Tibetan
བཞིན་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མི་བརྟེན་ལ། ད་ལྟར་བ་མེ་དྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་དེས་སྟོང་པ་མི་བརྟེན་ནོ། །ཡང་ན་རང་བཞིན་གྱིས་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཡང་མི་སྟོང་པ་མི་བརྟེན་ལ། མི་སྟོང་པ་ཡང་སྟོང་པ་མིན། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ན། དེ་ནི་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཐོབ་པའམ། གང་ཞིག་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་མེད་ཀྱང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་རེ་ཞིག་རེག་པ་ཡོད་དེ། གསུམ་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་པས། དེ་ཡོད་ན་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རེག་པ་ཉིད་ཡོད་ན་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་དེ། དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཇི་ལྟར་ཡང་མེད་པ་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གསུངས་པ། ངོ་བོ་མི་གནས་ཡོད་མིན་པས། །གསུམ་འདུས་པ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ཡི་བདག་ཉིད་རེག་མེད་པས། །དེ་ཚེ་ཚོར་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །གནས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལས་ཕན་ཚུན་འདུས་པ་འབྱུང་སྲིད་ལ། མི་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་མི་གནས་པའི་ངོ་བོ་ལ། མི་གནས་པའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་ཡང་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འདུ་བའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདི་དག་ཕྲད་པ་ག་ལ་ཞིག །ཅེས་བསྒྲུབས་པས། ངོ་བོས་མི་གནས་པའི་ངོ་བོ་ལ་གསུམ་འདུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་འདུ་བ་མེད་པས། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རེག་པ་མེད་དེ། གསུམ་འདུས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རེག་པ་མེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རེག་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་འབྲས་བུ་ཚོར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཉེ་བར་དམིགས་ལ། དེ་ཡོད་པས་དེའི་ རྒྱུ་རེག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཚོར་བ་ཉིད་ཡོད་ན་རེག་པ་ཡོད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ཚེ་ཚོར་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་པ་ལ། གལ་ཏེ་རེག་པ་ཡོད་ན་དེའི་ཚེ་རེག་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཚོར་བ་ཡོད་ལ། གང་གི་ཚེ་རེག་པ་ཉིད་མེད་ན་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཚོར་བ་ག་ལས་འབྱུང༌། ཚོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་རེག་པ་མེད་དོ་ཞེས་གྲུབ་པོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས། དེའི་ཕྱིར་མིག་དང་གཟུགས་བདག་མེད། །དེ་བཞིན་སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མ་རྣམས། །ཤེས་པས་སྐྱེ་མཆེད་དགག་པ་དེ་ལྟར་སྨྲས་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཡོད་ལ། དེ་ཡོད་པས་དེའི་རྟེན་དང་དམིགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོད་ན་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ནང་དང་ཕྱི་ཡི་སྐྱེ་མཆེད་ལ། །བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང༌། །དེ་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད། །སྨིག་རྒྱུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྟོང༌། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན། དེ་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ད་ལྟར་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གནས་པས་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། །ངེས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མེད་དེ། །རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལྟ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ། སྨིག་རྒྱུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྟོང༌། །ཞེས་པ་ལ། སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པས་ཉེ་བར་དམིགས་ལ། དེ་ཙམ་ཞིག་ཀྱང་འདིའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཡོད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་པོ་ཡོད་ན་དེ་ལྟར་ཡོད་ལ། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་ པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྣམ་ཤེས་ཤེས་བྱ་ལ་བརྟེན་ནས། །འབྱུང་བ་ཤེས་བྱ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཤེས་བྱ་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་ཤེས་པ་པོ་ཉིད་མེད། །འདིར་འདིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་མེད་པར་མི་འབྱུང་བས་ཤེས་བྱ་ལ་ལྟོས་ལ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང༌། ཤེས་བྱ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་པས། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་མེད་ལ། ཤེས་བྱ་མེད་པར་གྱུར་ན་དམིགས་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ག་ལ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པས་རྣམ་ཤེས་ནི། །སྨིག་རྒྱུ་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་སྟོང༌། །ཞེས་གནས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་པོ་ཡོད་དེ། ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པའོ། །དེ་གང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་དེ་ནི་འདིའི་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། གང་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་དེ་ནི་འདིའི་ལས་སོ། །བྱེད་པ་དང་ལས་མེད་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པས་ན། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་པ་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཤེས་པ་པོ་ཉིད་ཡོད་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། གང་ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དག་མེད་པས་ལས་དང་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་པོ་ཉིད་འགའ་ཡང་ག་ལ་ཞིག་ཅེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཤེས་བྱ་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་ཤེས་པ་པོ་ཉིད་མེད། །ཅེས་པས། ཤེས་པ་པོ་མེད་པས་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་མེད་དོ་ཞེས་གྲུབ་པོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་དག་མི་རྟག་པར་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་སོ། །གལ་ཏེ་ན་ཡང་ནད་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མེད་ན། དེའི་ཚེ་ཅི་གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ། དེའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་བསྟན་པས་ དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅུང་ཟད་ཀྱང༌། །མི་རྟག་མེད་ལ་ཡང་ན་རྟག །དངོས་པོ་ཡོད་ན་རྟག་པ་དང༌། །མི་རྟག་པར་འགྱུར་དེ་ག་ལ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་འདི་སྐད་དུ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་གོ་ཞེས་གསུངས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་དངོས་པོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མཐོང་བ་མིན་ལ། འོན་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་གཟིགས་ལ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་གཟིགས་པས་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་འདི་ནི་རང་བཞིན་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་དགག་པའི་དོན་དུའོ། །དོན་དམ་པར་ནི་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་མི་རྟག་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །ཡང་རྟག་པའོ། །འདི་དག་གཉི་ག་ཡང་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སླར་ཡང་འདི་དག་གཉི་ག་མ་གྲུབ་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོར་ཡོད་ན་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ན། དངོས་པོ་དེ་ག་ལ་ཞིག་གོ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རིགས་པས་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དེ་ག་ལ་ཞིག་པའོ། །དངོས་པོ་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པ་ལ་རྟག་པ་ཉིད་དམ་མི་
Chinese
如同那般，空性不依赖。现在具有火的热性的特征的那本身，不依赖空性。或者，因为自性不改变的缘故，空性也不是非空性所依赖，非空性也不是空性。因此，如果某事物是触的生处的自性，那么获得触的生处的自性，或者获得不是触的生处的自性，这也是不合理的，应当这样说。因此，触的生处是不存在的。这里有人说：即使触的生处不存在，即使如此，暂时触是存在的，因为具有三和合的特征。如果它存在，那么触的生处也会产生，如果这样说。回答说：如果触本身存在，那么触的生处就存在，但它是不存在的。就像无论如何都不存在那样，为了成立这一点而宣说：本体不住故，三和合亦无，彼之自性触无故，彼时受亦无。具有安住自性的事物之间，相互的和合是可能发生的。但对于不具有安住自性的根、境和识来说，则不然。因为刚一产生就坏灭的缘故，对于不住的本体来说，又因为不住的本体的缘故，刚一产生就坏灭，因此在和合的时刻之前是不存在的缘故，这些如何能相遇呢？这样成立了。因此，对于本体不住的本体来说，三和合是不存在的，应当这样说。当不存在的时候，和合也不存在。因此，它的自性的触是不存在的，意思是说，三和合的自性的触是不存在的。这里有人说：触是存在的，因为它的结果——受是存在的缘故。这里，以触为缘而现见受，因为它存在，所以它的
English
Like that, emptiness does not depend. That very thing that has the characteristic of the heat of fire now, does not depend on emptiness. Or, because the self-nature does not change, emptiness also does not depend on non-emptiness, and non-emptiness is not emptiness. Therefore, if something is the nature of the birthplace of touch, then obtaining the nature of the birthplace of touch itself, or obtaining what is not the nature of the birthplace of touch, that is also unreasonable, it should be said. Therefore, the birthplace of touch does not exist. Here someone says: Even if the birthplace of touch does not exist, even so, for the time being, touch exists, because it has the characteristic of the three assemblies. If it exists, then the birthplace of touch will also arise, if you say so. Answer: If touch itself exists, then the birthplace of touch exists, but it does not exist. Just as it does not exist in any way, in order to establish this, it is said: Because the essence does not abide, the three assemblies are also non-existent, because its self-nature is without touch, at that time feeling is