Tibetan
མས་ཀྱི་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་ཚད་མ་ཡིན་པའོ། །དེས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསམ་པ་ལས་འཕགས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་འཇིག་རྟེན་པས་གནོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །གལ་ཏེ་ཡུལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚད་མཁས་ལེན་ན། དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡུལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་ཚད་མ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །འདིའི་དོན་ནི་འདིར་མི་སླུ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ཚད་མ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། མི་སླུ་བ་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་ བར་འགྱུར་ལ། དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བླུན་པོ་ཚད་མར་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་དང༌། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དངོས་པོར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ལ་བླུན་པོ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ཅི་ལྟར་ན་ཚད་མ་སྟེ་མི་སླུ་བར་འགྱུར། དངོས་པོ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་མ་རིག་པ་སྤངས་པ་ཡིན་པར་ངེས་པར་ཁས་བླངས་བར་བྱ་དགོས་སོ། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་ཉིད་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་མིག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བར་མ་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་འཕགས་པའི་ལམ་དགོས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བས་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ཚད་མ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་ལའོ། །གང་གི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ནོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་ལའོ། །ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རས་ཡུག་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། ཐོས་པ་དང༌། བསམ་པ་དང༌། བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚུལ་གནས་ཐོས་དང་བསམ་ལྡན་པས། །བསྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་མཐོང་བས་འཕགས་པའི་ལམ་དགོས་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི་ཁོ་ན་ཉིད་ མཐོང་བ་མ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ཉིད་སྐབས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་སྟེ། སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཚད་མ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་རབ་རིབ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ལ་མི་གནོད་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་འདི་ལས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགོས་པ་མེད་པ་དང༌། མིག་ལ་སོགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བས་འཕགས་པའི་ལམ་དགོས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཚུལ་ལས་སོ། །དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་འཇིག་རྟེན་ཚད་མ་མ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ནས། འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པའི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ན། འོ་ན་གང་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དོན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་རྟོགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྲགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱིས་རྟོགས་པའི་དོན་ནི་གཉིད་སད་པའི་མཐོང་བའི་བུམ་པའོ། །དེ་རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་བུམ་པ་དང༌། དཔེར་བྱས་ནས་གང་གི་ཚེ་སད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བུམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་མཐོང་བའི་བུམ་པ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་བདེན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ལ། རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་མི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དེས་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་མཐོང་བ་ལ་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་རབ་རིབ་མེད་པ་ལ་བསེ་རུ་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་སྐྲ་ཤད་དང་མི་ལྡན་པར་མཐོང་ལ། རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་བསེ་རུ་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་སྐྲ་ཤད་དང་ ལྡན་པར་མཐོང་བས་མི་གནོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་བདེན་པར་རྟོགས་པས་གནོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ངོ༌། །དེས་ན་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་བུམ་པ་བདེན་པར་རྟོགས་པས་བུམ་པ་མེད་པ་ཉིད་སེལ་བ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གསེར་འདི་རྫས་མ་ཡིན་ཏེ་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་གྱི་གསེར་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྡུ་བར་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་འཕགས་པའི་གཟིགས་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་གཟིགས་པ་ཁས་ལེན་ན་སྟེ། འཕགས་པའི་གཟིགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །སྐྱེ་བོ་མཁས་པ་ཚད་མར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཚད་མར་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་མེད་པས་མཐོང་བ་ལ་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་གནོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱོགས་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་འགོག་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་རིགས་པས་སོ། །གཞན་ཡང་དཔྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ་དེས་གཞན་ཡང་མི་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་མིག་གིས་ཀྱང་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་སྟེ། རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་མིག་གིས་གཞན་མཐོང་བར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་གཞན་མཐོང་བས་མིག་གིས་གཞན་མཐོང་བ་འགེགས་པ་དེ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཟེར་ན། དེ་ལ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ལན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་མིག་གིས་གཞན་མཐོང་བའི་འགོག་པ་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟིགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཡང་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ
Chinese
因为以无所缘的方式观察的缘故。说“不是圣者就不是”的意思是，凡夫是量。因此，因为只有胜义谛的思惟才是量，所以世间不能损害他们的行境，这是总结。如果想要说世间对胜义谛的损害，而接受世间的量，为了回答这个问题，说了“如果是这样”等等。如果承认世间本身就是胜义谛的量，那么世间人就会见到胜义谛。这里的意义是，如果在这里成为不欺骗的自性，就会成为量。不欺骗的自性也是具有如实了知事物真实存在的理由。而了知也是了知远离有和无的事物，这就是它的意思。因此，世间人会见到胜义谛。
English
Because they observe in a way that is without an object of focus. The statement "those who are not noble ones are not" means that ordinary individuals are valid cognizers. Therefore, since only those who are superior in contemplating reality are valid cognizers, worldly individuals cannot harm their sphere of activity. This is the concluding statement. If one wishes to assert that the world harms reality itself and accepts the world as a valid cognizer, then in order to answer that, it is stated, "If that is so," and so forth. If one accepts that the world itself is a valid cognizer of reality, then worldly individuals will see reality. The meaning of this is that if one becomes non-deceptive here, one becomes a valid cognizer. Non-deception is also the reason for fully knowing the way things truly exist. And that knowing is also the knowing of things that are free from existence and non-existence, that is what it means. Therefore, worldly individuals will see reality.
