Tibetan
རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཡང༌། སྐྱེ་བ་འདི་ལ་དེ་ཉིད་ཤེས། །མྱ་ངན་འདས་པ་མ་ཐོབ་ཀྱང༌། །འབད་པ་མེད་པར་སྐྱེ་གཞན་ལ། །ངེས་པར་ཐོབ་འགྱུར་ལས་བཞིན་ནོ། །རྫོགས་སངས་རྒྱས་རྣམས་མ་བྱུང་ཞིང༌། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་ཐད་པ་ན། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། །མ་འདྲེས་པར་ནི་འཇུག་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཆགས་པ་དང་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡང་མ་བཅིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་འདས་པའི་དུས་དང་མ་འབྲེལ་པའོ། །ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡང་མི་འཕོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཡང་མི་འཕོ་བའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ། །འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་གང་སྔར་བསྟན་པ་དེ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མིག་དང་གཟུགས་སོགས་སྙམ་པའི་གཉིས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ལ་མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ། །རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་དང་ཆོས་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བ་དང༌། སྒྲ་དང༌། སྣ་དང༌། དྲི་དང༌། ལྕེ་དང༌། རོ་དང༌། ལུས་དང༌། རེག་བྱ་དང༌། ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའོ། །མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཛིན་པ་མངོན་པར་ཞེན་པ་གནས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྟེན་དུ་མི་འགྱུར་བའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མས་མ་གོས་ པའི་ཕྱིར་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བརྗོད་པས་སོ། །སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞེ
Chinese
是为解脱。如是又说：此生知彼性，虽未得灭尽，不劳于他生，定能如业获。圆满佛未出，声闻众遍满，自佛之智慧，不杂而入也。如是说。所谓离一切贪执者，即是远离贪欲、所取及执着的现行耽著。所谓不系于前际者，即是解脱具有空性之体性，故与过去之时间无关。所谓不迁于后际者，即是不迁于未来之时间。所谓不住于现在之时间者，即是不住于现在之时间。为了广释先前所说的远离一切执着，故说眼等。所谓从执着眼与色等二者而解脱者，即是远离执着眼与色等之二取现行耽著，是故解脱者于眼与色之分别念不存在。所谓从执着耳等与意及法二者而解脱者，即是远离耳与声、鼻与香、舌与味、身与触、意与法之分别念。为了显示结尾之总结，故说从执着现行耽著之处解脱等，即是不成为执着眼与色等及事物之所依。为了显示如来解脱之自性，故说心自性光明等，即是心从本初未生之故，以是空性之自性，故未被烦恼之垢染所染污，故心自性光明。如是，以自性光明之自体，以不可得之方式所知者，即是解脱。所谓因此者，即是因心自性光明之智慧而说为解脱也。以心之一刹那所具之智慧。
English
It is liberation. Thus it is also said: "Knowing that nature in this life, Although nirvana is not attained, Without effort in another life, It will surely be obtained like karma. When the complete Buddhas have not appeared, And the Shravakas are abundant, The wisdom of the self-Buddha, Will enter without mixing." Thus it is said. "Being free from all attachment and clinging" means being free from all manifest clinging to desire, grasping, and attachment. "Not bound by the former limit" means that liberation has the nature of emptiness, and therefore is not related to past time. "Not moving to the latter limit" means that it does not move to future time either. "Not abiding in the present time" means that it does not abide in the present time either. In order to extensively explain what was previously said about being free from all clinging, it is said, "eye," and so on. "Being liberated from clinging to the duality of eye and form, etc." means being free from the manifest clinging to the duality of thinking of eye and form, etc. Therefore, in liberation, there is no conceptualization of eye and form. "Being liberated from clinging to the duality of ear, etc., and mind and dharma," means being free from the conceptualizations of ear and sound, nose and smell, tongue and taste, body and touch, mind and dharma. In order to show the concluding summary, it is said, "liberated from the place of clinging to manifest clinging," etc., which means not becoming a support for clinging to eye and form, etc., and things. In order to show the nature of the Tathagata's liberation, it is said, "the mind is naturally luminous," etc., which means that because the mind is unborn from the beginning, it is the nature of emptiness, and therefore is not stained by the defilements of the afflictions, so the mind is naturally luminous. Thus, whatever is known in an unapprehendable way by the very nature of natural luminosity is liberation. "Therefore" means that liberation is spoken of as the wisdom of the mind's natural luminosity. With the wisdom possessed by a single moment of mind.
