Tibetan
ན་ན་སྣང་བའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །རང་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་ཉིད་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་རོ། །མ་རིག་པ་དང་བྲལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྤྲིན་ཚོགས་དང་མཚུངས་ གཏི་མུག་སྟུག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་སྤྲིན་གྱི་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་སྟུག་པོ་ཡོད་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མཐོང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་མུན་པའི་ཚོགས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ལོག་པ་དག་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་དུའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྤྲིན་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མངོན་པར་ཞེན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི་འདི་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་མདུན་ན་སྣང་བའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ནི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པས་སོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་གིས་བརྗོད་པ་ནི། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིའི་དོན་ནི་མུན་ནག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དངོས་པོ་རྣམས་མི་མཐོང་བར་འགྱུར་ལ། རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་མཐོང་བ་ནི་འགྱུར་ལ་རག་ན་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དཔེའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འགའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་ནོ། །ལོག་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་ཀྱི་དུས་ཀྱི་བློ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དཔེ་བསྟན་ནས་དོན་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་བཞིན་དུའོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཅི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་ལ་རབ་རིབ་ཀྱི་མཐུས་མ་སྐྱེས་པའི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱང་གཏི་མུག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པའི་འདུས་བྱས་ རྣམས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །མ་རིག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་སོ། །དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མདོའི་ཁུངས་གཞན་སྟོན་པ་ནི། དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ན་འདུ་བ་སྟེ་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་ངེས་པའི་ལས་སོ། །དེ་ལྟར་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ནས། ལྡོག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་འགགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེས་ན་མ་རིག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ལས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པས་དེ་འགགས་ནས་ལས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འགག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས། མ་རིག་པ་ནི་ལས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཤེས་པ་འདི་ཡང་མི་མཁས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། མཁས་པ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚུལ་འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཡིན་ལ། མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གཏི་མུག་མེད་པར་དེ་མི་འབྱུང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་མེད་ན་ལས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །མི་མཁས་པ་ཁོ་ནས་རྟོགས་པར་གོར་མ་ཆག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀ་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མ་རྟོགས་པར་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ལས་འབྱུང་བ་དང༌། དེ་མེད་ན་དེ་མེད་དོ་ཞེས་རྟོགས་པས་སོ། །བློ་བཟང་ཉི
Chinese
比如所见的蓝色等等。所谓“自性非有”，是因为没有非造作等。所谓“以颠倒故”，是因为蓝色本无自性，却显现为有自性。为了说明其中的理由，所以说了“与无明俱”等等。所谓“自性于彼”，是指有自性。所谓“离无明者”，是指圣者们。在“由何”等等中，“如云稠密 愚痴深厚”的意思是，譬如云层非常浓密时，什么也看不见，同样，如果存在无明黑暗之团，那么孩童们就无法看见事物的自性。所谓“显现为颠倒”，是指显现为有自性。为了通过注释来阐释它，所以说了“云团”等等。所谓“成为显现执着之处”，是指成为贪着之处。为什么呢？对此的回答是，说了“对于显现执着此为真实者”，因为对于眼前所见的蓝色等等，执着认为是真实的。对此，其他人说：“此处所说”等等。此处的意义是，如果存在黑暗，事物就无法看见，但并非以颠倒的方式看见自性。同样，在此处，如果不能看见蓝色等等的自性，那是因为依赖于变化，但并非以颠倒的方式看见自性。为了说明其中的理由，所以说了“成为如是”等等。所谓“以他者的譬喻之门”，是指具有毛发等特征。为了阐释这一点，所以说了“如何”等等。所谓“某者”，是指有眼翳者。所谓“执着为颠倒”，是指相对于后来的智慧而言。等等之声，应包括蚊虻等。为了通过注释来阐释它，所以说了“如有眼翳者”等等。从譬喻开始，将它应用于意义上
English
For example, the blue that appears, and so on. The term "nature is not," means that there is no unconditioned nature, and so on. The term "by means of reversal," means that blue has no nature, but appears to have nature. In order to explain the reason for this, it is said, "together with ignorance," and so on. The term "self in that," means having self-nature. The term "those who are without ignorance," refers to the noble ones. In "by what," and so on, "like a dense cloud, thick ignorance" means that, for example, if there is a very dense cloud, nothing can be seen. Similarly, if there is a mass of darkness of ignorance, then children cannot see the nature of things. The term "appear as reversed," means appearing as having self-nature. In order to explain it through commentary, it is said, "cloud mass," and so on. The term "becoming a place of manifest clinging," means becoming a place of attachment. Why is that? The answer to this is, "for those who manifestly cling to this as true," because they manifestly cling to the blue that appears before them, and so on, thinking it is true. To this, others say, "what is said here," and so on. The meaning here is that if there is darkness, things cannot be seen, but it is not seeing the nature in a reversed way. Similarly, here too, if the nature of blue and so on cannot be seen, it is because it depends on change, but it is not seeing the nature in a reversed way. In order to explain the reason for this, it is said, "becoming like that," and so on. The term "by means of the example of another," refers to having the characteristics of hair, and so on. In order to explain this, it is said, "how," and so on. The term "someone," refers to someone with cataracts. The term "grasping as reversed," refers to relative to the later wisdom. The term "etc." should include gadflies, and so on. In order to explain it through commentary, it is said, "like someone with cataracts," and so on. Starting from the example, apply it to the meaning.
Chinese
因此，说了“如是”等。所谓“如是”，就是如眼翳者。此义是，如眼翳者因眼翳的力量，见到未生的发丝等，同样，众生也因愚痴的力量，见到以界、趣、生处等差别而各异的有为法。为了揭示因无明力的颠倒显现的经文出处，说了“此乃”等。所谓“无明缘行”，就是以无明为因，善与非善等的业。为了更清楚地说明这一点，又引述了其他的经文出处，说了“如是无明与”等。所谓“与无明相应”，就是具有无明的意思。所谓“现行造作者”，就是因为现行造作，所以是造作，即是业的意思。所谓“不动业”，就是确定为色界和无色界的业。如是揭示了进入的次第后，为了揭示返回的次第，说了“如是无明灭故”等。因此，由于无明的力量，业和识等生起，因此，它灭了之后，业和识等也灭了。如是说，无明是业和识等显现之因，经中如是说。此乃总结之语。这种颠倒的认识，也只是发生在不智者身上，智者则不然，为了揭示这一点，因此说了“因此以这种方式”等。所谓“以这种方式”，就是以无明缘行，无明灭则行灭的方式。在“如果”等中，“无痴则彼不生”，就是没有无明，业就不会产生。所谓“唯有不智者才能确定地领悟”，就是没有领悟到两者从一开始就没有产生，而是因无明的力量而产生业，以及没有它就没有它。智慧贤
English
Therefore, it is said "Thus, etc." "Thus" means like someone with blurred vision. The meaning of this is that just as someone with blurred vision sees unarisen hairs, etc., due to the power of the blurred vision, similarly, beings also see conditioned phenomena that are distinct due to the distinctions of realms, destinies, birthplaces, etc., due to the power of ignorance. In order to indicate the source of the sutra for the inverted appearance due to the power of ignorance, it is said "This is, etc." "Actions conditioned by ignorance" means actions that are the cause of ignorance, such as virtuous and non-virtuous actions. In order to clarify this, another sutra source is also shown: "Thus, ignorance and, etc." "Related to ignorance" means having ignorance. "Manifestly performing" means that because of manifestly performing, it is performing, which is the meaning of karma. "Immovable" means karma that is determined to be in the form and formless realms. Thus, after showing the order of entering, in order to show the order of reversing, it is said "Thus, when ignorance ceases, etc." Therefore, due to the power of ignorance, karma and consciousness, etc., arise, so when it ceases, karma and consciousness, etc., also cease. Thus, it is said that ignorance is the very cause of the appearance of karma and consciousness, etc., as it is said in the sutra. This is the concluding statement. This inverted knowledge only occurs to the unwise, but not to the wise. In order to show this, it is said "Therefore, in this way, etc." "In this way" means that actions are conditioned by ignorance, and when ignorance ceases, actions cease. In "If, etc.," "Without delusion, it does not arise" means that without ignorance, karma does not arise. "Only the unwise certainly realize" means that they do not realize that both are unborn from the beginning, but that karma arises due to the power of ignorance, and that without it, it does not exist. Wise
Tibetan
་མས་མུན་པ་སྟུག་པོ་རྣམ་པར་བསལ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་ པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་བློ་གྲོས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ཉི་མ་སྟེ། གཏི་མུག་གི་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པས་སོ། །དེས་མུན་པ་སྟུག་པོ་གང་ལ་རྣམ་པར་གསལ་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འཕགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །མཁས་པ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་གྲོས་དམ་པ་དང་ལྡན་པས་སོ། །སྟོང་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་གྱི་སྐྱེས་པ་འགགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལོག་པ་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཅན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོང་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཉེ་བར་མི་ལེན་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་མ་རིག་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་གཞན་དག་ན་རེ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྣང་བའི་ཕྱིར་ན་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་འགོད་པ་ནི། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་དེ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དེ་རྣམས་སྣང་བར་མི་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དོན་དམ་པར་མེད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མི་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུའོ། །དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྣང་བ་ དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་
Chinese
“以光芒遣除稠密黑暗”是指，对于事物和非事物等分别念寂灭的，最为殊胜的智慧，即是太阳，因为它能遣除愚痴的黑暗。以它来完全照亮稠密的黑暗，因此称之为“以光芒遣除稠密黑暗”，这是称其为“圣者”的词语。 “智者们”是指具有殊胜智慧的人。 “通达空性”是指，凡是依缘而生的事物，都是无生的，因此通达其为空性，而不是生灭。 “将获得解脱”是指，通达空性的自性，并且烦恼如无明等止息，从而从轮回中获得解脱。 为了通过注释来阐释它，所以宣说了“有智慧者”等。 “诸行无自性”是指，完全了知其从一开始就没有产生。 为了阐释不执著诸行的理由，所以宣说了“因为舍弃了执著的因”。这是说，因为舍弃了执著诸行的因，即无明。 如此一来，已经成立了蓝色等事物即使是无自性的，也是显现的。 现在，其他人说，因为蓝色等事物是显现的，所以是胜义谛存在的。为了安立这个前述的观点，所以宣说了“在此宣说”等。 “它们的”是指色等事物。 为了阐释这一点，所以宣说了“如果事物”等。如果事物在胜义谛中不存在，那么这些事物在世俗谛中也不存在，因为它们在世俗谛中也不会显现。 为了阐释这个例子，所以宣说了“如石女之子”。就像石女之子在胜义谛中不存在，因此在世俗谛中也不会显现一样。 “它们自性即有”是指，因为事物在世俗谛中显现，所以它们在胜义谛中存在。 为了回答这个问题，
English
"Dispelling the Dense Darkness with Rays" refers to the supreme wisdom that is free from conceptualizations such as things and non-things, which is the sun, because it dispels the darkness of ignorance. It is called "Dispelling the Dense Darkness with Rays" because it completely illuminates the dense darkness; this is a term for calling it "noble." "The wise ones" refers to those who possess excellent wisdom. "Understanding emptiness" means that whatever arises dependently is unborn, therefore understanding it as emptiness, not as arising and ceasing. "Will be liberated" means that having understood the nature of emptiness and having ceased afflictions such as ignorance, one will be liberated from samsara. In order to explain it through commentary, "The wise" and so on are spoken. "Actions are without self-nature" means to fully realize that they have not arisen from the beginning. In order to explain the reason for not clinging to actions, it is said, "Because the cause of clinging to them has been abandoned." This means that the cause of clinging to actions, namely ignorance, has been abandoned. Thus, it has been established that things like blue, even though they are without self-nature, are still apparent. Now, others say that because things like blue are apparent, they exist in ultimate truth. To establish this previous view, "Here it is said" and so on are spoken. "Their" refers to things like form. In order to explain this, "If things" and so on are spoken. If things do not exist in ultimate truth, then those things will not exist in conventional truth either, because they will not appear in conventional truth either. In order to illustrate this with an example, "Like the son of a barren woman" is spoken. Just as the son of a barren woman does not exist in ultimate truth, and therefore does not appear in conventional truth either. "They are inherently existent" means that because things appear in conventional truth, they exist in ultimate truth. In order to answer this question,