Tibetan
ག་པའོ། །བསམ་གཏན་ལ་ རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང༌། སེམས་ཅན་དོན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང༌། ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བདེ་བ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་ནོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐར་ཐུག་པའོ། །ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང༌། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང༌། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་པའོ། །ཡང་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུའི་རང་བཞིན་དང༌། འབྲས་བུའི་ངོ་བོའོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉི་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། མོས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང། ས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་འོ། །དེ་ལ་དང་པོ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། ཐོས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་དང༌། བསམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་དང༌། སྒོམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་བོ། །དེ་ལ་སྒོམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་ནི་དབྱེ་བ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཞི་གནས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང༌། ལྷག་མཐོང་གི་རང་བཞིན་དང༌། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ངོ་བོའོ། །འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའོ། །འཕགས་པ་གནས་བརྟན་པ་ནི་དྲི་བ་དགུ་དང༌། ལན་དགུས་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་བཞག་པ་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་དྲི་བ་དགུ་ནི་འདི་ལྟར། ཤེས་རབ་གང་ཡིན། ཤེས་རབ་མཚན་ཉིད་ཅི། རོ་ཅི་ཡིན། ཉེ་བར་གནས་པ་ཅི། ཤེས་རབ་འདིའི་གོ་འཕང་གི་གནས་ཅི། ཤེས་རབ་ཕན་ཡོན་ཅི། ཤེས་རབ་ཅེས་པའི་དོན་གང་ཡིན། ཤེས་རབ་ཐོབ་པའི་ཉེ་བའི་རྟེན་དུ་ཡིན། ཤེས་རབ་དབྱེ་བ་དུ་ཞེ་ན། ལམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་གང་ཡིན་ཅེས་པ་བརྗོད་དེ། ཡིད་ཀྱིས་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡང་ན་ཕན་པ་དང་མི་ཕན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡིད་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམ་པ་མང་དུ་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་ལས་གསུམ་སྟེ། དེ་ལ་སྨྲས་པ། ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། གཅིག་མེད་པའི་སུམ་ཅུའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བརྗོད་དེ། འདི་ལྟར། གང་ཤེས་རབ་བོ། །རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང༌། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང༌། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང༌། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་མཚོན་པ་དང༌། ཉེ་བར་མཚོན་པ་དང༌། སོ་སོར་ཡང་དག་ཉེ་བར་མཚོན་པ་དང༌། རིག་པ་དང༌། མཁས་པ་དང༌། མཐར་ཕྱིན་པ་དང༌། རྣམ་ པར་འབྲེལ་པ་དང༌། སེམས་ཉེ་བར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་དང༌། ཆེན་པོ་དང༌། ཡིད་གཞུངས་པ་དང༌། ཡོངས་སུ་འདྲེན་བྱེད་དང༌། རྣམ་པར་མཐོང་བ་དང༌། ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང༌། ཤེས་རབ་ལྕག་དང༌། ཤེས་རབ་དབང་པོ་དང༌། ཤེས་རབ་སྟོབས་དང༌། ཤེས་རབ་མཚོན་ཆ་དང། ཤེས་རབ་གསལ་བ་དང༌། ཤེས་རབ་སྣང་བ་དང༌། ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་དང༌། ཤེས་རབ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང༌། མ་རྨོངས་པ་དང༌། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང༌། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །མཚན་ཉིད་ཅི་ཞེ་ན་སྨྲས་པ་བརྗོད་དེ། རིགས་པས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་པོ། །རོ་ཅི་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བ་བརྗོད་དེ། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་པོ། །ཉེ་བར་གནས་པ་གང་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བ་བརྗོད་དེ། ཀུན་ནས་མ་རྨོངས་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་ཤེས་རབ་པོ། །ཤེས་རབ་འདིའི་གོ་འཕང་གནས་སོ། །ཡང་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གསལ་བའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་རོ་ནི་གཏིང་ཡོངས་སུ་དཔག་པའོ། །ཤེས་རབ་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་མ་རིག་པའི་མུན་པ་འཇོམས་པའོ། །ཤེས་རབ་དེའི་གོ་འཕང་གནས་ནི་སོ་སོར་ཡང་དག་པ་རིག་པ་བཞིའོ། །ཕན་ཡོན་གང་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བ་བསྡུས་ནས་བརྗོད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྤྱོད་བྱེད་བསམ་གཏན་ལ་འཇོག་བྱེད། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ལམ་རྣམས་སྒོམ་བྱེད་འབྲས་བུ་མཐོང་བར་བྱེད། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཤེས་རབ་གོང་མ་དགེ་སྤྱན་བླ་མེད་པ། །ཉམས་པའི་ཤེས་རབ་སེལ་ཅིང་བླ་མེད་ཤེས་རབ་འཕེལ། །ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་འཇུག་བྱེད་ཅིང༌། །འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱིས་མི་གོས་པ། །ཤེས་རབ་ལྡན་པ་སྨྲ་བ་ན། །ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ཤིན་ཏུ་སྲིད། །འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་གཞན། །གྲོལ་བ་གྲགས་པ་ཐོབ་པ་བདེ། །དོན་དང་རྩོལ་བ་དཔའ་བ་ཉིད། །ཤེས་རབ་ལྡན་པ་རྣམ་པར་རྟག །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ན། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་སྟོན་པའོ། །སེམས་ཅན་སོ་སོར་བདེན་པ་སྟོན། །དེ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཅན་སྤྱོད་ཡུལ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་སྡིག་པ་སྤོང༌། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཆགས་དང་སྡང༌། །རྨོངས་དང་སྐྱེ་འཆི་མ་ལུས་པ། །ཤིན་ཏུ་རྒྱལ་དཀའ་རྒྱལ་བར་བྱེད། །ཤེས་རབ་ཞེས་པའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། རབ་ཏུ་ཤེས་པ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་བམ། ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྤོང་ བས་འདི་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །ཤེས་རབ་ཏུ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བའི་རྟེན་གང་ཞེ་ན་ཞེས་པ་བརྗོད་དེ། ཉེ་བའི་རྟེན་བཅུ་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟར། མདོའི་དོན་ཚོལ་བ་ཉིད་དང༌། ཡང་དག་པ་མང་དུ་གཏམ་པ་ཉིད་དང༌། བཏེགས་གནས་སུ་གནས་པ་ཉིད་དང༌། བདེན་པ་ལ་རྟོག་པ་དང༌། དངོས་པོ་དང་རྣམ་པར་དྲང་བའི་བྱ་བ་ལ་གནས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དང༌། བསམ་གཏན་རྗེས་སུ་སྦྱོར་
Chinese
何者。禅定有三种，即是说，功德现前成办之禅定，有情义现前成办之禅定，烦恼之对治安乐现前成办之禅定。禅定之波罗蜜多究竟也。智慧有三种，即是说，于世俗谛而缘，于胜义谛而缘，于有情之义而缘。又智慧有两种，即是说，因之自性与果之体性。其中因之体性有二，即是说，于信解而行，于地而极入之。其中初者有三，即是说，听闻之自性之智慧，思惟之自性之智慧，修习之自性之智慧。其中修习之自性之智慧者，有三种差别，即是说，止住之体性，胜观之自性，止住与胜观之体性。成为果者，是与一切种之殊胜而具足者。圣者住持者以九问与九答而作智慧之分别安立。其中九问即是说，何者是智慧？智慧之相为何？味为何？近住为何？此智慧之果位之处为何？智慧之利益为何？智慧之义为何？获得智慧之近因为何？智慧之差别有几？道路是这样，说何者是智慧，如意所见一般，以心所缘而见者，此说为智慧。或者，以作意有益与无益，以心之境多方行者，此说为智慧。如是，于法蕴中亦有三。彼处说，何者是智慧？以无一之三十种名相而说，即是说，何者是智慧。善知，分别，善分别，法分别，如实表诠，近表诠，各别如实近表诠，明，智者，至极，各别关联，心近于通达，伟大，心调顺者，善引导者，各别见，如实了知。
English
What. There are three types of meditation: namely, meditation that accomplishes manifest qualities, meditation that accomplishes the benefit of sentient beings, and meditation that accomplishes the happiness that is the antidote to afflictions. The perfection of meditation is ultimate. There are three types of wisdom: namely, focusing on conventional truth, focusing on ultimate truth, and focusing on the benefit of sentient beings. Again, there are two types of wisdom: namely, the nature of the cause and the essence of the result. Among them, there are two aspects to the nature of the cause: namely, engaging in faith and thoroughly entering into the ground. Among them, the first has three aspects: namely, the wisdom of the nature of listening, the wisdom of the nature of thinking, and the wisdom of the nature of meditation. Among them, the wisdom of the nature of meditation has three distinctions: namely, the essence of calm abiding, the nature of insight, and the essence of calm abiding and insight. That which has become the result is endowed with all kinds of excellence. The noble sthavira makes the distinction of wisdom by means of nine questions and nine answers. Among them, the nine questions are as follows: What is wisdom? What is the characteristic of wisdom? What is its taste? What is its near abiding? What is the place of attainment of this wisdom? What is the benefit of wisdom? What is the meaning of wisdom? What is the near support for obtaining wisdom? How many distinctions of wisdom are there? The path is like this: saying what is wisdom, seeing the object of the mind as it is seen, this is called wisdom. Or, by attending to what is beneficial and not beneficial, by acting in many ways with the object of the mind, this is called wisdom. Thus, there are also three in the Abhidharma. There it is said, what is wisdom? It is expressed by thirty terms without one, namely, what is wisdom. Knowing well, distinguishing, distinguishing well, distinguishing dharmas, truly representing, nearly representing, individually truly nearly representing, knowledge, wise, ultimate, individually related, mind nearly completely understanding, great, mind tamed, well guiding, individually seeing, truly knowing.
