Tibetan
ཀྱང་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཙམ་གྱིས་ཡོད་པར་བཤད་པ་དེ་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གསལ་ལམ་མི་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སུས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་གཟིགས་པ་སྟེ། འོད་སྲུངས་སེམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་གཟིགས་མི་གཟིགས་གཟིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་ཚུལ་སྤྱོད་དང་འདྲ་བར་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དོན་མེད་བརྫུན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རང་རིག་པ་རྣམ་པར་བསལ་བ་ན་རྒོལ་བ་རྩོད་པ་ལ་བརྩོན་པས་བརྒལ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྗེས་སུ་མྱོང་བར་རབ་ཏུ་གསལ་བར་གྱུར་པ་ནི་དྲན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་སེམས་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་མྱོང་བའི་དོན་སྐྱེས་བུས་ཇི་ལྟར་དྲན་པར་འགྱུར་དུ་རུང་ཞེས་དྲིས་པ་དང༌། གཞན་དག་གིས་འབྲེལ་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ལ་སོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །འདི་ལ་བྱི་བའི་དུག་ཇི་ལྟར་དྲན་པར་འགྱུར་ཞེས་དྲི་བར་སྦྱར་ཏེ། དེ་ཡང་དབྱར་གྱི་ཚེ་བྱི་བ་དུག་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་དག་ཡོད་པར་རྟོགས་པ་ན་སྦྲུལ་གྱི་མཆེ་བས་ཟིན་པའི་རྗེས་ཐོགས་ལ་སྦྲུལ་ནི་མ་མཐོང་བར་གྱུར་པ་དང་ལུས་ལ་གནོད་པའི་འགྱུར་བ་མཐོང་བས་བྱི་བའི་དུག་མེད་བཞིན་དུ་དེའི་དུག་གིས་ཟིན་པའི་དྲན་པ་འབྱུང་མོད་ཀྱི། སྦྲུལ་གྱི་དུག་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྨའམ་ལུས་ཀྱི་ནང་གཞན་ལས། བྱི་བའི་དུག་གི་ཤེས་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ་དྲན་པ་དང་འདྲ་བར་རང་རིག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དྲན་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འདི་སྐད་དུ་བདག་ཉིད་མི་འབྱུང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་དང་ལྡན་པར་སྣང་བའི་ རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་གྲུབ་པའི་མིག་སྨན་མེད་པར་ཡང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐོང་བ་དང་འདྲ་བར་རྐྱེན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཙམ་གྱིས་ཤེས་པ་ཡིན་དུ་མི་རུང་ངོ༌། །དེ་ལྟར་ན་རང་རིག་པ་མེད་པར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ཡང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་ངེས་པར་བྱས་པའོ། །ཐོས་པ་ནི་སྒྲ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཤེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་དབུ་མ་པས་ཀྱང་བཀག་པ་མེད་ཀྱང་གཞན་དུ་ཚད་མས་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཡིན་པ་གཞན་དུ་མི་རུང་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིར་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་གཏི་མུག་ཡིན་པས་དེ་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ལས་སྒྱུ་མ་གཞན་ཡང་མ་ཡིན། གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ན། དཔེར་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེས་རྟོག་པས་དེའི་ཕྱིར། སེམས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྒྱུ་མ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་ནི་སེམས་ལས་ཇི་ལྟར་གཞན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་གཞན་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མཚན་མིན་ཞེས་པ་སེམས་ལས་སྒྱུ་མ་གཞན་མ་ཡིན་ན་ནི་ཡང་དག་པར་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་སྟེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་མེད་དུ་ཟིན་ན་སྒྱུ་མ་ཇི་ལྟར་མཐོང་ཞེས་རྟོག་པ་དེའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་མི་བདེན་ཞིང་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྣང་བ་དང་འདྲ་བར་སེམས་གཞན་རང་བཞིན་མེད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་བའི་ཡུལ་དང༌། ལྟ་བ་པོར་སྣང་བ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། འདིར་སེམས་ཙམ་པ་ན་རེ་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ན་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལ་མ་བརྟེན་ན་ནི་འཁོར་བ་ཉིད་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྟོག་པས་དེའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་འཁོར་བ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །འཁོར་བ་ དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞན་དབང་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གྲོགས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་འཁོར་བ་མེད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་ན་འདི་ནི་གྲོགས་མེད་པ་ཆ་ཤས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཅི་ཉེས་ཤེས་ན། གང་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་སེམས་གཅིག་པུ་གཟུང་བ་དང་བྲལ་བར་གནས་པ་དེའི་ཚེ་འཛིན་པ་པོ་ཡང་མེད་ལ། དེ་གཉི་ག་དང་བྲལ་ན་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་རོ།། དེ་ལྟར་ན་ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་དེས་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་ཐོབ་སྟེ། བཏགས་པ་ཙམ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །འདི་ལྟར་གཞན་དག་གིས་དབུ
Chinese
仅仅是虚构说有，那不是真实的。因此说了诸如清晰或不清晰等。以“由谁”等来说明，即使是佛陀也没有见到。如所说“光护的心，一切佛陀没有见到，不见，不会见到”等。因此，如同寡妇之子的行为一样，无论说清晰或不清晰等，无论怎么说都是无意义的谎言。这样遣除了自证之后，争论者努力辩论反驳说“如果”等。其他人的意识所体验到非常清晰，那是记忆的原因。如果那样，询问他人心所体验到的事情，人怎么能回忆起来呢？其他人说了“从关联”等，这是说具有因果关系的从一个传递到另一个等的同义词。对此可以加上提问，老鼠的毒怎么能回忆起来呢？也就是夏天老鼠会带有毒性，认识到那些存在的时候，被蛇咬之后，蛇没有被看到，看到身体受到损害的变化，即使没有老鼠的毒，也会产生被那毒所侵染的记忆，但蛇的毒与那不同。同样，从伤口或身体的其他内部，如同没有老鼠的毒的知识一样，如同记忆一样，说没有自证，就会产生意识的记忆。又有人这样说，自身虽然不产生，但是当眼识等产生时，是具有显现与色等其他缘相关的自性。为了说明那是不合理的，说了“其他缘”等。例如，如同没有配成的眼药，也看不到瓶子等一样，仅仅具有缘也不能成为知识。如果那样，没有自证，也会导致看不到瓶子等。因此说了“像这样”等，所谓见到，这里是显
English
It is not true that it is said to exist merely by fabrication. Therefore, it is said such as clear or unclear, etc. By saying "by whom" etc., even the Buddha did not see. It is like what is said, "The mind of Light Protector, all Buddhas have not seen, do not see, will not see," etc. Therefore, like the behavior of a widow's son, no matter how one speaks of clear or unclear, etc., no matter how one says it, it is a meaningless lie. Thus, after refuting self-awareness, the opponent strives to argue, refuting by saying "if" etc. What is experienced very clearly by the consciousness of others is the cause of memory. If that is the case, how can a person remember what is experienced by the mind of another? Others said "from connection" etc., which is a synonym for saying that having the characteristic of cause and effect, it is transmitted from one to another etc. To this, one can add the question, how can the poison of a mouse be remembered? That is, in summer, mice become poisonous, and when those are recognized to exist, after being bitten by a snake, the snake is not seen, and seeing the changes that harm the body, even if there is no poison of the mouse, the memory of being infected by that poison arises, but the poison of the snake is different from that. Similarly, from a wound or other internal part of the body, just as there is no knowledge of the poison of a mouse, like memory, saying that there is no self-awareness, the memory of consciousness arises. Again, someone says this, although itself does not arise, when eye consciousness etc. arise, it has the nature of appearing in relation to other conditions such as form etc. In order to show that that is unreasonable, it is said "other conditions" etc. For example, just as without a prepared eye medicine, one cannot see a vase etc., merely having conditions cannot become knowledge. If that is the case, without self-awareness, it would also follow that one cannot see a vase etc. Therefore, it is said "like this" etc., what is called seeing, here is mani-
