Tibetan
བས་ཀྱི་ཚོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སྡོང་དུམ་གྱི་ཤིང་ལ་འདྲ་བའི་ཚུལ་གྱིས་མིའི་བློ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སྡོང་དུམ་ལ་དུས་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཐག་རིང་པོ་ནས་སྐྱེས་བུའི་བློ་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གམ་དུ་ཉེ་བ་འམ། དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཡང་ལུས་ཀྱི་བློ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་མི་འདྲའོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་རྐྱེན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྡོང་དུམ་གྱི་ཤིང་རྒྱང་རིང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པས་མིག་དང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ཡིན་ལ། འདིར་ལག་པ་ལ་ སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །གླེགས་བམ་ལ་ལས་ཇི་སྲིད་ལུས་ལ་སོགས་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་གཞན་དུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་སྲིད་དུ་གཏི་མུག་གི་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ལུས་ལ་སྐྱེས་བུ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་ལྟར་སྣང་ངོ༌། །དེ་བཞིན་དུ་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་འདིར་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་སུ་རྨོངས་པའི་དབང་གིས་སྣང་ངོ༌། །ཕྱོགས་སྔ་མ་ནི་སྡོང་དུབ་དང་ལུས་དེ་གཉིས་མེད་པ་ཡིན་པར་བྱེ་བྲག་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ལུས་མེད་པར་བཀག་ན་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བསྒྲེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སོར་མོ་དེ་ཡང་ཚིགས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་པས་དེ་མེད་པའི་སོར་མོ་གཞན་ག་ལ་ཡོད། ཚིགས་ཀྱང་ཆ་ཤས་ཀྱིས་ཕྱེ་ན་དེ་ལས་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད། ཆ་ཤས་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དབྱེ་བས་ཕྱེ་ན། དེ་ལས་གཞན་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཤས་དྲུག་ཏུ་ཕྱེ་ན་གང་ཞིག་ཡོད། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཤས་དེ་ཡང་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཡིན་པས་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་ཤིང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་གང་གིས་དེ་ལྟར་གཞིགས་པ་དེས་ན་རྡུལ་ཕྲན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་དེ་ལྟར་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སུ་ཞིག་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པར་བྱེད་དེ། ཆགས་པའི་གནས་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཤད་ནས། ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་རམ། དོན་དམ་པར་ངེས་པར་ཡོད་ན་ཡིད་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཅིའི་ཕྱིར་འགོག་ཅིང་སེལ་བར་མི་བྱེད། དེ་མི་བྱེད་པ་ལས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་བདེ་བ་ཡང་དག་པར་ཡོད་ན་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གདུངས་པ་ན་གོས་དང་མལ་སྟན་ལ་སོགས་པ་བདེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། བདེ་བ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ལས་ན་བདེ་བ་ཡང་དག་པར་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་བདེ་བ་འམ་སྡུག་བསྔལ་ལམ་རྒ་བ་དང་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་མངའ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་ཕྱིར་དེ་མ་མྱང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བདེ་བའམ་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་མེད་ན་དེའི་ཚོར་བ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བར་བཞག་ཏུ་མི་རུང་ངོ༌། །ཚོར་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་ནི་འདོད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཕྲ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་སྡུག་བསྔལ་འདིའི་རིགས་པ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ཕྲ་བ་དེ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འགོག་པར་མི་ནུས་བས་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །ཡང་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་དགའ་བ་ཙམ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན། དེའི་ཕྱིར་དགའ་བ་ཙམ་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་མི་གནོད་པས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཕྲ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་མཐུན་པ་དགའ་བའི་རྐྱེན་བྱུང་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་པར་གྱུར་པ་ན་བདེ་བ་མི་འབྱུང་སྟེ། གཉིས་པོ་འདི་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་རྐྱེན་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པས་ཚོར་བ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་པས་བརྟགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་དང་དེར་བཤད་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་ཉིད་དེ། མྱ་ངན་དང་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྟགས་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱང་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་མ་གྲུབ་ཅིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་བརྟགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་འདི་ནི་བརྫུན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ ཉིད་འདིའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞིང་གོམས་པར་བྱ་སྟེ། ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འདི་གཞོམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མངོན་པར་ཞེན་པའི་རང་བཞིན་ལ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱ་བ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཅི་ལྟར་ན་གཉེན་པོ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་ཅིང་དེ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བསམ་གཏན་ཏེ། དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཟས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་བར་འགྱུར་ཏེ། ཐོས་པ་ལས་བསམ་པ། དེ་ལས་བསྒོམ་པ། དེ་ལས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་སེང་གེས་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེ་བསད་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པར་དཔྱོད་པས་ལོག་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་དག་པར་མེད་བཞིན་དུ་འཇོམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཡིན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དབང་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དབང་པོ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའོ། །དེའི་དམིགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་པས་ན་དོན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་གཉིས་བར་མཚམས་དང་བཅས་པའི་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མ་འདྲེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་འདི་དག་འདུས་ཕྲད་པ་མེད་ན་རེག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ཡང་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པར་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། སུན་ཕྱུང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ནི་བར་མཚམས་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་སོ་ཞེན་མི་རུང་སྟེ། གཅིག་པུ་ཡིན་པ་ལ་གཞན་དང་འདུ་ཞིང་ཕྲད་པའི་ཐ་སྙད་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ནང་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འཇུག་པ་ཡང་ མེད་དེ། གལ་ཏེ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་གོ་སྐབས་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་ཡོད་ན་ལྟ་འཇུག་ཏུ་རུང་ན། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་དེ་དག་མཉམ་པ་ཉིད་མཚུངས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདྲེ་བར་འདུ་བ་ཡ
Chinese
因为各种因素的集合的差别，就像从树桩上产生人的意识一样。从树桩上，经过一段时间的远离，才会产生人的意识。如果说，在手等部位，或者近处，或者长时间，也会产生身体的意识，所以不同。因此，才说了“只要因缘”等等。树桩的树木，因为远离等等的因缘聚合，眼睛和什么，那就是因缘的聚合。这里，手等部位也是如此。有些书上说“只要身体等”，那是另外要解释的。只要愚痴的因缘聚合存在，即使身体上没有人，也会像人一样显现。同样，在手等部位，只要因缘聚合存在，在此，手等部位也会因为对身体的迷惑而显现。前面的观点是，树桩和身体这二者没有区别地显示不存在。如果这样否定了身体的存在，为了显示与此相同的脚等部位的比较，才说了“同样”等等。手指也是关节的集合，没有了关节，哪里还有其他的手指？关节如果用部分来分开，除了部分之外还有什么？部分如果用极微尘来分开，除了极微尘之外还有什么？极微尘如果分成六个方向的部分，又有什么存在？方向的部分也是没有部分的，所以和虚空相同相似。用什么理由这样观察，因此极微尘也是不存在的。像这样，对于色，谁会执着和贪恋色蕴呢？因为没有贪恋的处所。这样，暂时说了身体的忆念近住之后，为了说感受的忆念近住，才说了“如果”等等。如果感受痛苦真实地，或者究竟地确定存在，为什么不阻止和消除与此不相符的极度喜悦等等呢？因为不这样做，所以痛苦也不是真实存在的。同样，如果快乐真实存在，悲伤等等的痛苦
English
Because of the difference in the collection of various factors, it is like the arising of human consciousness from a tree stump. From a tree stump, after a period of distance, human consciousness arises. If it is said that in the hands and other parts, either near or for a long time, the consciousness of the body will also arise, so it is different. Therefore, it is said, "As long as the causes and conditions" and so on. The tree of the tree stump, because of the collection of causes and conditions such as being far away, the eye and what, that is the collection of causes and conditions. Here, the hands and other parts are also the same. Some books say "As long as the body, etc.", that is to be explained separately. As long as the collection of causes and conditions of ignorance exists, even if there is no person in the body, it will appear like a person. Similarly, in the hands and other parts, as long as the collection of causes and conditions exists, here, the hands and other parts will appear because of the delusion of the body. The previous view is that the tree stump and the body are shown to be non-existent without distinction. If the existence of the body is denied in this way, in order to show the