Tibetan
དག་གི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་མི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཐོང་བ་བརྫུན་པ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མཐོང་བ་བརྫུན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པ་དང༌། དངོས་པོ་བརྫུན་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ན་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ལ། དེའི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བདག་གི་རང་གི་དངོས་པོ་རྙེད་པ་སྟེ། གཉིས་མི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་གང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེའི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་གི་ངོ་བོ་རྙེད་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བརྟགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཡོད་པ་དང༌། མེད་པ་དང་གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་པས་སོ། །འདི་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །གཞན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །ཅི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་དུ་རང་གི་ངོ་བོས་འགྱུར་བའི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ནི་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རིགས་པས་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་རང་བཞིན་དེ་དག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིའོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ནི་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རབ་རིབ་མཐུ་ཡིས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེའི་རང་བཞིན་འཆད་པར་འགྱུར་བས་སོ། །ད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདེན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་བཞག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་དང༌། བརྫུན་
Chinese
其境与有境之事物，即是境与有境不可得者。言“所见虚妄，世俗谛”，意为：所见虚妄，乃因未证悟不颠倒之真如，并执着于虚妄之事物。彼等之境为何，即是世俗。为使论释阐明此义，故说“于此二谛”等。此中“于此”指世俗与胜义之时。 “由智慧之差别之境”者，谓断除烦恼与所知二障及其习气，是为智慧之差别。由彼境之门径，获得我之自性，即由二不可得之门径，所体验者，是离一切戏论之自性。此乃总结之语。言“由彼境而得我之体性”，此亦为应化有情如是思择，故如是说。然于胜义之时，境与有境丝毫亦不存在。言“非由自性成立”，谓彼非成立于有、无、有无俱非之体性中。言“此乃体性”，谓胜义谛之自性。言“他者”，谓世俗谛。言“非如其所是之自性，由自性转变”，谓如各别凡夫思择事物为有或无等，然彼等自性并不存在，因有与无等以理不合故。言“执持”，谓由证悟之门径，彼等自性是存在之。言“彼之”，谓真如之。“自性当说”，谓如“由翳力所见发丝等”等，将说彼之自性故。今为显示世俗谛之差别，故说“是故如是”等。言“安立二谛之后”，谓真实与虚妄。
English
Its objects and the objects of possession are those where objects and objects of possession are not perceived. It is said, "What is seen is false, the conventional truth." This means that what is seen as false is due to not realizing the non-inverted suchness, and clinging to false things. What is the object of these? It is the conventional. In order for the commentary to explain this, it is said, "In this, the two truths," etc. Here, "in this" refers to the state of the conventional and the ultimate. "By the very object of the distinction of wisdom" means that the distinction of wisdom is the abandonment of afflictions and cognitive obscurations, together with their predispositions. By the very door of that object, one attains one's own nature, that is, by the door of non-apprehension of duality, what is experienced is of a nature free from all elaboration. This is the concluding statement. The statement "It is by that object that one attains one's own essence" is also stated in this way because those to be tamed contemplate it in this way. However, in the state of ultimate reality, there is not even a little bit of object and object of possession. The statement "It is not established by its own nature" means that it is not established in the nature of existence, non-existence, both, or neither. The statement "This is the nature" is the nature of the ultimate truth. The statement "The other" is the conventional truth. The statement "It is not transformed by its own nature into such a nature as it is" means that it is as individual ordinary people contemplate things as existing or non-existing, etc., but such a nature does not exist, because existence and non-existence, etc., are not reasonable. The statement "It is apprehended" means that those natures exist by way of realization. The statement "Of that" is of suchness. The statement "The own nature is to be explained" means that the nature of that will be explained, such as "hairs seen by the power of cataracts," etc. Now, in order to show the distinctions of the conventional truth, it is said, "Therefore, thus," etc. The statement "Having established the two truths" means true and false.
