Tibetan
་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་སུན་འབྱིན་པ་གཞན་སྡུད་པ་ལ་སྨོས་སོ། །མ་རིག་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པ་ན་ཡང་ཉེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །སྤྱིར་བརྗོད་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐབས་སུ་བབ་པས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དོན་རྟོགས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གི་སྒྲས་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡན་ལག་བརྗོད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེས་ན་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་གང་ཞིག་རང་ཉིད་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ལ་མི་ལྟོས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་ཅིང་རང་གི་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་པ་དེ་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཡན་ལག་གཞན་རྣམས་ལ་འགའ་ཞིག་གིས་དང་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བས་ན་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡན་ལག་གི་ཕ་རོལ་ལས་རང་གི་ངོ་བོ་མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་གྲུབ་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་རྐྱེན་གཞན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དངོས་དང་བརྒྱུད་པས་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ། །དོན་འདི་ཉིད་འཇིག་རྟེན་པའི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕ་བུ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ན་གང་ལ་ལྟོས་ནས་ཕ་ཡིན་གང་ཕ་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་ཁོ་ནས་བུ་མ་ཡིན་ཞིང༌། གང་ལ་ལྟོས་ནས་བུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་ཁོ་ནས་ཕ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་དོགས་པར་བྱས་ནས་ཉེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པ་ནི། དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མེད་མིན་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་ཡིན་ན་སྐྱོན་གང་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པ་ནི་དེ་གཉིས་ཅིག་ཅར་ཡང་མིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཅིག་ཀྱང་འགའ་ཞིག་གི་ཚེ་ཡང་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་འདི་ཡང་གཉིས་དཔེར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྟར་ཞེས་པར་ཉེ་བར་བཀོད་དོ། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཀྱུས་མ་ཉིད་ཅེས་ཉེ་བར་བསྡུ་བའོ། །འདིར་ཡང་མཐར་ཐུག་པའི་དགོངས་པ་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན་ཡན་ལག་གཉིས་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པ་སུན་འབྱིན་པའི་སྐབས་སུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་འདི་ཉེ་བར་བསྡུ་བར་ཇི་ལྟར་རིགས། འདི་དག་ཙམ་གྱིས་ནི་གནས་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་འཇི
Chinese
是名为“之”的词语。而“也”这个语气词，是为了驳斥和总摄其他而说的。即使无明的自性不成立，为了显示有什么过失，所以说了“何者”等等。虽然总的来说是陈述，但因为正当其时，所以理解为特殊的意义，因此要知道以“何者”这个词语，是陈述无明这个支分。因此，意思是这样的，即无明等等的支分，哪一个不依赖自己所作的，以自性的方式，自性不成立，并且以自己的体性不成立，那么对于行等等其他的支分，以什么方式，如何产生呢？无论如何也不可能，就是这个意思。因为什么缘故是这样呢？因此，无明这个支分的彼岸，没有产生自己的体性，没有成立的行等等，不是产生其他支分识等等的因，意思是说不是直接或间接产生。为了显示这个意义本身是世俗的道理，所以说了“非父非子”等等。世间上，依靠什么而成为父亲，凡是父亲，就仅仅依靠那个，不是儿子。依靠什么而成为儿子，就仅仅依靠那个，不是父亲。如果那样，那么那时会有什么过失呢？这样怀疑之后，为了显示有什么过失，就是“二者非互无”。“生”这个词是剩余的，意思是说，二者是互相依赖的。如果是那样，有什么过失呢？为了显示那个过失，就是“二者亦非一时”，即任何时候，一个也不成立的意思。这个意义，也是为了做二个比喻，所以靠近地安立了“如”。以十二支等等，是靠近地总摄为仅仅是庸常。这里也显示了究竟的密意，否则，在二个支分互相依赖的场合，驳斥自性不成立的时候，怎么能完全掌握缘起，并靠近地总摄这个呢？仅仅这些就能存在、产生和
English
It is a word called "zhi". The word "also" is used to refute and summarize others. Even if the self-nature of ignorance is not established, in order to show what fault there is, "what" and so on are said. Although it is a general statement, because it is just the right time, it is understood as a special meaning. Therefore, it should be known that the word "what" is a statement of the branch of ignorance. Therefore, the meaning is like this, that is, which of the branches of ignorance, etc., does not depend on what it does itself, in the way of self-nature, self-nature is not established, and the nature of itself is not established, then for other branches such as actions, in what way, how does it produce? In any case, it is impossible, that is the meaning. For what reason is it like this? Therefore, the other shore of the branch of ignorance, the actions that have not produced their own nature and have not been established, are not the cause of producing other branches such as consciousness, etc., meaning that they are not produced directly or indirectly. In order to show that this meaning itself is a worldly reason, "not father, not son" and so on are said. In the world, relying on what to become a father, whoever is a father, only relies on that, not a son. Relying on what to become a son, only relying on that, not a father. If so, then what fault will there be at that time? After doubting like this, in order to show what fault there is, it is "the two are not mutually without". The word "birth" is the remainder, meaning that the two are mutually dependent. If so, what is the fault? In order to show that fault, it is "the two are also not at the same time", that is, at any time, it means that one is not established. This meaning is also to make two metaphors, so "as" is established nearby. With the twelve branches, etc., it is close to summarizing as just ordinary. Here also shows the ultimate secret meaning, otherwise, in the case of two branches being mutually dependent, when refuting the non-establishment of self-nature, how can we fully grasp the dependent origination and closely summarize this? Only these can exist, be born, and
Tibetan
ག་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་དབང་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་ནས། བདག་དང་བདག་མེད་མིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་གང་ཟག་གཉི་གའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་མི་སྲིད་པ་བསྟན་པ་ན། སྔར་དྲང་བའི་དོན་ཉིད་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང༌། ཡང་སོ་སོའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་ཡུལ་བརྟེན་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གང་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཞིག་འབྱུང་བཞིན་པར་མངོན་སུམ་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང༌། གང་ཞིག་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་བ་ཡོད་པ་ན་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བ་དེ་དག་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཚད་མས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན། ཉམས་སུ་མྱོང་བས་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་ནི་སུས་ཀྱང་བསྙོན་པར་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེ་ནི་འདི་སྐད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་ན་ཕྲེང་བ་དང་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དང་སྤྲུལ་དང་ཚེར་མ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པར་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ལྟོས་ནས་ཉམས་སུ་མྱོང་བཞིན་པ་ཡིན་ཡང༌། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་དེའི་ཡུལ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷག་མའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་གྱིས་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྒྱུར་མངོན་པར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ལྟོས་པའོ། །འབྲས་བུར་མངོན་པར་ འདོད་པ་གང་ཞིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་འདི་གཉི་ག་ཡང་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཚད་མས་ཉམས་སུ་མྱོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་མེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་སྐད་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་ལས་སད་པའི་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་མངོན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ན་གཅིག་ནི་བདེན་པའི་དོན་ཅན་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་སད་པའི་ཤེས་པ་ནི་བདེན་པའི་དོན་ཅན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་གཞན་དུ་དཔྱད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་པ་ཉིད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ན། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པས་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་འོག་རོལ་དུ་ངག་དང་པོར་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་མདོར་བསྟན་པའི་དམན་པ་དང༌། མཉམ་པ་ད
Chinese
因此，确立了佛陀是根据世俗的说法而说，而不是根据真实的说法而说。现在，依靠所说的“有”和“无”的概括方面，当用“非我非无我”的词语来显示不可能承认两个补特伽罗的自性时，虽然以前已经确定为真实的意义，但为了再次完全抓住各自的方面来确定，因此说了“如梦境所依处”等。如果有人认为，依靠什么而显现出什么正在发生，并且现量经验到，以及什么成为所缘的对境，那么没有经验到的那些，按照次第如何，以量成立为有和无，如果认为应当抛弃那唯一的真实，任何人都无法否定以经验成立的事物，那么就应当这样说：如梦中依靠花鬘和旃檀等带来利益，以及幻象和荆棘等带来损害的对境事物，虽然依赖于此而正在经验，但安乐和痛苦以及它们的对境是不存在的，这是“那唯一的真实”的剩余部分。同样，在实际上醒来的状态中，依靠显现为因的任何事物而依赖于此，显现为果的任何事物，缘起，这两者虽然已经被世俗的量所经验，但不存在，那唯一的真实不是存在的。如所宣说，因为从梦境的显现中醒来的意识，丝毫也不显现出差别，那么如何一个才是真实的意义，而另一个醒来的意识才是真实的意义呢？这已经在其他地方非常详细地分析过了。因此，因为自性空性，一切事物都不存在，所以，显示有和无的区分，是随顺密意的，这也成立。在此之后，最初以世俗简略显示低劣和相等
English
Therefore, it is established that the Buddha spoke according to worldly conventions, not according to the ultimate truth. Now, relying on the summarized aspect of what is said as "existent" and "non-existent," when it is shown that it is impossible to accept the self-nature of two individuals with the words "neither self nor non-self," although it has already been established as the true meaning, in order to establish it again by fully grasping each aspect, therefore, it is said, "Just as dreams rely on objects," and so on. If someone thinks that whatever appears to be happening based on what is relied upon, and is directly experienced, and whatever becomes the object of focus, then those that are not experienced, in what order, are proximately shown to be understood by valid cognition as existent and non-existent, and that alone should be abandoned in any way. If one thinks that no one can deny the things that are established by experience, then it should be said like this: Just as in a dream, relying on objects such as garlands and sandalwood that bring benefit, and illusions and thorns that bring harm, although one is experiencing them in dependence on them, happiness and suffering and their objects do not exist, that is the remainder of "that alone is the truth." Similarly, in the state of actually being awake, whatever appears as the cause, relying on whatever thing, and whatever appears as the result, arising dependently, although both of these have been experienced by conventional valid cognition, they do not exist, that alone is not existent. As it is proclaimed, because the consciousness that awakens from the appearance of a dream does not show any difference at all, how can one be the true meaning, and the other, the awakened consciousness, be the true meaning? This has already been analyzed in great detail elsewhere. Therefore, because all things are non-existent due to their emptiness of self-nature, the distinction between showing existence and non-existence is in accordance with the intention, and this is also established. After this, the inferior and equal, initially shown briefly as conventional