comparison with the feet and other parts that are the same as this, it is said "Similarly" and so on. The finger is also a collection of joints, without the joints, where else is there another finger? If the joints are divided by parts, what else is there besides the parts? If the parts are divided by minute particles, what else is there besides the minute particles? If the minute particles are divided into six directional parts, what exists? The directional part is also without parts, so it is the same and similar to space. With what reason is it observed in this way, therefore the minute particle is also non-existent. Like this, for form, who would be attached to and crave the aggregate of form? Because there is no place for craving. In this way, after temporarily explaining the mindfulness of the body, in order to explain the mindfulness of feelings, it is said "If" and so on. If the feeling of suffering truly, or ultimately, exists, why not prevent and eliminate the extremely joyful and other things that are incompatible with it? Because it is not done, suffering is also not truly existent. Similarly, if happiness truly exists, sorrow and other suffering
Chinese
当被痛苦折磨时，衣服和床垫等会成为安乐的因缘。那么，为什么安乐不是从欲望中产生的呢？因为安乐并非真实存在。如果说，由于安乐或痛苦，或者衰老和悲伤等具有的力量所压倒，所以没有体验到这些，那么，如果没有体验安乐或痛苦任何一种的自体，那它的感觉本身又是什么样的呢？感觉是不能成立的。体验感觉有三种：安乐、痛苦，以及非安乐也非痛苦。这些确实是欲望，然而，如果说对于具有快乐的人们来说，体验到的痛苦具有微细的自性，那么，如果是这样，这种痛苦的道理本身就不是真实存在的。即使是微细的痛苦，也不能被其他极大的快乐所稍微阻碍安乐的体验，因此是虚无的，应当这样理解。再说，如果所谓的安乐的感受仅仅是快乐，那么，因此，仅仅是快乐，痛苦的微细性不会损害安乐的感受，因为痛苦也是微细的，所以不会体验到感受。如果当产生与痛苦不相容的快乐的因缘时，痛苦就不会产生和出现，同样，当遇到悲伤等因缘时，安乐也不会产生，因为这两者是相互依赖的，所以安乐和痛苦不会产生，如果这样说，那么，因为因缘相互混合，所以感受也不存在，因此仅仅是对所作的分别执着而已，像这样在那里所说的是有道理的，因为悲伤和快乐等仅仅是分别，真实而言，原因和结果本身也没有相遇的缘故。这样一来，即使没有成立并且不作分别，但由于从无始以来极度执着的力量，安乐等如同幻觉一般显现为被体验。因此，这种对所作分别的执着是虚假的，所以任何一种分析
English
When tormented by suffering, clothes and bedding become sources of comfort. Then, why is it that comfort does not arise from desire? Because comfort does not truly exist. If it is said that because of the power possessed by comfort or suffering, or old age and sorrow, etc., they are overwhelmed, and therefore not experienced, then, if there is no self that experiences either comfort or suffering, what is its feeling itself like? Feeling cannot be established. There are three ways of experiencing feeling: comfort, suffering, and neither comfort nor suffering. These are indeed desires, however, if it is said that for those who possess happiness, the suffering experienced has a subtle nature, then, if that is the case, the reasoning of this suffering itself is not truly existent. Even subtle suffering cannot be slightly obstructed by other great pleasures from experiencing comfort, therefore it is non-existent, it should be understood in this way. Furthermore, if the so-called feeling of comfort is merely happiness, then, therefore, merely happiness, the subtlety of suffering does not harm the feeling of comfort, because suffering is also subtle, so feeling will not be experienced. If, when a cause of happiness incompatible with suffering arises, suffering will not arise and appear, similarly, when encountering causes such as sorrow, comfort will not arise, because these two are mutually dependent, so comfort and suffering will not arise, if it is said like this, then, because causes are mutually mixed, so feeling also does not exist, therefore it is merely clinging to what is fabricated, like this what is said there is reasonable, because sorrow and happiness etc. are merely discriminations, in reality, the cause and effect themselves also do not meet. In this way, even if it is not established and does not discriminate, but due to the power of extreme clinging from beginningless time, comfort etc. appear to be experienced like an illusion. Therefore, this clinging to what is fabricated is false, so any kind of analysis
Chinese
因为是解药的缘故，感受、忆念、近住的自性应当修习和习惯，为了摧毁这种错误的显现执着的烦恼。应当作意于显现执着的自性进行分析的这个结尾语。如果问：怎样才是解药呢？因此说了“分别”等等。像这样，所谓“分别”是指：对如实进行分析而显现执着和欢喜的分别；成为对不如实进行思辨的显现执着的解药，并且是从那之中产生的分别的禅定；那是无漏的食物；具有证悟如实的自性，谁具有它，谁就成为瑜伽士；因为是从听闻产生思，从思产生修，从修产生如实的智慧的缘故；像这样，幻化的狮子杀死幻化的大象并不是真实的一样。同样，如实进行分析，虽然错误分别实际上并不存在，但却能摧毁它。如果允许是这样，如果问：世尊说，对如实的常法显现执着是触的缘故而产生的感受。因此说了“根境”等等。根是眼等。因为是它的所缘境的对境，所以是对境，即色等。这两个之间有间隔，不会与微尘混合。如果这样，那么根和境这些没有聚集相遇，因为没有触，感受又怎么会有呢？这样说，实际上微尘并不存在，但是为了驳斥对方的缘故，所以承认了微尘。其他人说：它以没有间隔的方式存在，这是不合理的，因为如果是单独的，就不会有与其他相遇和接触的说法。同样，微尘之中也不会进入微尘，如果它有进入的机会，有虚空可以进入，那还可以，因为它没有，因此它们是平等的，是相同的，正因为如此，才是混合聚集。