Tibetan
པ་མཐོང་བའི་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་བཞག་ནས་སོ། །མཐོང་བ་བརྫུན་པ་རྣམས་ལ་ཡང། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ༌། །མཐོང་བ་ཡང་དག་པ་དང་བརྫུན་པ་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་སླའོ། །གལ་ཏེ་མཐོང་བ་བརྫུན་པའི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་གསུངས་ཞེས་པའི་ཚིག་དེས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པར་མཐོང་བར་གསུངས་པས་དེ་རྣམས་ཡང་དག་པའི་ མཐོང་བ་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པར་མཐོང་བ་ཡིན་པས་སོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་བརྫུན་པར་མཐོང་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང༌། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་འགྱུར་གྱི་སྟོབས་དང༌། དེ་དང་བྲལ་བས་བརྫུན་པར་མཐོང་བ་དང༌། ཡང་དག་མཐོང་བ་དག་ཡོད་དེ། །བདེན་པ་དང་བདེན་པ་མ་ཡིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པས་སོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་མ་ཡིན་པས་སྐྱོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་དང༌། བརྫུན་པ་མཐོང་བ་ཡོད་པའོ། །དེས་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དོན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བརྫུན་པས་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །གཉིས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་དང་བརྫུན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །གཉིས་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཉིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དབང་པོ་གསལ་དང་དབང་པོ་སྐྱོན་ལྡན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དབང་པོ་གསལ་བ་ནི་ནང་གི་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པ་དང༌། ཕྱིའི་མགལ་མེ་མྱུར་དུ་བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པས་མ་བཅོས་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་དང༌། བསྟན་བཅོས་ངན་པ་ལ་སོགས་པས་མ་བཅོས་པའི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །དབང་པོ་སྐྱོན་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །དབང་པོ་ལེགས་གྱུར་ཤེས་ལྟོས་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་ལ་དབང་པོ་གསལ་བ་ཅན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནང་གི་འཁྲུལ་པ་རྒྱུ་དང་བྲལ་བར་སྟོན་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བར་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་དང་བརྫུན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །དབང་པོ
Chinese
从所见之处，将真理分为二。 “对于虚假的见解”是指对于世俗之人而言。 “从正确的见解和虚假的见解本身”很容易理解。 如果有人问，既然“虚假见解的世俗谛”这句话说世俗之人所见皆为虚假，那么他们怎么会有正确的见解呢？ 答：这是相对于圣者而言，因为在圣者看来一切皆为虚假。 即使相对于圣者而言是虚假的，但对于世俗之人来说，由于眼花等变异的力量，以及与此分离而产生的虚假见解和正确见解是存在的，因为他们执着于真实和非真实。 相对于圣者而言并非如此，所以没有过失。 “因为有二”是指存在正确的和虚假的见解。“由此所取的意义”是指由正确和虚假所取的意义。“知识”是指执取。“二者本身”是指具有正确和虚假的自性。“想要二者”是为了显示二者，因此说了“根识清晰和根识有缺陷”。 其中，根识清晰是指未被内部的眼花等，以及外部的快速旋转的火把等所扰乱的眼等根识，以及未被邪恶论典等所扰乱的意根识。 根识有缺陷是指与此相反的情况。“依靠根识的良好转变”是指依靠与根识缺陷分离的知识。 其中，“具有清晰根识者”等，是为了显示内部的错乱与原因分离。 “如此这般的外部”等，是为了显示外部的错乱与原因分离。 “如此这般的外部境”是指外部事物如其所是的样子。“与此相反者”是指具有内部和外部错乱原因的情况。“同样，境也是如此”是指具有正确和虚假自性的境。
English
From the perspective of what is seen, the truth is divided into two. "For false views" refers to worldly people. "From correct views and false views themselves" is easy to understand. If someone asks, since the phrase "conventional truth of false views" says that worldly people see everything as false, how can they have correct views? The answer is that this is relative to the noble ones, because in the eyes of the noble ones, everything is false. Even if it is false relative to the noble ones, for worldly people, due to the power of variations such as blurred vision, and the false views and correct views that arise from being separated from this, exist because they cling to what is true and untrue. It is not like that relative to the noble ones, so there is no fault. "Because there are two" means that there are correct and false views. "The meaning taken by this" refers to the meaning taken by what is correct and false. "Knowledge" refers to grasping. "The two themselves" refers to having the nature of what is correct and false. "Wanting the two" is in order to show the two, therefore it is said "clear sense faculties and sense faculties with defects." Among these, clear sense faculties refer to the eye and other sense faculties that have not been disturbed by internal blurred vision, etc., and external rapidly spinning torches, etc., and the mental sense faculty that has not been disturbed by evil treatises, etc. Sense faculties with defects refer to the opposite of this. "Relying on the good transformation of sense faculties" refers to relying on the knowledge that is separate from the defects of sense faculties. Among these, "those with clear sense faculties," etc., are to show that internal confusion is separate from its cause. "Such and such external," etc., are to show that external confusion is separate from its cause. "Such and such external object" refers to external things as they are. "Those that are the opposite of this" refers to the situation of having the causes of internal and external confusion. "Similarly, the object is also like that" refers to the object having the nature of what is correct and false.
