Tibetan
་བྱ་སྟེ། དོན་གཞན་ནི་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དུས་གསུམ་ན་གནས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཇི་ལྟ་ བ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་དུས་གསུམ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། གཞན་ཡང་གང་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པར་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་ཆོས་ཕུང་པོ་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ཆེས་པ་ནི་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པར་མོས་པའོ། །ལྷག་མ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། ཚིག་གཞན་ནི་སླ་བསམ་བཤད་དོ། །གང་ཡང་དུས་གསུམ་གྱི་ཆོས་རྣམས་མི་འཕོ་བ་དང༌། མི་སྐྱེ་བ་དང་མི་གནས་པར་རྟོགས་པ་ནི་དུས་གསུམ་ལ་མཁས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། གཞན་ཡང་འདས་པའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདས་པའི་དུས་ན་ཟད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཕྱི་མའི་མཐར་འཕོས་པར་མི་ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སྔ་མ་འདས་པ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འདས་ཏེ། ཕྱི་མ་དང་མཚམས་མི་སྦྱོར་བར་རྟོགས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དགེ་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་མི་གཏོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་མི་འཕོ་ཡང་ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཏེ། སྔ་མའི་རྒྱུས་ཕྱི་མའི་འབྲས་བུ་སྒྲུབ་པར་ཤེས་ན་དགེ་བ་སྤྱོད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་མི་གཏོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་དེ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མར་མི་འཕོ་བས་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པར་ཡང་མི་བལྟ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་དོ། །གང་མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེ་མི་འབྱུང་བར་རྟོག་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་མི་འདོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ན་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཉིད་མི་སྐྱེ་མི་འབྱུང་བར་རྟོགས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མེད་པར་མི་ལྟ་བས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་མི་གཏོང་ངོ༌། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་ཆོས་རྣམས་འདུག་པ་མེད་ཅིང་མི་གནས་པར་རྟོགས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རབ་ཏུ་བརྟན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་མི་བརྗེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་གནས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་ཀྱང་མི་གནས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་ལ་རྨོངས་པ་འམ། བརྗེད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། བྱང་
Chinese
བྱ་སྟེ། 意义其他的容易所以没有说。以智慧和方便的智慧，对于三时中存在的诸事物，如实地、不颠倒地领会，就是通达三时，这样认为而作了阐述。另外，还说了“对于过去时的法空性生起信解”等等。对于过去时的法，蕴、处等等，不是以人我和法我的实体存在，对此深信就是对于过去时的法空性生起信解。其余的也同样类推。其他的词容易所以没有说。还有，对于三时的法，认识到不转移、不生、不住就是通达三时，这样认为而作了阐述。另外，还说了“在过去时”等等。在过去时，已灭尽的法不看作转移到后来的边际，这是说认识到先前的法灭尽是自性灭尽，不与后来的法相连接的意思。对于显现善业精进也不舍弃，这是说即使这样胜义中不转移，也相信业和果，如果知道先前的因能产生后来的果，那么行善的精进也不舍弃的意思。不显现不善业，这是说即使这样没有实体，因为不从先前转移到后来，也不看作没有不善业的异熟果，因此不显现不善业。对于未来时的法，认识到不生不灭，也不舍弃回向菩提的精进，这是说胜义中认识到未来时要获得的菩提本身不生不灭，但并不看作世俗中没有，因此也不舍弃回向菩提的精进。在现在时，认识到诸法没有停留，不住留，菩萨具有殊胜的意乐，非常坚定，也不会忘记菩提心，这是说胜义中现在时的诸法不住留，因此菩提心本身也不住留，对于菩提 心生起愚痴或者忘记的道理，菩提
English
It is to be done. Other meanings are easy, so they are not explained. With the wisdom of wisdom and means, to comprehend the things that exist in the three times as they are, without reversing them, is to be skilled in the three times, and it is explained with this in mind. In addition, it is said, "To have faith in the emptiness of the dharmas of the past time," and so on. For the dharmas of the past time, the aggregates, the sources, etc., to believe that they do not exist as entities of persons and dharmas is to have faith in the emptiness of the dharmas of the past time. The rest is also applied in the same way. Other words are easy, so they are not explained. Also, to realize that the dharmas of the three times do not transfer, do not arise, and do not abide is to be skilled in the three times, and it is explained with this in mind. In addition, it is said, "In the past time," and so on. In the past time, the dharmas that have been exhausted are not regarded as transferred to the later limit, which means that the previous dharmas that have been exhausted are exhausted by their own nature and are not connected with the later dharmas. One does not abandon diligence in manifesting virtuous deeds, which means that even though one does not transfer in the ultimate sense, one believes in karma and its result. If one knows that the previous cause can produce the later result, then one does not abandon diligence in practicing virtue. One does not manifest non-virtuous deeds, which means that even though there is no entity, because it does not transfer from the previous to the later, one does not regard it as having no ripening result of non-virtuous deeds, therefore one does not manifest non-virtuous deeds. For the dharmas of the future time, to realize that they do not arise and do not cease, and also not to abandon the diligence of dedicating to enlightenment, which means that in the ultimate sense, one realizes that the enlightenment itself to be attained in the future time does not arise and does not cease, but one does not regard it as non-existent in the conventional sense, therefore one does not abandon the diligence of dedicating to enlightenment. In the present time, to realize that the dharmas do not remain and do not abide, the bodhisattva has a special intention and is very firm, and will not forget the mind of enlightenment, which means that in the ultimate sense, the dharmas of the present time do not abide, therefore the mind of enlightenment itself does not abide. For the mind of enlightenment to arise ignorance or forgetfulness, the bodhisattva
