Tibetan
ད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་འདི་དག་གནས་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན། གནས་པའི་དངོས་པོའམ་མི་གནས་པའི་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་རྟོག །གཉི་ག་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གནས་པ་གནས་པར་མི་འགྱུར་ལ། །གནས་པ་མེད་པའང་མི་གནས་ཏེ། །ཞེས་པ་ལ། རེ་ཞིག་གནས་པའི་དངོས་པོ་ལ་གནས་པ་མེད་དེ། གནས་པར་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་གནས་པ་ཞེས་བརྗོད་ལ། གནས་པ་ལ་གནས་པའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་མི་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གནས་པ་མེད་པའང་གནས་པའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའོ། །གང་ཡང་གནས་པའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ཡང་མེད་དོ། །ད་ནི་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྐྱེས་པ་སྐྱེ་མིན་མ་སྐྱེས་པའང༌། །ཞེས་པ་ལ། སྐྱེས་པ་རེ་ཞིག་མི་སྐྱེ་སྟེ། །སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སྐྱེས་པའང་མི་སྐྱེ་སྟེ། །སྐྱེ་བའི་བྱ་བའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འདུས་བྱས་མེད་ལ། དེ་མ་གྲུབ་ན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་གྲུབ་པོ། །གལ་ཏེ་ན་ཡང་འདུས་བྱས་སམ། འདུས་མ་བྱས་གང་ཅུང་ཟད་ཡོད་ན། དེ་ངེས་པར་ཐ་དད་པའམ་ཐ་མི་དད་པ་ཞིག་གྲང༌། གཉི་ག་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་པ་དག །དུ་མ་མ་ཡིན་གཅིག་མ་ཡིན། །མེད་མིན་ཡོད་མིན་ཡོད་མེད་མིན། །མཚམས་འདིར་སྣ་ཚོགས་ཐམས་ ཅད་འདུས། །རེ་ཞིག་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དག་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པ་མེད་ལ། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་འདུས་བྱས་ལ་མ་ལྟོས་པར་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་དེ། བུམ་པ་ལས་གཞན་པ་སྣམ་བུའི་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པས་བུམ་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་བཞིན་ནོ། །འདུས་བྱས་ལ་མ་ལྟོས་པར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་མི་སྲིད་ལ། ཇི་ལྟར་མི་སྲིད་པ་དེ་ལྟར་ཡང་སྔར་བསྒྲུབས་སོ། །གཞན་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་སྒྲས། འདུས་བྱས་རྣམ་པར་བཅད་ནས་རང་གི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་ལ་འོན་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་པའོ། །གང་གི་ཚེ་ཡང་དེ་དེ་ལྟར་ན་དེའི་ཚེ་འདུས་བྱས་ཁོ་ན་ལ་ལྟོས་ནས་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་གཞག་ལ། དུ་མ་གྲུབ་པར་མི་འཐད་དོ། །འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་དག་འགལ་བས་ཀྱང་འགལ་ཟླའི་དངོས་པོ་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་ཉིད་དང་འགལ་བ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་ཡང་འདུས་བྱས་ལ་མ་ལྟོས་པར་འདུས་མ་བྱས་མི་སྲིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་ལ་ཡང་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་དུ་མ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་གཅིག་ཉིད་ལ་ཡང་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དག་མེད་དེ། སྣང་བ་དང་མུན་པ་བཞིན་ཕན་ཚུན་འགལ་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང༌། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང༌། གཉིས་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་ན། དེ་ཡོད་པའམ་མེད་པའམ་ཡོད་མེད་སྐྱེ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ་ཡོད་བཞིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་སྟེ་མེད་བཞིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་མེད་ཀྱང་མི་སྐྱེ་སྟེ་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་དག་གཅིག་པ་མི་སྲིད་དོ། །ཡང་ན་གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་ན། དེ་ཡོད་པའམ་མེད་པའམ་ཡོད་མེད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང༌། རྒྱུ་མེད་པ་ལ་ཡོད་བཞིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྲིད་དུ། འཕགས་པ་ལྷས། མ་བརྟེན་ཡོད་པ་ནམ་ཡང་ནི། །འགའ་ཞིག་གང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ནམ་ཡང་ འགའ་ཞིག་གང་ན་ཡང༌། །མེད་པ་དེས་ན་རྟག་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་མ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་ན། །དངོས་མེད་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་པའི་ཚིག་ལས་སོ། །ཡོད་མེད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ལ་འགལ་བའི་ཆོས་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུས་མ་བྱས་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདུས་བྱས་འབའ་ཞིག་ཁོ་ན་ལ་གཅིག་དང༌། གཞན་དང༌། ཡོད་པ་དང༌། མེད་པ་དང༌། གཉི་ག་ཡང་མི་སྲིད་པ་འཐད་པར་མ་ཟད་ཀྱི། གཞན་ཡང་ངེས་པར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང༌། གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང༌། བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་བསྟན་དུ་མེད་པ་དང༌། ཐོགས་བཅས་དང་ཐོགས་མེད་དང༌། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང༌། མཚན་གཞི་དང༌། མཚན་ཉིད་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང༌། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང༌། འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་དང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་འདི་ལྟར་བརྟག་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་མི་རྟོགས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལས་བསམས་པའི་སྒོ་ནས་དགག་པའི་ངག་གི་གོ་སྐབས་ཐོབ་པར་བྱས་པས་སོ། །དེར་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངེས་པར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལྟར་དེ་དག་དགག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ། མཚམས་འདིར་སྣ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་འདུས། །ཞེས་པ་ལ། མཚམས་དང་ཁྲིམས་དང་དེའི་བར་དུ་ཞེས་པ་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །ཐམས
Chinese
现在应当这样进行论证。在此，如果对这些事物进行观察，就会观察到是存在的事物或不存在的事物。为了论证这两种情况都不合理，所以说：存在不会变成存在，不存在也不会存在。也就是说，对于存在的事物来说，不存在存在，因为被称为存在的事物是与存在的行为相分离的事物。对于存在来说，与存在的行为相分离是不可能的，因此存在不会变成存在。不存在也是与存在的行为相分离的。任何与存在的行为相分离的事物，怎么会存在呢？因此，不存在也是不存在的。现在，为了论证生是不可能的，所以说：已生的不会生，未生的也不会生。也就是说，已生的暂时不会生，因为它是与生的行为相分离的。未生的也不会生，因为它不是生的行为的对象。因此，有为法不存在，如果它不成立，那么无为法也不存在，这样就成立了。如果确实有有为法或无为法，那么它必定是异体的或非异体的。为了论证这两种情况都不合理，所以说：有为法和无为法，不是多体，不是一体，不是非有，不是有，不是有非有。在此处，一切多样性都汇集了。暂时来说，有为法和无为法不可能成立为异体。如果成立为异体，那么无为法就应该不依赖于有为法而存在，就像布匹的自性成立而不依赖于瓶子一样。无为法的自性不可能不依赖于有为法而成立，就像之前论证的那样。另外，无为法的声音，通过区分有为法来理解自己的意义，也就是说，这不是有为法，但它是无为法。无论何时，当它是那样的时候，那时就仅仅依赖于有为法来安立无为法，不可能成立为多体。有为法和无为法是相违的，因此相违的事物不应该不依赖于其他相违的事物而与自己相违。因此，无为法也不可能不依赖于有为法而存在。同样，也可以对有为法这样说，也就是说，如果那样的话，
English
Now, it should be proven in this way. Here, if we observe these things, we will observe them as existing things or non-existing things. To prove that neither of these situations is reasonable, it is said: 'What exists does not become existing, and what does not exist does not exist.' That is to say, for existing things, there is no existence, because what is called existence is something separated from the act of existing. For existence, it is impossible to be separated from the act of existing, therefore existence does not become existence. Non-existence is also separated from the act of existing. How can anything that is separated from the act of existing exist? Therefore, non-existence is also non-existent. Now, to prove that birth is impossible, it is said: 'What is born does not arise, nor does what is unborn.' That is to say, what is born temporarily does not arise, because it is separated from the act of arising. What is unborn also does not arise, because it is not the object of the act of arising. Therefore, conditioned phenomena do not exist, and if they are not established, then unconditioned phenomena also do not exist, and thus it is established. If there is indeed any conditioned or unconditioned phenomenon, then it must be either different or non-different. To prove that neither of these situations is reasonable, it is said: 'Conditioned and unconditioned phenomena, are not multiple, not one, not non-existent, not existent, not existent and non-existent. In this realm, all diversity is gathered.' For the time being, it is impossible for conditioned and unconditioned phenomena to be established as different entities. If they were established as different entities, then unconditioned phenomena should exist independently of conditioned phenomena, just as the self-nature of cloth is established independently of a vase. It is impossible for the self-nature of unconditioned phenomena to be established independently of conditioned phenomena, as has been proven before. Furthermore, the