Chinese
是等，智慧鞭，智慧自在，智慧力，智慧武器，智慧明，智慧光明，智慧灯，智慧真如，不愚昧，善于辨别诸法，以及正确的见解，这被称为智慧。何为体性？答：以理证悟即是智慧。何为作用？答：善于辨别的智慧。何为近因？答：完全不愚昧是智慧的近因。此智慧的果位为何？或者，智慧的体性是智慧的完全明晰。智慧的作用是完全衡量深度。智慧的近因是摧毁无明的黑暗。该智慧的果位是四种各别的正确了知。何为利益？答：简略地说，智慧能行持戒律，能安住于禅定。智慧能修持诸道，能证见果位。智慧是无上的殊胜善知识，能遣除衰损的智慧，增长无上的智慧。能令他方论敌屈服，不为世间法所染污。具有智慧者若发言，则极有可能善说。此世与他世，解脱、名声、获得安乐。意义、精勤、勇敢，具有智慧者恒常具备。在缘起法中，能显示名与色。能为每个众生显示真谛。这些是智慧者的行境。智慧能舍弃罪恶。智慧能舍弃贪嗔。能战胜所有愚昧和生死，极其难以战胜也能战胜。何为智慧的意义？答：完全了知即是智慧，或者，完全舍弃一切过患，因此是智慧。为了获得智慧，何为近取因？答：有十一种近取因，即：寻求经文的意义，如实地多方讲述，安住于高尚之处，思维真谛，安住于事物和正直行为的戒律，随顺禅定。
English
These are: wisdom whip, wisdom power, wisdom strength, wisdom weapon, wisdom clarity, wisdom light, wisdom lamp, wisdom suchness, non-ignorance, thoroughly distinguishing dharmas, and correct view, this is called wisdom. What is the characteristic? It is said that realizing through reasoning is wisdom. What is the function? It is said that it is the wisdom of thoroughly distinguishing. What is the proximate cause? It is said that complete non-ignorance is the proximate cause of wisdom. What is the state of this wisdom? Or, the characteristic of wisdom is the complete clarity of wisdom. The function of wisdom is to fully measure the depth. The proximate cause of wisdom is to destroy the darkness of ignorance. The state of that wisdom is the four individually correct knowledges. What are the benefits? It is said in brief that wisdom enables the practice of discipline and the abiding in meditation. Wisdom enables the cultivation of the paths and the seeing of the fruits. Wisdom is the supreme virtuous friend, eliminating declining wisdom and increasing supreme wisdom. It can subdue opposing adversaries and is not defiled by worldly dharmas. When a wise person speaks, it is very likely to be well-spoken. In this world and the next, liberation, fame, and the attainment of happiness. Meaning, diligence, and courage are always possessed by the wise. In dependent origination, it shows name and form. It shows the truth to each sentient being. These are the objects of practice for the wise. Wisdom abandons sin. Wisdom abandons attachment and hatred. It can conquer all ignorance, birth, and death, conquering what is extremely difficult to conquer. What is the meaning of wisdom? It is said that complete knowledge is wisdom, or, completely abandoning all faults, therefore it is wisdom. In order to attain wisdom, what is the proximate cause? It is said that there are eleven proximate causes, namely: seeking the meaning of the sutras, truthfully speaking in many ways, abiding in a noble place, contemplating the truth, abiding in the discipline of things and upright actions, and following meditation.