Tibetan
་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུང་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཏེ། འདིས་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་འདྲི་བ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་དྲན་པ་དང་བློ་གྲོས་དང་ཤེས་རབ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་དྲན་པ་ལ་མཁས་པ་དང༌། རྟག་ཏུ་བློ་གྲོས་ལ་མཁས་པ་དང༌། རྟག་ཏུ་ཤེས་རབ་ལ་མཁས་པས་དེ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་གསུམ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྟོགས་པས་ན་མཁས་པ་སྟེ། དྲན་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་ཚིག་མི་བརྗེད་པར་བྱེད་དོ། །བློ་གྲོས་ལ་མཁས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །ཤེས་རབ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་ཅིང་མི་ཆགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་བར་འདོད་དོ། །ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པས་ན་མི་ཆགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱིས་ཡེ་ཤེས་དེ་འཐོབ་ཅིང་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཁས་པ་བརྒྱད་པོ་ དེ་དག་གིས་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁས་པ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཤེས་རབ་ཀྱི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཞར་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་ཀྱང་འཆད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚིག་ལས་མདོ་ཁ་ཅིག་ལས་ནི་རབ་དང་ཤེས་པ་གཉིས་ཀ་འབྱུང༌། ཁ་ཅིག་ལས་གཅིག་འབྱུང་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ཤེས་པ་དང༌། སོ་སོ་རང་ཉི
Chinese
被稱為「是遍知的殊勝語」等等這樣說。也可以稱為通達一切法，也可以稱為遍知，因此說「通達一切法」是遍知的殊勝語，這顯示了確定的詞義。為何這樣說呢？這是詢問原因，意思是通達一切法為何被稱為遍知呢？為了顯示原因，說了「恆常精通憶念、智慧和勝慧」。意思是，通達一切法的人，因為恆常精通憶念，恆常精通智慧，恆常精通勝慧，所以被稱為遍知。因為這三者通達一切法，所以是精通。精通憶念，能使諸法的意義和詞句不忘失。精通智慧，能了知諸法的真如。精通勝慧，能了知諸法的自相和共相。為了顯示果，說了「為了圓滿遍知無量且無染的智慧」。意思是，因為能緣一切所知，所以稱為遍知無量的智慧。遍知的智慧是指如鏡般的智慧。因為那個智慧已完全捨棄了煩惱障和所知障，所以是無染的。所謂圓滿，是指藉由憶念等三者獲得並究竟那個智慧。因此，之所以稱為通達一切法，是因為如前所說，通達並領會一切法，所以稱為通達一切法。所謂「被那八種精通所攝持」，意思是具有這八種精通。為了顯示勝慧的作用，又說了「善與不善」等等，同時也解釋了勝慧一詞的含義。在勝慧的詞語中，有些經中「勝」和「慧」二者都有，有些經中只有一個，因為具有它，所以稱為勝慧。或者，了知他人所教導的，以及各自自己
English
It is said, "It is called 'the supreme word of omniscience,'" and so on. It can also be called 'skilled in all dharmas,' and it can also be called 'omniscient.' Therefore, saying 'skilled in all dharmas' is the supreme word of omniscience, which indicates the definitive meaning. Why is that? This is asking the reason, meaning why is being skilled in all dharmas called omniscient? To show the reason, it is said, "Always skilled in mindfulness, intelligence, and wisdom." It means that one who is skilled in all dharmas is called omniscient because they are always skilled in mindfulness, always skilled in intelligence, and always skilled in wisdom. Because these three understand all dharmas, they are skilled. Being skilled in mindfulness means not forgetting the meaning and words of the dharmas. Being skilled in intelligence means understanding the suchness of the dharmas. Being skilled in wisdom means understanding the self and general characteristics of the dharmas. To show the result, it is said, "To perfect the immeasurable and unattached wisdom of omniscience." It means that because it focuses on all knowable things, it is called the immeasurable wisdom of omniscience. The wisdom of omniscience is considered to be like mirror-like wisdom. Because that wisdom has completely abandoned the obscurations of afflictions and the obscurations of knowledge, it is unattached. "To perfect" means that the wisdom is attained and brought to completion by the three, such as mindfulness. Therefore, the reason for being called skilled in all dharmas is that, as mentioned above, one understands and comprehends all dharmas, so they are called skilled in all dharmas. "Possessed by those eight skills" means possessing these eight skills. To show the function of wisdom, it is also said, "Virtuous and non-virtuous," and so on, while also explaining the meaning of the word 'wisdom.' In the word 'wisdom,' some sutras have both 'supreme' and 'wisdom,' while others have only one. Because one possesses it, it is called wisdom. Or, knowing what is taught by others, and each individually
Tibetan
