Tibetan
ས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། དབེན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་དབེན་པའོ། །ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་དེ་བཞིན་དུའོ། །གང་ཆོས་དེ་ཡང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུའོ། ཡེ་ཤེས་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་སོ། །བྱིས་པས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་དེའི་རང་བཞིན་ལོང་དུ་མ་ཆུད་པས་སོ། །གང་གང་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤེས་པ་པོ་འདྲ་བར་རྟོགས་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་གཞན་གྱིས་ཤེས་པ་པོ་བདག་ཏུ་ཁས་བླངས་པ་ཇི་ལྟར་སྟོང་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན་ཞེས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ལམ་ལ་དེ་དག་སྤྱོད་ཅེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་མཐོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་གིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་སྣང་བར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ལས་འོན་ཀྱང་དེ་རྣམས་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཅི་ལྟར་སྣང་བར་འགྱུར་ ཞེས་པའོ། །དོན་དམ་པར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དོན་དམ་པ་ནི་མཐའ་བཞི་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་རིབ་ཅན་ལ་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་ལྟ་བུ་འདུག་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་ལ་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མི་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགའ་ཞིག་ནམ་མཁའ་ལ་ལྟས་ངན་པའི་དབང་གིས་གྲོང་ཁྱེར་དང་འདྲ་བ་གང་མཐོང་བ་དེ་ནི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་རོ། །སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་དང་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མའི་གུང་ལ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དང་ལྡན་པའི་བྱེ་མའི་ཐང་ལ་ཆུར་སྣང་བའོ། །ཅི་ལྟར་དེར་འགྱུར་ཏེ་མི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྣང་བར་མི་རིགས་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་ཉིད་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་གྱིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པའི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ལ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེས་དེ་ལྟར་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་གྱིས་ཞེས་པའོ། །འདིས་ནི་རང་གི་འདོད་པ་དང་འགལ་བ་ཉིད་བསྟན་པའོ། །ད་ནི་མ་ངེས་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཅི་ལྟར་རྐྱེན་མེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་ངོ༌། །འདིའི་དོན་ནི་གང་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟར་མཐོང་བའི་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་མཐོང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་སྨྲས་པ། འདི་མ་ངེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་སྨྲས་པ་དེ་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་སྟོན་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཁོར་བ་ན་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་རྣམས་གང་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་རྨི་ལམ་དང་མཚུངས་པར་གསུངས་པའོ། །དེ་ཉིད་དུ་ནི་རྣམ་མ་བཞག །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ དོན་དམ་པར་དེ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་བཞག་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །རྨི་ལམ་གང་ལའང་དངོས་པོ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་དངོས་པོ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལོག་པའི་བློ་ལྡན་མངོན་པར་ཞེ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་དང་ལྡན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་རྣམས་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །གཞན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་ལས་གཞན་ཡང་ངོ༌། །གྲོང་ཁྱེར་མིང་ཙམ་ཞིག་གིས་རབ་ཏུ་གཞག །ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ལས་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་མེད་པས་སོ། །ཡོངས་སུ་རྟོག་པས་དཀྲུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པས་བསྐྱེད་པའོ། །གཞན་གོ་སླའོ། །ཁོ་བོ་ཅག་
Chinese
如果说有离开地的识，对此的回答是：说了“寂静”，也是以识的自性而寂静。所谓“界的自性空”，是指十八界的自性也是如此。所谓“任何法也是自性空”，是指诸处也是如此。所谓“有智慧者”，是指蕴、界、处对于生起圣道者来说是空性，因此通达了无自性。所谓“非孩童”，是指并非普通人，因为他们没有通达它的真实自性。为了显示无论谁对空性有完全的了解，那人就是在行菩提道，所以说了“智慧自性”等等。所谓“如果像知者一样证悟”，是指如果像其他人承认知者为我一样，如何空，同样如果一切众生都能证悟，就是“彼等行于菩提道”。意思是说，这样的人就是在行菩提行。为了显示结尾，所以说了“因此此是”等等。所谓“此是”，是指为什么看见了无生自性的色等等。为了显示其中的理由，所以说了“彼等以”等等。这里的意义是，如果世俗谛中瑜伽士们显现了蓝色等的自性，那么那时也会显现无明之子等等，然而因为从他们那里，即使在世俗谛中也没有显现蓝色等的自性，那么无明之子等等又怎么会显现呢？所谓“也不是胜义谛”，胜义谛是因为从四边解脱的缘故。所谓“对于有翳者，像超越而观察一样安住”，是指对于有翳者，不要超越而观察。所谓“此是”，是指将要解释的。在“如果”等等中，所谓“乾闼婆城”，是指有些人因为天空中的恶兆而看到像城市一样的东西。
English