sound of 'unconditioned' distinguishes conditioned phenomena to understand its own meaning, that is, 'this is not conditioned, but it is unconditioned.' Whenever it is like that, then at that time, unconditioned phenomena are established only in dependence on conditioned phenomena, and it is unreasonable for them to be established as multiple entities. Conditioned and unconditioned phenomena are contradictory, therefore contradictory things should not contradict themselves without depending on other contradictory things. Therefore, it is also impossible for unconditioned phenomena to exist independently of conditioned phenomena. Similarly, it can also be said about conditioned phenomena, that is, if that is the case,
Chinese
众多不是有为和无为。现在对于唯一，也没有有为和无为，因为如同光明和黑暗一样，承认是互相矛盾的，并且承认体性各异，并且承认是二者。另外，如果稍微存在称为“有为”的事物，那么它是有、是无、还是有无产生呢？对此，暂且说有不产生，因为是已有的缘故。无也不产生，因为是已无的缘故。有无也不产生，因为互相矛盾的事物不可能是一体的。或者，如果稍微存在称为“有为”的事物，那么它是有、是无、还是以有无的方式存在呢？对此，暂且说有不是，因为有不依赖于因，并且无因的情况下，已有的事物是不存在的缘故。如是，圣天说道：不依赖的有，任何时候，任何地方都不存在。任何时候，任何地方，不存在，因此不是常恒。这样说。无也不是，因为仅仅自性不成立，事物的不存在也是不存在的缘故。如果事物完全不成立，那么无事物的成立又怎么可能呢？从这句话中可以看出。有无也不是，因为一个事物不可能具有两种矛盾的性质。同样，对于无为也应当这样说。仅仅对于有为来说，一、异、有、无、二者都不可能成立，不仅如此，而且必然是有漏和无漏，有色和无色，可见和不可见，有碍和无碍，因和果，所相和相，近取和近取者，以及地、水、火、风等四大种和四大种所造等一切事物，也像这样进行观察的安立方式是极难理解的，因为如前所说的彼和异等方式，通过思辨的方式获得了驳斥的言语机会。因为在那里聚集的缘故，也必然要像有为和无为一样，认识到要驳斥它们，这样说道。此处聚集了一切多样性。对于“此处”，处所、法律和其间的意思并没有其他含义。一切。
English
The many are neither conditioned nor unconditioned. Now, for the one, there are also no conditioned and unconditioned, because it is admitted that they are mutually contradictory like light and darkness, and because it is admitted that their characteristics are different, and because it is admitted that they are two. Furthermore, if there is even a little something called "conditioned," then does it arise as existent, non-existent, or both existent and non-existent? To that, for the moment, the existent does not arise, because it is already existent. The non-existent also does not arise, because it is already non-existent. The existent and non-existent also do not arise, because mutually contradictory things cannot be one. Or, if there is even a little something called "conditioned," then does it exist as existent, non-existent, or both existent and non-existent? To that, for the moment, the existent is not, because the existent does not depend on a cause, and because without a cause, the already existent does not exist. As Āryadeva said: 'The existent that does not depend, at any time, is not anywhere. At any time, anywhere, the non-existent is therefore not permanent.' So it is said. The non-existent is also not, because just by the non-establishment of its own nature, the non-existence of a thing is also non-existent. If a thing is not completely established, how can the non-existence of a thing be established? From these words. The existent and non-existent are also not, because one thing cannot possess two contradictory qualities. Similarly, it should be said for the unconditioned as well. Not only is it reasonable that one, other, existent, non-existent, and both are impossible for the conditioned alone, but also it is certain that with defilements and without defilements, with form and without form, visible and invisible, obstructive and non-obstructive, cause and effect, the characterized and the characteristic, grasping and the grasper, the elements and what is transformed from the elements, and so on, and all things, it is very difficult to understand the way of examining and establishing them in this way, because, as mentioned before, the opportunity for refuting words is obtained through the way of thinking about things like that and otherness. Because of being assembled there, it is also necessary to recognize that they should be refuted like the conditioned and unconditioned, it is said. Here, all kinds of things are assembled. For "here," the meaning of boundary, law, and in between is not different. All.