Tibetan
ས་བྱ་བ་ནི། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅུ་གསུམ་པ་མདོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅུ་བཞི་པ་མདོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཆོས་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་མ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལས་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་ཆོས་སྟོན་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའོ། །ཆད་པར་ལུང་སྟོན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་གང་ལ་ཇི་ལྟར་ལུང་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པའོ། །ཤིན་ཏུ་ངེས་པའི་ཚིག་སྨྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་གསུངས་པའོ། །ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་དུ་ཡོད་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའོ། །མི་མཐོ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟོད་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་བའོ། །མི་དམའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨད་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་བའོ། །མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྦས་པར་ཆོས་སྟོན་པའོ། །ལྡབ་ལྡིབ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གསལ་བར་དམིགས་པའོ། །ནམ་མཁའི་ཚད་དུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའི་ཚད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱི་གསུང་ཡང་ཡིན་པས་སོ། །རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ལྡན་པའོ། །ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བའི་མདོ་དང༌། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་ལྔ་པ་མདོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སེམས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ
Chinese
地是指：以一刹那的自性之心和智慧。被称为“于无上正等圆满菩提现证成佛”，是因为远离了遮障的真如，没有部分，所以在刹那间现证菩提。为了从经的角度显示佛陀的十三种不共法，说了“种姓之子”等。为了从经的角度显示佛陀的十四种不共法，说了“种姓之子”等。被称为“宣说具有果实的法”，意思是如果如来宣说佛法，不是以智慧为先导，也不是以智慧为后随，那么，那时就会变成没有果实，如果不是那样，那么说法就是具有果实的。被称为“预言断灭”，意思是无论对什么事物如何预言，都会变成那样，不会变成其他的。被称为“说极确定的语”，意思是说了具有意义的语。被称为“使一切知”，意思是正确地显示了不可思议的法界。被称为“使各别知”，意思是正确地显示了可以思议的布施等。被称为“不傲慢”，意思是不会因为赞扬而变成烦恼者。被称为“不卑贱”，意思是不会因为贬低而变成烦恼者。被称为“不摇动”，意思是无隐瞒地宣说佛法。被称为“非喋喋不休”，意思是清晰地指向意义。被称为“随顺虚空的量”，意思是如同虚空没有边际一样，世尊的语也是如此。被称为“具足一切殊胜之相”，意思是具有先前所显示的功德等。被称为“具有六十支分”，意思是具有使一切知和使各别知等六十种相。这些都要从《如来秘密经》和《经庄严论》中了解。为了从经的角度显示佛陀的十五种不共法，说了“此外”等。如来是用心可以言说
English
The earth refers to: mind and wisdom with the nature of a single moment. Being called "manifestly and completely enlightened to unsurpassed, perfectly complete enlightenment" is because it is free from obscurations and the indivisible suchness, so enlightenment is manifestly and completely attained in a single moment. In order to show the thirteen unshared qualities of the Buddha from the perspective of the sutras, "son of the lineage" and so on were spoken. In order to show the fourteen unshared qualities of the Buddha from the perspective of the sutras, "son of the lineage" and so on were spoken. Being called "teaching the Dharma that has fruit" means that if the Tathagata teaches the Dharma without wisdom preceding it or wisdom following it, then at that time it will become fruitless; if it is not like that, then teaching the Dharma is with fruit. Being called "prophesying annihilation" means that whatever is prophesied about something, it will become like that and will not become something else. Being called "speaking extremely certain words" means speaking words that have meaning. Being called "making all know" means correctly showing the inconceivable realm of Dharma. Being called "making each know" means correctly showing conceivable generosity and so on. Being called "not arrogant" means not becoming afflicted by praise. Being called "not base" means not becoming afflicted by disparagement. Being called "unwavering" means teaching the Dharma without concealment. Being called "not garrulous" means clearly pointing to the meaning. Being called "following the measure of space" means that just as space is limitless, so too is the speech of the Bhagavan. Being called "possessing all supreme aspects" means possessing the qualities previously shown and so on. Being called "possessing sixty branches" means possessing sixty aspects such as making all know and making each know. These should be understood from the *Tathagata Secret Sutra* and the *Ornament of the Sutras*. In order to show the fifteen unshared qualities of the Buddha from the perspective of the sutras, "furthermore" and so on were spoken. The Tathagata is something that can be spoken of with the mind.