Chinese
对于士夫而言。何者的境，名为具有事物自性之境。彼，名为士夫。于彼，名为具有事物自性者。于珍宝等语，以等字包含布匹等。证得圣道，名为为了证得见道。戒律、听闻、思维、禅修等等，以“安住戒律具听闻，思维者当勤修禅”之理而说。等字包含布施等。彼非如是，名为以眼等见彼，则无需圣道，并非如此。因此，名为非唯见此世间。彼时，名为于彼真如之时，以非行境，不应成为量。因此，于真如之时，以非世间境之故，不会有世间之损害，如眩翳者不损无眩翳之识。如是所说之理，名为由圣者无需，及以眼等见真如，则显示无需圣道之理。如是显示于真如之时，以世间非量，则不会有世间之损害后，为了显示世间损害之境的差别，说了“那么如何”等。若于真如之时，世间不会损害，那么于何者世间会损害呢？为了对此作答，说了“宣说”等。世间义，名为世间人所了知。以世间名声，名为以世间所称之义。为了对此作例，说了“例如”等。此处，世间所了知之义，即为睡醒时所见之瓶。彼于梦中。
English
For the noble person. That which is the object, called the object of the nature of things. That, called the noble person. To that, called the one with the nature of things. In the words "to the precious jewel," etc., the word "etc." includes cloths, etc. To realize the noble path, is to realize the path of seeing. Morality, listening, thinking, meditation, etc., are spoken of in the manner of "one who abides in morality, possesses listening and thinking, should diligently apply himself to meditation." The word "etc." includes giving, etc. It is not so, meaning that it is not the case that seeing that with the eyes, etc., there is no need for the noble path. Therefore, it is because it is not only seeing this world. At that time, it is at the time of that suchness, because it is not an object of experience, it should not be a valid means of cognition. Therefore, at the time of suchness, because it is not a worldly object, there will be no harm from the world, just as a person with cataracts does not harm the consciousness without cataracts. The way this has been explained means that from the fact that the noble ones are not needed, and that seeing suchness with the eyes, etc., shows that there is no need for the noble path. Having thus shown that at the time of suchness, since the world is not a valid means of cognition, there will be no harm from the world, in order to show the difference in the object of harm from the world, he said, "Then how?" etc. If at the time of suchness, the world does not harm, then to whom will the world harm? In order to answer this, he said, "Explanation," etc. The meaning of the world is what is understood by worldly people. By the fame of the world, it is by the meaning that is called in the world. In order to give an example of this, he said, "For example," etc. Here, the meaning understood by the world is the pot seen upon awakening from sleep. That in a dream.
Chinese
比如，以成为意识对象的瓶子为例，当有人反驳说清醒状态下的瓶子并不存在时，这就会受到世俗的损害。因为世俗认为清醒时所见的瓶子是真实的，而梦境中所见的是不真实的。怎么能说清醒时所见的瓶子是不真实的呢？例如，没有眼翳的人看到珊瑚等器物没有毛发，而有眼翳的人看到珊瑚等器物有毛发，这并不会造成损害，但如果认为是真实的就会造成损害，这里也是如此。因此，清醒时认为瓶子是真实的，这本身就排除了瓶子不存在的可能性，所以会受到世俗的损害。像这样，“所知”等词语，可以用“这黄金不是真实的，因为它可被衡量，就像梦中的黄金一样”等说法来概括。所谓“当安住于圣者的见地时”，意思是如果承认圣者的见地，就是依赖于圣者的见地。所谓“当智者作为衡量标准时”，意思是当承认圣者作为衡量标准时。所谓“没有世俗的损害”，就像没有眼翳的人所见与有眼翳的人所见一样，没有世俗的损害。所谓“通过这种方式”，是指通过这种推理方式，阻止从他者产生，不会导致世俗的损害。所谓“还应进一步考察”，是指自己看不到自己，也看不到其他。例如，就像瓶子一样，眼睛也看不到事物，因为看不到自己。对此，有些人说，因为世俗认为眼睛能看到其他事物，所以世俗认为的看到其他事物，可以消除对眼睛看到其他事物的阻碍。对此，应该像之前所说的那样回答，即对眼睛看到其他事物的阻碍，是依赖于圣者的见地。对此，也应该用之前所说的方式，即世俗的说法
English
For example, taking the vase that has become an object of consciousness as an example, when someone refutes that the vase in the waking state does not exist, this will be harmed by the mundane. Because the mundane understands the vase seen in the waking state as true, and the one seen in the dream state as untrue. How can one say that the vase seen in the waking state is not true? For example, someone without cataracts sees coral and other objects without hair, while someone with cataracts sees coral and other objects with hair, this does not cause harm, but if it is understood as true, it will cause harm, and it is the same here. Therefore, understanding the vase as true in the waking state eliminates the possibility of the vase not existing, so it will be harmed by the mundane. Such terms as "knowable object" and so on, can be summarized by statements such as "this gold is not real, because it can be measured, just like gold in a dream." The so-called "when abiding in the vision of the noble ones" means if one accepts the vision of the noble ones, it is relying on the vision of the noble ones. The so-called "when the wise person is taken as a standard" means when one accepts the noble person as a standard. The so-called "there is no mundane harm" is like what is seen by someone without cataracts and what is seen by someone with cataracts, there is no mundane harm. The so-called "in this way" refers to the reasoning that prevents arising from others, which does not lead to mundane harm. The so-called "it should also be further examined" means that one does not see oneself, and also does not see others. For example, just like a vase, the eye also does not see form, because it does not see itself. To this, some say that because the mundane believes that the eye can see other things, the mundane's belief in seeing other things can eliminate the obstruction to the eye seeing other things. To this, one should answer as stated before, that the obstruction to the eye seeing other things depends on the vision of the noble ones. To this, one should also use the way stated before, that is, the mundane saying.