Tibetan
ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རབ་ཏུ་བརྟན་པ་ནི་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་མི་བརྗེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དུས་གསུམ་ལ་མཁས་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། གཞན་ཡང་གང་འདས་པ་དེ་ནི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བཅས་ཏེ་འགགས་པས་ན་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མ་འོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བཅས་ཏེ་མ་ཕྱིན་པས་ནམ་ཕྱིན་པའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འགགས་པས་ན་གནས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས། དེ་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་དེ་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རྟོག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་རེ་རེ་དང་སྦྱར་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་རྟོག་པ་དང༌། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་པ་རྣམས་ལ་རྟོག་པ་དང༌། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞུ་བ་རྣམས་ལ་རྟོག་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་རྒྱུས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་དེ་བསྐྱེད་མ་ཐག་ཏུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བཅས་ཏེ། འགགས་པས་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་ཏེ་འབྲས་བུ་འགགས་པས་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཞིག་པ་རྣམས་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །མ་འོངས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བས་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་ཏེ་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་ནི་ཞུ་བ་རྣམས་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ན་དངོས་པོ་མེད་པས་དགེ་བའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚོགས་གཉིས་ཀྱང་མི་འགྲུབ་པ་མ་སྙམ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྨོས་ཏེ། ཚོགས་གང་གིས་ བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དགེ་བའི་རྩ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་དོན་དམ་པས་དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་མོད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ལས་བྱས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་
Chinese
菩萨殊胜意乐极坚固，即于一切行中，亦不忘菩提心，是其义也。又欲显示通达三时之异名，故说“复次，其已逝者，是为已尽”等。谓过去之诸法，以其与因果俱灭故，名曰已尽。未来之诸法，以其与因果俱未至故，名曰何时至。现在生起之诸法，以其因生果已，随即灭故，是为无住。如是显示三时之体性已，为显示通达彼者，故说“凡如是心及心所”等。以“分别”之语，一一配合，谓心及心所生起者，配合分别，心及心所坏灭者，配合分别，心及心所消逝者，配合分别。其中，现在之心及心所，因生果已，生已随即与因果俱灭，故分别无实物，是为心及心所生起者，配合分别。过去之心及心所，以其与因俱，果已灭故，分别无实物，是为心及心所坏灭者，配合分别。未来之心及心所，以其与因俱，果未生故，分别无实物，是为消逝者，配合分别。如是三时之事物，若真实则无事物，勿思惟以诸善聚亦无事物之故，二资粮亦不成就，故说亦真实成办成佛之善根，谓何资粮能成办菩提之资粮体性，善根即是成办菩提之善根，彼亦是福德与智慧之资粮体性。彼即是说，胜义谛中，三时之事物亦无自性，然于世俗谛中，如何如何作业，即如何如何非无果，是故。
English
The bodhisattva's superior intention is extremely firm, which means that in all activities, one does not forget the mind of enlightenment. Furthermore, intending to show other names for being skilled in the three times, it is said, "Moreover, that which has passed is exhausted," and so on. The past dharmas are called exhausted because they have ceased together with their causes and effects. The future dharmas are called "when will they come" because they have not yet come with their causes and effects. The dharmas that arise in the present cease immediately after the cause produces the effect, so they are without abiding. Having thus shown the characteristics of the three times, in order to show the one who is skilled in them, it is said, "Whatever thus arises from mind and mental factors," and so on. Combining the word "discern" with each one, discernment is combined with those minds and mental factors that have arisen, discernment is combined with those minds and mental factors that have ceased, and discernment is combined with those minds and mental factors that have vanished. Among them, the present minds and mental factors produce the effect from the cause, and having produced it, they cease immediately together with the cause and effect, so discerning that there is no entity is called discerning those minds and mental factors that have arisen. The past minds and mental factors, together with the cause, have ceased in their effect, so discerning that there is no entity is called combining discernment with those minds and mental factors that have ceased. The future minds and mental factors, together with the cause, have not yet produced the effect, so discerning that there is no entity is called combining discernment with those that have vanished. Thus, if the entities of the three times are truly without entity, do not think that because the collections of virtue are also without entity, the two accumulations will not be accomplished. Therefore, it is said that the roots of virtue for accomplishing enlightenment are also truly accomplished, meaning that the nature of the accumulation that accomplishes enlightenment, the root of virtue, is the root of virtue that accomplishes enlightenment, which is also the nature of the accumulation of merit and wisdom. That is to say, in the ultimate truth, the entities of the three times are also without inherent existence, but in the conventional truth, however one acts, in that way, it is not without result. Therefore,