If it is said that there is consciousness apart from the ground, the answer to that is: "Seclusion" is spoken of, and it is also secluded by the nature of consciousness. The so-called "nature of the realm is empty" means that the nature of the eighteen realms is also the same. The so-called "any dharma is also empty in nature" means that the sources are also the same. The so-called "endowed with wisdom" means that the aggregates, realms, and sources are emptiness for those who have arisen on the noble path, so they understand the absence of self-nature. The so-called "not a child" means not ordinary people, because they have not understood its true nature. In order to show that whoever has a complete understanding of emptiness is practicing the path of enlightenment, so "wisdom nature" and so on are spoken of. The so-called "if one realizes like a knower" means that if others admit the knower as self, how is it empty, and if all beings can realize it in the same way, then "they practice the path of enlightenment." It means that such a person is practicing the practice of enlightenment. In order to show the conclusion, "therefore this is" and so on are spoken of. The so-called "this is" means why one sees the unproduced nature of form and so on. In order to show the reason for this, "they with" and so on are spoken of. The meaning here is that if the nature of blue and so on appears to yogis in the conventional truth, then the son of a barren woman and so on will also appear at that time, but because the nature of blue and so on does not appear from them even in the conventional truth, then how will the son of a barren woman and so on appear? The so-called "not even the ultimate truth" is because the ultimate truth is liberated from the four extremes. The so-called "for the one with cataracts, stay like transcending and examining" means that for the one with cataracts, do not transcend and examine. The so-called "this is" refers to what will be explained. In "if" and so on, the so-called "Gandharva city" refers to something that some people see as a city due to bad omens in the sky.
Chinese
那即是乾闼婆城。所谓“如阳焰之水”者，乃正午时分，于具足日光的沙地上，显现为水之相。如何能成，谓之不应理者，如梦等未生而显现，如是石女之子亦如何显现，谓之不应理也。为彼论释所诠示之故，宣说“譬如”等。所谓“汝当诘难观察自身”者，谓何以故，见未生之梦等，而石女之子则不应理耶？如是诘难观察之。此乃显示自相矛盾也。今为显示不定之故，宣说“于彼”等。所谓“于彼”者，乃胜义谛也。所谓“此”者，乃梦中所见等也。所谓“纵无因缘”者，谓虽无生也。此之义者，凡梦中所见等彼等，胜义谛中虽无生，然非如石女之子般不成为所见之境，然而是成为所见之行境也。是故说“此不定也”者，谓若如是，于色等诸法等所说之彼等，以梦等之譬喻乃为不定也，如是显示之。于彼引经证者，宣说“如是云”等。谓轮回中所有之五趣众生，彼等宣说为与梦相似也。所谓“于彼无有安立”者，谓 胜义谛中，于彼等未曾安立生等之体相也。所谓“任何梦中皆无实物”者，谓任何梦境之实物皆不存在也。所谓“具颠倒心者则显现执著”者，谓凡具足颠倒之心者，彼等若念此等为有情，则为显现执著也。所谓“于余处”者，谓于十方之外也。所谓“仅以城市之名而安立”者，谓除名之外，无有他物故。所谓“由分别而扰动”者，谓由分别所生也。其他易解。我等。
English
That is the city of Gandharvas. The so-called "like water in a mirage" refers to the appearance of water on a sandy plain filled with sunlight at noon. How can it be, called unreasonable, is that just as dreams and the like appear without being born, so too, how can the child of a barren woman appear, which is called unreasonable. Therefore, to be explained by that commentary, "for example" and so on are spoken. The so-called "you should question and examine yourself" means why do you see unborn dreams and the like, but the child of a barren woman is unreasonable? Question and examine it in this way. This shows self-contradiction. Now, to show the uncertainty, "in that" and so on are spoken. The so-called "in that" is the ultimate truth. The so-called "this" is what is seen in dreams and so on. The so-called "even without cause" means even though there is no birth. The meaning of this is that whatever is seen in dreams and so on, although there is no birth in the ultimate truth, it does not become an object of sight like the child of a barren woman, but it becomes an object of sight. Therefore, saying "this is uncertain" shows that if it is like that, those things said about forms and so on are uncertain by the examples of dreams and so on. To cite the source of the sutra for that, "as it is said" and so on are spoken. It is said that the five types of beings in samsara are similar to dreams. The so-called "there is no establishment in that" means that in the ultimate truth, the characteristics of birth and so on have not been established in them. The so-called "there is no real thing in any dream" means that there is no real thing in any dream. The so-called "those with inverted minds are manifestly attached" means that those who have inverted minds, if they think that these are sentient beings, then they are manifestly attached. The so-called "in other places" means other than the ten directions. The so-called "established only by the name of a city" means that there is nothing else besides the name. The so-called "disturbed by discrimination" means generated by discrimination. The rest is easy to understand. We.