Tibetan
་དྲུག་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང༌། རྣ་བ་དང༌། སྣ་དང༌། ལྕེ་དང༌། ལུས་དང༌། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ངོ༌། །འཇིག་རྟེན་ཉིད་ལས་བདེན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་ པར་མངོན་པར་ཞེན་པས་བདེན་པ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་ནི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ །ལྷག་མ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བཅོས་པའི་དབང་པོ་དྲུག་གི་གཟུང་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ད་དུ་ར་ཟོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་དུ་ར་ནི་ཐང་ཕྲོམ་སྟེ། དེའི་འབྲས་བུ་ཟོས་ན་ཐམས་ཅད་གསེར་དུ་སྣང་བའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རིམས་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དབང་པོ་ལ་གནོད་པའི་རྐྱེན་ཕྱི་རོལ་ན་ཡོད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཏིལ་མར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཏིལ་མར་དང༌། ཆུ་དང༌། མེ་ལོང་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། བྲག་ཕུག་ལ་སོགས་པ་ནས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ནི་བྲག་ཅ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ལྷ་ཁང་དང༌། དཔང་ས་མཐོ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །སོགས་པའི་སྒྲ་གཉིས་པས་ནི་རྔ་བརྡུང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ཡུལ་དང༌། དུས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ཉེ་བར་གྱུར་བའི་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡུལ་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་མྱ་ངན་གྱི་ཐང་ལ་སོགས་པའོ། །དུས་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་ཉི་མ་གུང་ལ་སོགས་པའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པར་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མུན་ནག་ལ་སོགས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །དབང་པོ་ལ་གནོད་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་སུ་དབང་པོ་ལ་རྣམ་འགྱུར་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཏིལ་མར་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ལ་རྣམ་འགྱུར་བྱས་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་དབང་པོ་ལ་གནོད་པའི་རྐྱེན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སྔགས་དང་སྨན་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ནོར་བུ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་བྱའོ། །མིག་འཕྲུལ་མཁན་ལ་སོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྔགས་མཁན་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་དབང་པོ་ལ་གནོད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་སོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་བྱས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་པས་བྱས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལྟར་སྣང་བ་དག་སྟེ་ཞེས་
Chinese
六者的“也”是指眼、耳、鼻、舌、身、意之根。“从世间本身是真实”是指世间人执着认为是真实的，所以才是真实的，但究竟而言并非真实，这是它的同义词。“剩余”是指六种近取根所取的对境。“吃了曼陀罗等”中，曼陀罗是颠茄，吃了它的果实会觉得一切都变成金色。“等”字包括瘟疫等。为了说明存在损害根的外部因素，所以说了“芝麻油等”，其中芝麻油、水、镜子是执持影像的因，从岩洞等说起的“声音”是执持岩石回声的因。“等”字包括从寺庙、高地等说起的声音。“第二个等”字包括敲鼓等声音。“与处所和时间特殊的太阳光线等接近”中，处所特殊是指荒凉的旷野等，时间特殊是指中午等。“等”字应理解为错认为蛇的原因，如黑暗等。“损害根的因素”是指，虽然它们本身实际上并没有改变根，但由于芝麻油等的作用，会出现海市蜃楼等现象，因此通过似乎改变了根的方式，成为了损害根的因素。因此，说了“它们是”等。 “咒语和药物等”中，“等”字应理解为包括珍宝等。“魔术师等”中，“等”字包括咒术师。“它们”是指之前提到的损害根的因素。“非真实的宗义”是指外道所立的宗义。“等”字包括恐惧等。“相似的比量”是指