Chinese
由三種量所確定的。聽聞是從聲音產生的。了知是通過後續的推斷。無論是如何見到等等，這裏中觀派也沒有遮止，但在其他地方，以量是真實的，在其他地方是不允許的，那是爲什麼呢？因爲，在這裏，將見到等等理解爲真實，是成爲痛苦之因的愚癡，因此要遣除它。如果心之外的幻象也不是，不是其他的也不是，例如如何可以呢？因爲思考的緣故，所以說了心之外等等。如果幻象是事物，那麼如何不是心之外的其他呢？像瓶子等等一樣是其他的。如果說不是，心之外的幻象不是其他，那麼就不是真實的事物，是不存在的。如果心不存在了，如何能見到幻象呢？因爲思考的緣故，所以說了如何等等。如何幻象不是真實的，即使不存在，像顯現一樣，心之外的自性即使沒有，但在世俗中作爲觀看的對境和觀看者顯現，有什麼過失呢？這裏唯識宗說，如果依賴事物，那麼就會因此成爲輪迴，如果不依賴它，那麼輪迴本身就會像虛空一樣，因爲思考的緣故，所以說了依賴事物等等。在勝義諦中，沒有事物的輪迴如何能具有出生的作用呢？不會的。輪迴
English
It is determined by the three kinds of valid cognition. Hearing arises from sound. Knowing is through subsequent inference. Whatever is seen, etc., is not prohibited here by the Madhyamikas, but elsewhere, being true by valid cognition is not permissible elsewhere. Why is that? Because here, understanding seeing, etc., as true is ignorance, which becomes the cause of suffering, so it is to be averted. If the illusion outside the mind is also not, and not other than that either, how can it be, for example? Because of thinking, it is said to be outside the mind, etc. If the illusion is a thing, then how is it not other than the mind? Like a vase, etc., it is other. If it is said not to be, the illusion outside the mind is not other, then it is not a real thing, it does not exist. If the mind does not exist, how can the illusion be seen? Because of thinking, it is said how, etc. How can the illusion be untrue, and even if it does not exist, like an appearance, even if the nature outside the mind does not exist, but in the conventional, appearing as an object to be viewed and a viewer, what fault is there? Here, the Mind-Only school says that if it relies on things, then it will become samsara because of that, and if it does not rely on it, then samsara itself will become like space. Because of thinking, it is said to rely on things, etc. In the ultimate truth, how can samsara without things have the function of birth? It will not. Samsara
Tibetan
་མ་པ་ལ་དྲིས་པ་ནི། སྒྱུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་བཤད་པའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤེས་པས་ཀྱང༌། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་སྒྱུ་མའི་བུད་མེད་སྤྲུལ་པ་ལ་སྒྱུ་མ་དེ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་ཤེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་མི་ལྡོག་གོ །དེ་ལྟར་བརྒལ་བའི་ལན་གདབ་པའི་སྒོ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྒྱུ་མ་དེའི་བྱེད་པ་པོ་ནི་དེ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་བུད་མེད་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་མ་སྤངས་པ་ལས་སྒྱུ་མའི་བུད་མེད་དེ་མཐོང་བའི་དུས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བག་ཆགས་བསྒོམ་པ་ཉམ་ཆུང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིར་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེའི་ས་བོན་ནི་བག་ཆགས་སོ། །དེ་བསྒོམ་པས་ནི་བསྒོམ་པ་ཤིན་ཏུ་གོམས་པ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་དངོས་པོའི་བག་ཆགས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པའི་ས་བོན་སྤོང་ཞིང་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཅུང་ཟད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་གོ །མེད་དོ་ཞེས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བསླབ་པའི་བག་ཆགས་ཇི་ལྟར་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ གང་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དོན་དམ་པར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ལྡོག་པ་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་པས། དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་ན་ནི་རྟེན་མེད་པ་ཡིན་ན་བློ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་པ་སྟེ། མདུན་ན་དམིགས་པ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་ན་ཇི་ལྟར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་གནས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཡང་ཚུལ་འདི་ལྟར་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་ལྟར་ལྷག་པ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཤད་ནས། ལྷག་མ་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དམིགས་པ་མེད་པ་ནི་ཡུལ་མེད་པའམ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའོ། །བློ་ནི་སེམས་སོ། །རབ་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་བའི་སྐུ་ཇི་ལྟར་སྣང་བས་བལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡིད་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གདུལ་བྱ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་རྐྱེན་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་རྒྱུ་དེ་གཉིས་ཇི་སྲིད་ཡོད་པ་དེ་
Chinese
嘛呢巴问道：说了幻化等等。即使像你所说的了解幻化，贪欲等烦恼如何能止息呢？当幻化出幻化的女子时，制造幻化者本身也会生起贪欲，即使如此了解，烦恼也不会止息。为了通过如此反驳的回答方式，显示断除烦恼的次第，说了“彼作者”等等。那幻化的作者就是彼作者，彼是指妇女等，从一切未断除产生烦恼之种子，在见到幻化女子之时产生烦恼，是因为修习空性习气力弱的缘故。那么如何断除烦恼呢？因此说了“空性”等等。此处空性是真如的智慧。其种子是习气。修习它，就会生起非常串习的修习，那就能断除并遣除事物习气，色等等的分别之种子。稍微没有是指没有事物。没有啊，如果学习空性的习气如何断除呢？因此说了“何时”等等。胜义中空性不是存在，没有事物不是依赖事物止息，如果依赖事物，没有事物就没有所依，那么“智”是指了知，因为面前没有对境的缘故，如何能安住呢？不能安住。如此一来，了知没有事物的习气种子也应如此断除，这是总结语。如此宣说了有余涅槃后，为了显示无余，说了“何时”等等。没有对境是没有所缘或没有取受。智是心。极是指涅槃。如此一来，如何以显现来观察胜者的身呢？因此说了“如意”等等。所化是指众生的利益之缘和愿望之因，这两个只要存在
English
When asked by Mani Pa, he mentioned illusion and so on. Even if one understands illusion as you describe it, how can afflictions such as desire be stopped? When a magical woman is created, even the maker of illusion will generate desire, so even if one understands this, the afflictions will not be stopped. In order to show the order of abandoning afflictions through such a rebuttal, he said, "That maker," and so on. The maker of that illusion is the maker of that. "That" refers to women and so on. From all those who have not abandoned the seeds of arising afflictions, the arising of afflictions at the time of seeing the magical woman is because the practice of emptiness is weak. So how does one abandon afflictions? Therefore, he said, "Emptiness," and so on. Here, emptiness is the wisdom of suchness. Its seed is habit. By practicing it, one will generate a very familiar practice, which will cut off and eliminate the seeds of conceptualization of things, form, and so on. "Slightly non-existent" means that there are no things. If one learns the habit of emptiness, how will it be abandoned? Therefore, he said, "When," and so on. In the ultimate sense, emptiness is not existent. Non-existence does not depend on the cessation of things. If one depends on things, then without things there is no basis. Then "wisdom" means knowing. Because there is no object in front, how can it abide? It cannot abide. In this way, the seeds of the habit of realizing non-existence should also be abandoned in this way. This is the concluding remark. Having thus explained the Nirvana with remainder, in order to show the Nirvana without remainder, he said, "When," and so on. Without an object means without an object or without taking. Wisdom is mind. "Extremely" means Nirvana. In this way, how should one look at the body of the Victorious One through appearance? Therefore, he said, "Wish-fulfilling," and so on. Those to be tamed refer to the conditions for the benefit of beings and the cause of aspirations. As long as these two exist