Tibetan
དི་ཁྱད་པར་ཆེའོ། །ཀུན་རྫོབ་སྒྲ་ཙམ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྟེ། བདེ་བར་གཤེགས་པ་པ་ནི་སུའང་ཀུན་རྫོབ་སྒྲ་ཙམ་ཞེས་པར་འདོད་པ་མེད་དོ། །གང་ཡང་མདོ་ལས། འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་སྟེ། །འདུ་ཤེས་ཙམ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །རྗོད་པར་བྱེད་ལས་ཐ་དད་པའི། །བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལའང༌། གང་རྣམས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཁོ་ན་དང༌། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ་དེའི་འདོད་པ་དགག་པའི་ཆེད་དུ་རྗོད་བྱེད་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དག་རྟོག་པ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། །འདིར་འདུ་ཤེས་ནི་རྟོག་པ་སྟེ་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་རྗོད་བྱེད་དུ་མིང་གི་སྒྲས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། །རྣ་བའི་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བའི་དོན་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཙམ་ཉིད་དུ་ཟད་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ལ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་མང་པོ་རྣམས་ལ་སྐྱེས་བུ་དང་སྐྱེས་བུ་ཞེས་སྒྲའི་དོན་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་བརྟགས་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་རྣམས་ལའོ། །དོན་དམ་པར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ངོ་བོར་བརྗོད་པར་བྱ་བཞིན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་མདོར་གསུངས་པ། ལྷའི་བུ་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོར་འགྱུར་ན་ནི་བདེན་པའི་གྲངས་སུ་མི་འགྲོའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཁོ་ནར་དེ་འགྱུར་རོ། །འོན་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་སོ། །ཡང་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་པོ། །དངོས་པོ་གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གང་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་དོན་དམ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་བ་དང་མ་བྱུང་བ་དག་ཏུའང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟག་པའོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཚད་མ་ཡིན་ན་ཅི་ལྟར་འདི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན། འོན་ཏེ་ཚད་མ་མ་ཡིན་ན་ཅི་ལྟར་འདི་ལས་བདག་མེད་པར་འགྲུབ་ཅེ་ན། འདི་མི་རིགས་ཏེ་དེ་ལྟར་ནི་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་པ་སྤྱི་བརྫུན་པ་ཉེ་བར་འཛིན་པར་ཞུགས་པས་ཀུན་རྫོབ་པའི
Chinese
此甚为特殊。所谓“世俗唯名”，乃是现量。任何如来都不认为世俗是唯名。而且，经中说：“此等一切唯是名，唯于分别而安住，言说作用各别异，所说之义实非有。”对此，凡是认为言说者本身是实有，并且所说之义也与言说者相异，为了破除这种观点，才显示言说者和所说之义都仅仅安住于分别。此处，“分别”即是分别念，仅是分别念的自性，以“名”之声而显现其言说作用。显现于耳识中的义并非是言说者，因为其本身并非言说者。即使仅是如此，一切也不会显现为形形色色的色等，而且蕴等也无法安立。如同许多幻化之人，对“人”和“人”之声的共同相状的自性进行观察和安立，对于胜义中自性本空的事物也是如此。以胜义谛的方式假立为可说之自性，则仅仅是世俗，因为其已超越一切戏论。如经中略说：“天子，如果以胜义谛的方式，胜义谛成为身语意之境的自性，则不属于真谛之数，那仅仅是世俗谛。然而，在胜义谛中，胜义谛是超越一切名言的。”或者，诸法之刹那性即是世俗。诸法变动的自性，即一切如幻如梦般自性空性的体性，即是胜义谛。而且，如来无论出现与否，都恒时安住，因此是常。如果世俗是量，为何是世俗？如果不是量，又如何由此成立无我？此不应理，因为如此一来，如何能使比量之识以虚假总相而趣入执取世俗呢？
English
This is very special. The so-called "conventional mere name" is manifest knowledge. No Tathagata considers the conventional to be a mere name. Moreover, the sutra says: "All these are mere names, they only abide in distinctions, the functions of speech are different, the meaning of what is said is not real." Regarding this, those who think that the speaker is real in itself, and that the meaning of what is said is different from the speaker, in order to refute this view, it is shown that the speaker and the meaning of what is said only abide in distinctions. Here, "distinction" is discrimination, only the nature of discrimination, manifested by the sound of "name" as its function of speech. The meaning that appears to the ear consciousness is not the speaker, because it is not the speaker itself. Even if it is only so, everything will not appear as various forms of form, etc., and the aggregates, etc., cannot be established. Just as many illusory people observe and establish the common characteristics of the sound of "person" and "person", so it is with things that are empty of nature in the ultimate sense. To falsely posit as a speakable nature in the ultimate sense is merely conventional, because it has transcended all elaboration. As briefly stated in the sutra: "Son of the gods, if in the ultimate sense, the ultimate truth becomes the nature of the objects of body, speech, and mind, then it does not belong to the number of truths, it is only the conventional truth. However, in the ultimate sense, the ultimate truth transcends all expressions." Or, the momentariness of all things is conventional. The nature of the movement of things, that is, the nature of emptiness, which is the nature of all things that are like illusions and dreams, is the ultimate truth. Moreover, whether the Tathagatas appear or not, they always abide, therefore they are permanent. If the conventional is valid, why is it conventional? If it is not valid, how can selflessness be established from it? This is unreasonable, because in this way, how can the knowledge of inference enter into grasping the conventional with false general characteristics?
