchness, this is self-arisen wisdom. That supreme fruit of wisdom also arises from wisdom, therefore wisdom is the abundant source. Since wisdom is unmixed with all three realms, it is free from wandering. Desire realm, form realm, formless