also non-existent. Mutual assembly is possible from things that have the nature of abiding. But it is not so for the sense organs, objects, and consciousness that do not have the nature of abiding. Because it is destroyed as soon as it is born, for the non-abiding essence, and also because of the non-abiding essence, it is destroyed as soon as it is born, therefore, because it does not exist until the time of assembly, how can these meet? Thus it is established. Therefore, for the essence of the non-abiding essence, the three assemblies do not exist, it should be said. When it does not exist, there is no assembly. Therefore, the touch of its self-nature does not exist, meaning that the touch of the self-nature of the three assemblies does not exist. Here someone says: Touch exists, because its result, feeling, exists. Here, feeling is directly perceived by the condition of touch, and because it exists, its
Chinese
再说眼和色无我。同样其余诸处也是。如是说以智慧遮止诸处。即使那样，由于没有遮止六识界，所以存在。由于它存在，它的所依和所缘的诸处也将会产生吗？答：如果识本身存在，那么诸处存在与不存在是为了显示这个而说的。内外诸处，依赖而生识，因此识不存在，如阳焰幻化般空。如果识自性存在，那么它不会依赖内外诸处而生，就像现在一样，识存在本身安住，所以也不会依赖而生。因为从因和缘而生，所以必定识不存在，因为不是自性存在的缘故。如果那样识不存在，同样因为不是那样存在的缘故，这不会成为所缘，如是说，如阳焰幻化般空。如阳焰和幻化般自性空性的识，也被世间人视为所缘，仅仅如此也不是它的自性。这里说，由于存在对境的完全决断，所以识是存在的。如果存在对境的完全决断者，那么就是那样存在，存在也不是为了成立，所以说，识依赖所知，生起所知不存在，因为所知没有知，因此知者也不存在。这里此识没有所缘不会生起，所以依赖所知，因为那样识和所知依赖而生，所以不是自性成立，因此所知不存在，如果所知不存在，没有所缘识怎么会生起呢？识不存在，所以识，如阳焰幻化般空，如是安住。这里说，识是存在的，因为存在所知和知者。这里暂时说识，所以存在识者，因为依赖蕴而
English
Furthermore, eyes and forms are without self. Likewise, all the remaining sense bases are also. Thus it is said that the sense bases are refuted by wisdom. Even so, since the six consciousness realms are not refuted, they exist. If they exist, will the sense bases that are their support and object also arise? Answer: If consciousness itself exists, then the sense bases exist and do not exist, it is said to show this. The verse states: "Relying on the inner and outer sense bases, consciousness arises. Therefore, consciousness does not exist, it is empty like a mirage or illusion." If consciousness existed by its own nature, then it would not arise relying on the inner and outer sense bases. Just as it is now, consciousness exists and abides, so it would not arise relying on anything. Because it arises from causes and conditions, it is certain that consciousness does not exist, because it is not self-existent. If consciousness does not exist in that way, then likewise, because it does not exist in that way, this will not become an object, as it is said, "It is empty like a mirage or illusion." Like a mirage and illusion, consciousness, which is empty by its own nature, is also regarded as an object by worldly people, but even that much is not its own nature. Here it is said that consciousness exists because there is a complete determination of the object. If there is a complete determiner of the object, then it exists in that way, and it also does not exist in order to establish this, so it is said: "Consciousness relies on the knowable, the arising knowable does not exist, because the knowable has no knowing, therefore the knower does not exist." Here, this consciousness of this does not arise without an object, so it relies on the knowable, because in that way consciousness and the knowable arise relying on each other, so they are not established by their own nature. Therefore, the knowable does not exist, and if the knowable does not exist, how will consciousness arise without an object? Consciousness does not exist, so consciousness is empty like a mirage or illusion, thus it abides. Here it is said that consciousness exists because there is a knowable and a knower. Here, for the time being, it is said that there is consciousness, so there is a knower, because relying on the aggregates,
Chinese
是标示的补特伽罗成为作者。以何而了知，那是此的作者。何为了知，那是此的业。没有作者和业，作者存在是不合理的，因此，因为作者存在，所以如是能知和所知存在。说道：如果能知者存在，则能知和所知存在，因为无论何时能知和所知都不存在，因为远离业和作者，为了成立作者本身什么也没有，所以说：所知能知不存在的缘故。因此能知者本身不存在。这样，因为能知者不存在，所以能知和所知不存在就成立了。此处说道：外和内的生处是存在的，为了显示那些是无常的，薄伽梵说：一切有为法是无常的。如果也有疾病和外境自性的生处不存在，那时如果一切都变成无常又有什么关系呢？因此，因为显示了无常，一切事物都成立了吗？说道：薄伽梵说：一切无常少许也，无常没有或者常，事物存在则常和，无常变成那又如何。对此，薄伽梵所说的“一切无常”是什么意思呢？那不是见到破灭事物的自相，然而没有见到事物们的自性，因为没有见到一切事物的自性，所以依赖于阐明没有实义，薄伽梵所说的是为了遮止对自性的颠倒认识。胜义谛中，如果进行分析，则少许无常也没有。也是常。认为这两者在胜义谛中都没有成立。为什么再次说这两者没有成立呢？说道：因为如果事物存在，则会变成常或者无常，事物在哪里呢？就像前面所说的道理一样，因为成立了事物不存在，所以事物在哪里呢？事物不存在的意思。对于变成事物不存在的，常性或者不