Tibetan
གས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེའང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་སྒྲིན་པོ་ཞིག་གིས་སྒྱུ་མའི་ཆ་ལུགས་ཀྱི་བཟོ་བོས་ལྷ་དང་མི་དང༌། གནོད་སྦྱིན་དང༌། དུད་འགྲོའི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྱུ་མ་རྣམས་སྤྲུལ་བ་དེ་དག་ལ་མིག་གིས་ཀྱང་ཀུན་དུ་ལྟ་ཞིང༌། རང་བཞིན་དང་རྒྱུན་དུ་གནས་པར་རེ་ནས་བརྟགས་ན། རང་བཞིན་མེད་ཅིང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པ་ཡིན་པར་མཐོང་ནས། ཀྱེ་མ་འདི་གོ་སྒྱུ་མ་སྟེ། །སྟོང་པ་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །ཞེས་སེམས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་རང་བཞིན་དུ་རྒྱུན་དུ་གནས་པར་རེ་ནས་གཅིག་དང་དུ་མའི་ངོ་བོས་བརྟགས་ན། སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པར་མཐོང་ངོ༌། །ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ནི་ཡང་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་མེད་པ་དག་ཀྱང་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཀུན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཡུལ་ལ་འཇུག་པར་མི་ནུས་ཏེ། གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པས་ན་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་འབྱུང་བ་ནི་རྨི་ ལམ་མོ། །དཔེར་ན་རྨི་ལམ་བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ནས་གང་ཟག་གི་བར་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་མཐོང་བའི་ཚེ་དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བའི་སེམས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་བོ་རྣམས་ཀྱང་བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་ན་གང་ཟག་གི་བར་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་མོད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུས་མཐོ་རིས་དང་ངན་སོང་གི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཕུང་བོ་རྣམས་ནི་བྲག་ཅ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་བོ་རྣམས་ནི་བྲག་ཅ་དང་འདྲ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་ཐ་སྙད་དང་སྨྲ་བ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་སྒྲ་ལ་བྲག་ཅའི་སྒྲ་བརྙན་བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་ན་གང་ཟག་གི་བར་གྱི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་ཅིང་དོན་མེད་ཀྱང་སྒྲ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་སྒྲ་བརྙན་དང་འདྲ་བའི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་མང་པོ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤོག་ཤོག་གམ་དར་རམ་རས་ལ་རི་མོ་སྣ་ཚོགས་བྲིས་ནས་བརྒྱངས་ཏེ་ཕུབ་ལ་དེའི་ནང་དུ་མཚན་མོའི་མེ་མར་བུས་ན་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་ནི་མིག་ཡོར་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་སྣང་བརྙན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁང་པའི་ནང་གི་ཉི་ཟེར་འོད་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་གཅིག་དང་གཉིས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའོ། །ཡང་ན་གཞན་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་སྣང་བ་ནི་མིག་ཡོར་སྟེ། དཔེར་ན་སྡོང་པོ་ལས་མི་ལྟ་བུར་འཁྲུལ་བའོ། །ཕུང་བོ་རྣམས་ནི་མིག་ཡོར་དང་འདྲ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་མེད་ཀྱང་མིག་ཡོར་གྱི་དུས་ན་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་མེད་པར་ཡང་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་ངོ༌། །ཕུང་བོ་རྣམས་ནི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕུང་བོ་རྣམས་ནི་གཟུགས་བརྙན་དང་འདྲ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་མེད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ཆུའི་ཟླ་བ་དང༌། མེ་ལོང་དག་པའི་ནང་དུ་ བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་དུ་སྣང་བ་བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ནས་གང་ཟག་གི་བར་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་དུ་ཟིན་ཡང་བལྟར་སྣང་བ་ཙམ་ཡང་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དང༌། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་ན་གང་ཟག་གི་བར་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་ཅིང་རང་བཞིན་མི་དམིགས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྒྱ་མཚོ་དང་འདྲ་བའི་སེམས་མཉམ་པར་གནས་པ་ལས་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་བཞིན་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང༌། གཟུགས་དང་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ཞིང་སྣང་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་སྤྲུལ་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་མེད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བསམ་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལེན་པར་སྣང་བས་སོ། །དཔེར་ན་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་ན་གང་ཟག་གི་བར་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གཟུགས་དང་དབྱིབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་བར་འཇུག་པ་ཡང་བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ནས་གང་ཟག་གི་བར་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བར་སྣང་ངོ༌། །གང་འདི་ལ་མཁས་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་ཕུང་པོ་དཔེ་བསྟན་པའི་ཚུལ་དུ་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཀྱང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་ མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ །དེ་ལ་མེད་པའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པས་ཀུན་བརྟགས་རང་བཞིན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་རྟོག་པའི་དོན་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའང་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་བས་ན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཀུན་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ཙམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ། རང་བཞིན་གྱིས་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཙམ་ཉིད་ཡོད་པའི་དོན་ནི་བདག་མེད་པའི་དོན་ཏེ། དེས་ན་སེམས་ཙམ་ཡོད་ཀྱི་དངོས་པོ་གཞན་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གཞན་གྱི་དབང་ཙམ་ནི་ཡོད་ཀྱང༌། ཆོས་སུ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ནི་མེད་པས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་ཏུ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་དོན་ཏམ། དེ་དག་སྤངས་པའི་དོན་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །དེ་ཡང་དངོས་སུ་ན་ཡོངས་
Chinese
了别的对境之识就是识，也就是眼等八识。识蕴如幻术一般，为什么呢？因为是不稳固的缘故。比如，一个精明的男子，以幻术的装束，变幻出天、人、夜叉、畜生等各种形象的幻术，用眼睛也到处观看，期待是自性和常住而观察，见到没有自性且立即坏灭，于是心想：唉呀！这是幻术，是空性无自性的。同样，以业的各种习气所转变的识蕴，以智慧的眼睛期待是自性常住，以一和多的体性来观察，就像幻术一样，见到是空性无自性，刹那刹那坏灭。蕴如梦境一般，所说的就是，上面所说的五蕴，也就像梦境一般，为什么呢？因为无意义的事物也变成行境，并且受用可爱和不可爱的一切。比如，各种识不能进入对境，因为睡眠昏沉，所以产生各种分别念的流动，这就是梦。比如梦不是我的自性，也不是有情之间的自性，虽然没有事物，但在见到变成快乐和不快乐的对境时，就会产生各种快乐和不快乐的心。同样，蕴也不是我的自性，所以也不是有情之间的自性，虽然没有事物，但以善和不善各种业的因，会产生天界和恶趣的安乐和痛苦。蕴如回声一般，所说的就是，蕴就像回声一样，为什么呢？因为没有事物，却能发出各种名称和言语。比如，声音中的回声影像不是我的自性，也不是有情之间的自性，虽然没有事物且无意义，却会发出各种声音，就像那
English
The knowledge of distinct objects is consciousness, which is the eight consciousnesses such as eye consciousness. The aggregate of consciousness is like an illusion. Why? Because it is impermanent. For example, a clever man, with the guise of illusion, conjures up various illusions of gods, humans, yakshas, and animals. One looks at them with the eyes and hopes that they are of inherent nature and permanent, but seeing that they are without inherent nature and immediately perish, one thinks, "Alas! This is an illusion, it is emptiness without inherent nature." Similarly, the aggregate of consciousness transformed by various karmic imprints, with the eye of wisdom, hoping that it is inherently permanent, observing it with the nature of one and many, like an illusion, one sees that it is emptiness without inherent nature, perishing moment by moment. The aggregates are like a dream. What is said is that the five aggregates mentioned above are also like a dream. Why? Because meaningless things also become objects of experience, and one experiences all that is pleasant and unpleasant. For example, various consciousnesses cannot enter into objects, because of the dullness of sleep, so the flow of various thoughts arises, which is a dream. For example, a dream is not of my own nature, nor is it the nature between sentient beings. Although there are no things, when seeing objects that become pleasant and unpleasant, various minds of pleasure and displeasure arise. Similarly, the aggregates are not of my own nature, so they are not the nature between sentient beings. Although there are no things, by the cause of various virtuous and non-virtuous actions, happiness and suffering of heavens and bad destinies arise. The aggregates are like an echo. What is said is that the aggregates are like an echo. Why? Because although there are no things, various names and words can be uttered. For example, the echo image in sound is not of my own nature, nor is it the nature between sentient beings. Although there are no things and it is meaningless, various sounds arise, just like that.
Chinese
的确，一切法皆无我，自性寂静，然而，也存在许多类似于声响和影像的名、词和术语的表达。所谓“蕴如幻术”，是指在纸、布或绸缎上绘制各种图案，然后绷紧并安装，夜晚在其中点燃灯火，显现出各种形象，这被称为幻术。或者称为影像，即房屋内的阳光照射下，显现出一个或多个形象。或者，从一个地方显现到另一个地方，这被称为幻术，例如将树木误认为人。蕴如幻术，为何如此说？因为即使没有意义，在幻术表演时也会显现出各种形象，同样，即使没有意义，三界的各种心和心所也会以各种形式生起和显现。所谓“蕴如影像”，是指蕴如影像，为何如此说？因为即使没有意义，对于执着于真实的人来说，它也会成为禅定的对境。例如，水中的月亮，以及明镜中显现的面容影像，从非我的自性到非人我的自性，即使最终不存在实体，也仅仅是显现而已，同样，禅定等的自性，以及瑜伽士的蕴，也并非我的自性，因此也并非人我的自性，虽然没有实体，自性不可见，但是，就像从如海般的心平等住中显现影像一样，各种解脱、身相和化身等也会生起和显现。所谓“蕴如化身”，是指蕴如化身，为何如此说？因为即使没有意义，菩萨们为了毫不颠倒地成办一切有情众生的事业，也会显现出受生的形象。例如，天神和人类等各种化身并非我的自性，因此也并非人我的自性，虽然没有实体，但是，各种形象和形状都会显现。
English
Indeed, all dharmas are selfless and peaceful in nature, but there are also many expressions of names, words, and terms that are like sounds and images. The so-called 'aggregates are like illusions' means that various patterns are drawn on paper, cloth, or silk, then stretched and installed, and when a lamp is lit inside at night, various images appear, which is called illusion. Or it is called an image, that is, under the sunlight in the house, one or more images appear. Or, appearing from one place to another, this is called illusion, such as mistaking a tree for a person. Aggregates are like illusions, why is this said? Because even if it is meaningless, various images will appear during an illusion performance, and similarly, even if it is meaningless, various minds and mental factors of the three realms will arise and appear in various forms. The so-called 'aggregates are like reflections' means that aggregates are like reflections, why is this said? Because even if it is meaningless, it will become the object of meditation for those who are attached to reality. For example, the moon in the water, and the image of the face appearing in a clear mirror, from the nature of non-self to the nature of non-personal self, even if there is ultimately no entity, it is only an appearance, similarly, the nature of meditation and so on, and the aggregates of yogis, are also not the nature of self, therefore they are also not the nature of personal self, although there is no entity and the nature is invisible, but, just like images appear from the ocean-like mind abiding in equanimity, various liberations, forms, and emanations will also arise and appear. The so-called 'aggregates are like emanations' means that aggregates are like emanations, why is this said? Because even if it is meaningless, Bodhisattvas will appear to take birth in order to accomplish the deeds of all sentient beings without reversing their thoughts. For example, various emanations of gods and humans are not the nature of self, therefore they are also not the nature of personal self, although there is no entity, various images and shapes will appear.
Chinese
同樣地，為了眾生的利益，菩薩進入輪迴，也不是我的自性，乃至於人之間的自性都不是，雖然沒有事物，然而卻有種種的生，並且顯現出生。誰對此精通，就稱為菩薩精通蘊。上面以譬喻的方式顯示蘊，精通蘊的特性的菩薩，就是精通蘊的。蘊的意思就是世間，蘊就是指世間。如果問世間的特性是什麼？因此說，世間也是壞滅的特性。世間的特性是每一剎那都在壞滅。為了清楚地顯示那個意義，說了世間的自性就是自性不恆常。自性和特性是一個意思。其中沒有的意思就是不恆常的意思。如遍計所執的特性，像兔子的角一樣，在任何時候都沒有，因此遍計所執的自性沒有，那就是不恆常。自性是痛苦的意思是，不如實地遍計所執的意思就是自性是痛苦的意思。那也是依他的特性。因此，依他如何執取和能執取而遍計所執，就僅僅在那裡轉變成痛苦的自性，成為產生種種痛苦的因。自性是空性，自性是無我的意思是，僅僅有完全的思維的意思就是無我的意思。因此顯示了只有心，而沒有其他的事物。因此，雖然只有完全的思維依他，但是因為沒有被視為法的實物，所以稱為自性是空性。因為沒有被視為人的實物，所以稱為自性是無我。自性是寂靜的意思是，對人與法分別思維的止息之意，或者說捨棄那些的意思就是自性是寂靜。那實際上是完全