ད་ཤེས་པ་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང༌། རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཤེས་པ་དང༌། ཡོན་ཏན་གྱི་མཆོག་ཤེས་པས་ཤེས་རབ་བོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ཤེས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང༌། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་སྐྱེས་པའོ། །སོ་སོ་རང་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའོ། །རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཤེས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་མཆོག་ཤེས་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་དང༌། མི་གཡོ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་དོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་དགེ་བ་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་དེ། སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པ་ནི་དྲོད་དང་སྤྱི་བོ་དང༌། བཟོད་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་སྟེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་སོ། །དེའི་ཆ་ དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཆོས་ཏེ། དང་པོ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང༌། སེམས་པ་དང༌། དེ་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་སྒོམ་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་སྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་དེ་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་ཤེས་རབ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་རྟོག་བ་ཞེས་བྱའོ། །འཕགས་པའི་ཆོས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཤེས་རབ་ནི་ཚད་མར་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་གི་ཆོས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང༌། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ཆོས་ཏེ་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས་ཤེས་རབ་ནི་ཚད
Chinese
再者，通达、辨别、极寂静通达、功德之殊胜通达，即是智慧。其中，通达由他者所教导之法，是指随顺他者所教导之语，以及如理作意而生起之正确见解。个别自证通达，是指超越世间、无分别之智慧现前。辨别通达，是指以超越世间之后所获得的智慧，证悟诸法之体性。极寂静通达，是指于修道中，成为烦恼对治之智慧。功德之殊胜通达，是指能成办神通等殊胜功德之智慧。通达善与非善之诸法，所谓智慧，其中善有二种，即有漏与无漏。其中，有漏是指趋向福德之造作，以及趋向不动之造作。无漏是指圣道等。非善是指趋向非福德之造作，即杀生与不予而取等。通达彼等诸法之自相与共相，即称为智慧。与决择分相应之诸法，称为分别，其中决择是指暖位、顶位、忍位、世第一法，即胜解行地之诸三摩地。与其分相应之法，是指成为获得彼三摩地之因之法，首先从善知识处听闻正法，以及思维，之后修习四念住，以及修习四正断等。通达彼等诸法，即是证悟，亦即以智慧通达，故智慧是于与决择分相应之法而分别。证得圣者之法之智慧，即是成为量。所谓圣者，是指如来、菩萨、声闻、独觉等。彼等之法，是指补特伽罗无我与法无我之法，亦即以智慧现前，故智慧是量。
English
Furthermore, understanding, discerning, understanding of extreme tranquility, and understanding of the supreme qualities are wisdom. Among these, understanding what is taught by others refers to following the words taught by others and generating correct views from proper attention. Individual self-realization understanding refers to the manifestation of transcendental, non-conceptual wisdom. Discerning understanding refers to realizing the nature of phenomena through the wisdom attained after transcending the world. Understanding of extreme tranquility refers to the wisdom that becomes the antidote to afflictions on the path of cultivation. Understanding of the supreme qualities refers to the wisdom that accomplishes extraordinary qualities such as supernormal powers. Thoroughly understanding virtuous and non-virtuous dharmas, what is called wisdom, among which virtue is of two types: with outflows and without outflows. Among these, with outflows refers to actions that lead to merit and actions that lead to immovability. Without outflows refers to the noble path and so on. Non-virtue refers to actions that lead to non-merit, such as killing and taking what is not given. Thoroughly understanding the individual and general characteristics of these dharmas is called wisdom. The dharmas that are in accordance with the aspects of ascertainment are called conceptualization, and ascertainment refers to heat, peak, forbearance, and the supreme mundane dharma, which are the samadhis of the stage of conduct based on faith. The dharmas that are in accordance with its aspects are the dharmas that are the cause of attaining that samadhi, first listening to the sacred dharma from a virtuous friend, and contemplating, and then cultivating the four mindfulnesses, and cultivating the four correct abandonments, and so on. Understanding those dharmas is realization, that is, understanding with wisdom, so wisdom is conceptualization of the dharmas that are in accordance with the aspects of ascertainment. Wisdom that manifests the dharmas of the noble ones is said to be valid. The noble ones refer to the Tathagatas, Bodhisattvas, Shravakas, Pratyekabuddhas, and so on. Their dharmas are the dharmas of the absence of self in persons and the absence of self in phenomena, that is, they are manifested by wisdom, so wisdom is valid.