Tibetan
་ངོ་བོ་ཡིན་ཡང་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་བྱ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚད་མར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོ་བརྫུན་པ་ཡིན་ཡང་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་བརྒྱུད་པས་འོངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་ལ་མི་སླུ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཚད་མའོ་ཞེས་བརྗོད་ལ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ། ཚད་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ཐམས་ཅད་ཐ་སྙད་ཁོ་ན་ལས་སོ་ཞེས་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལ་སོགས་པར་བསྒྲུབས་པས་འདི་ནི་གྱི་ནའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་འདིའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་རང་དང་ རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཐོག་མ་མེད་པ་དངོས་པོར་མ་གྱུར་པ་ཁོ་ནར་རིགས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ནི་མེད་དེ་དེ་ནི་དེ་དང་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་བརྟགས་ན་གྲགས་པ་རྣམས་ལ་གང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་དང༌། དྲི་ཟའི་གོང་ཁྱེར་དང༌། སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ །གང་སྒྲོ་མ་བཏགས་པར་ཡང་དག་པའི་ཚད་མས་ཡོངས་སུ་ངེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་གསུངས་པ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་བདེན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་མི་བདེན་ཏེ་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ་ཞེས་སོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པ་འདི་ཡང་དོན་དམ་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་དངོས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་སུ་ན་དོན་དམ་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་འདུས་བྱས་མ་ལུས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ན་འདུས་མ་བྱས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དག་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་པའོ་ཞེས་ཀྱང་བསྟན་གྱི། དེ་གཉིས་ཀའི་ངོ་བོ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་རབ་ཏུ་དང་བ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པའི་མདོར་གསུངས་པ། གཞན་ལས་རྟོགས་མིན་ཞི་བ་སྟེ། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྣ་ཚོགས་མིན། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཚ
Chinese
虽然本体是能使显现欲求之事的作用得以获得，因此被认为是量，同样，某些世俗谛虽然其自性是虚假的，但由于如理听闻和思维等因的传承而来，因此对于世间和出世间的事不欺骗，因此被称为量，与此相反的则不是量。所有关于量等的安立都仅仅是名言而已，这在《量理释论》等中已经成立，因此这是确定的。一切世俗谛也都被证实为仅仅不是实有的自性。因此，对于木头等这些世俗谛的执取，理应仅仅是与自己 相顺应的无始以来未成为实有的东西。成为实有的识等是不存在的，因为这与它相违。因此，如果不加以观察，那么对于显现的生、住、灭等所作的虚构，如幻术、梦境、乾闼婆城、化现等，就被安立为世俗谛。凡是没有虚构，而是由正确的量完全确定的无生等，那就是胜义谛的真实。如《正法集经》中所说：无生是真实的。生等诸法是不真实的，是虚假的、具有欺骗性的法。这个无生也因为与胜义谛相符，所以被称为胜义谛，但实际上并非实有，因为实际上胜义谛是超越一切戏论的。唯有无生才是真如，虽然那在任何方面都不是可以指示的，但以名言的自在，以无余有为法的法性，而显示为无为法。也显示说，生和无生在一切时中都是存在的，因此是无为法。但那不是两者的本体，因为那是超越一切本体的特征。如《生大欢喜经》中所说：非由他悟乃寂静， 戏论诸法所不戏， 无有分别非种种， 此即真如之体性。
English
Although its essence is that which enables the attainment of the desired object, and is therefore considered a valid means of cognition, similarly, some conventional truths, although their own nature is false, are considered valid means of cognition because they come from a lineage of causes such as proper hearing and thinking, and therefore do not deceive in matters of the world and beyond. The opposite of this is not a valid means of cognition. All these establishments of valid means of cognition and so on are merely nominal, as has been established in the Commentary on Valid Cognition and so on, so this is certain. All conventional truths have also been proven to be merely not the nature of reality. Therefore, the appropriation of these conventional truths such as wood should only be something that is in accordance with oneself and has not become real from the beginning. Consciousness and so on, which have become real, do not exist, because they are contradictory to it. Therefore, if one does not investigate, then the imputations made on the appearances of arising, abiding, ceasing, and so on, such as illusions, dreams, Gandharva cities, transformations, and so on, are established as conventional truths. Whatever is not imputed, but is completely ascertained by a valid means of cognition, such as non-arising, is the truth of the ultimate truth. As it is said in the Collection of True Dharmas: Non-arising is true. Arising and other dharmas are not true, they are false and have the nature of deception. This non-arising is also called ultimate because it is in accordance with the ultimate, but it is not actually real, because in reality the ultimate is beyond all elaboration. Only non-arising is Suchness, and although that is not to be shown in any way, by the power of convention, it is shown as unconditioned by the nature of all conditioned phenomena. It is also shown that arising and non-arising exist at all times, therefore they are unconditioned. But that is not the essence of both, because it is the characteristic of being beyond all essences. As it is said in the Sutra of Generating Great Joy: Not understood from others, it is peaceful, Not elaborated by elaborations, Non-conceptual, not diverse, This is the nature of Suchness.